Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз флотының су асты кемелері класы

{|

Electric Boat Company
Портсмут Әскери-теңіз кеме жасаушылығы
Маре аралы Әскери-теңіз кеме жасаушылығы
Манитовок кеме құрылысы компаниясы
|Құны=
|Операторлар=

|Класс алдында=
|Класс кейін=
|Төмен кластар=
|Салынған кезең=1940–1944
|Қызметке кірген кезең=1941–1969
Су астында жүзген кезде олар жапон сауда флотының көп бөлігін және Жапон императорлық Әскери-теңіз флотының үлкен бөлігін жойды. Кейбір деректерде Гаттос класы олардың ізбасарларымен, әсіресе Балао класымен біріктіріледі. Гаттос атауы кішкентай мысық акуласының түрінен алынған. Осы кезеңдегі АҚШ Әскери-теңіз флотының көптеген су асты кемелері сияқты, Gato класының кемелеріне де теңіз жануарларының аттары берілген.

АА-1 класы және V-қайық

Гато класының кемелері бірінші дүниежүзілік соғыстан бері стандартты типтегі линкорларға негізделген, негізгі ұрыс флотына көмекші күш ретінде жұмыс істеуге арналған флоттық суасты кемелері саналды. Олар флот алдында барлау жұмыстарын жүргізіп, жау флотының құрамын, жылдамдығын және бағытын хабарлауға тиіс болды, содан кейін негізгі флоттық шайқасқа – линкорлар мен крейсерлер арасындағы алып атысқа дайындалу үшін жауға шабуыл жасап, оны әлсіретуі керек еді. Бұл Бірінші дүниежүзілік соғыстағы тәжірибеден туған операциялық концепция. Осы рөлді тиімді орындау үшін суасты кемесі жоғары жылдамдыққа, ұзақ қашықтыққа және төзімділікке, сондай-ақ күшті қарулануға ие болуы қажет еді. 1920-1930 жылдардағы суасты кемелерін жобалау және құрылыс жасаудағы шектеулер осы қасиеттердің үйлесімін қол жеткізуді өте қиын етті. АҚШ Әскери-теңіз күштері Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары осы концепциямен үнемі тәжірибе жасады, нәтижесінде жұлдызды қасиеттері мен сенімділігі төмен бірнеше суасты кемелерін (сонымен қатар Т класы деп те аталады) және V қайықтарын жасады. Олардың ішінде V1-ден V3-ге дейінгі кемелер флоттық суасты кемесін жасауға жасалған сәтсіз әрекет болды.

Тамбор және Гар класы

1931 жылға қарай флоттық су асты кемелерін әзірлеудің тәжірибелік кезеңі аяқталды және Әскери-теңіз күштері Гато класына апаратын нақты прогреске қол жеткізе бастады. 1940 жылға қарай, өндірістік базаның жақсаруы және "Порпоиз", және кемелерінен алынған тәжірибе "Тамбор" және "Гар" кластарын құруға әкелді. Соңында, АҚШ Әскери-теңіз күштері қажетті факторлардың дұрыс комбинациясын тапты және ұзақ күткен флоттық су асты кемесіне ие болды. Алайда, уақыт осы кемелерді оларға бекітілген рөлде пайдалануға кедергі келтірді. 1941 жылдың 7 желтоқсанында Перл-Харборға жасалған шабуыл Тынық мұхиты флотының ұрыс шебін, сонымен қатар соғыс кемесінің түсінігін және 20 жылдық су асты кемелерінің стратегиялық дамуын жойды. Бұл флоттық су асты кемесін міндетсіз қалдырды. Әйгілісіне орай, осы су асты кемелерінің флотпен бірге жұмыс істеуге мүмкіндік берген қабілеттері оларды Жапон империясына қарсы саудаға шабуыл жасау миссиясына өте лайықты етті. Бірақ уақыт "Гато" класын жаппай өндірілетін су асты кемелеріне айналдырды. 1941 қаржы жылында 6 бірлік жоспарланды. Екі мұхиттық флот заңына байланысты дереу 48 қосымша бірлікке тапсырыс берілді. 1941 жылдың соңына дейін 33 "Гато" корпусы салынды.

Gato класы

Гато класының дизайны 11 000 теңіз миля (20 000 км) қашықтыққа ие болды, бұл алдыңғы Тамбор және Гар класы кемелерінің дерлік толық көшірмесі еді. Бір ғана маңызды айырмашылық – суға бату тереңдігінің 250 футтан (76 м) 300 футқа (91 м) дейін ұлғаюы және су өткізбейтін бөлімше қосылуына мүмкіндік беру үшін, бір үлкен қозғалтқыш бөлімі екіге бөлініп, әр бөлімеде екі дизель генераторы орналастырылды. Гато кемелері, екінші дүниежүзілік соғыстағы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің типтік суасты кемелерінің көпшілігі сияқты, жартылай қос корпус конструкциясын қолданды. Ішкі, қысымға төзімді корпус сыртқы, гидродинамикалық корпуспен қапталған. Екі корпус арасындағы кеңістік отын және балласт резервуарлары үшін пайдаланылды. Сыртқы корпус торпедалық бөлімшелердің қабырғалары тұсында қысым корпусымен бірікті, сондықтан бұл "жартылай" қос корпус деп аталды. Бұрынғы кемелердегі тәжірибе, Әскери-теңіз күштерінің Құрылыс және жөндеу бюросының архитекторлары мен инженерлерін корпус күшінің есептелуінде тым консервативті болғандарына сендірді. Қысым корпусының конструкциясын немесе қалыңдығын өзгертпей, Гато класының кемелері 300 фут тереңдікте қалыпты түрде жұмыс істей алатынына шешім қабылдады, бұл алдыңғы кластарға қарағанда сынақ тереңдігін арттырды. Гато кемелері кейбір неміс және британдық үлгілермен салыстырғанда баяу суға батты, бірақ бұл көбінесе Гато кемелерінің әлдеқайда үлкен кемелер болғандықтарына байланысты еді. Гавайиден Жапонияға және кері 75 күндік патрульдер үшін қажетті отынды қамтамасыз етуге жеткілікті отын сақтауға болатындығы тек үлкен кемемен ғана мүмкін болды, ол кішкентай кемеге қарағанда суға батуға көбірек уақыт қажет ететін. Бұл шектеуді мойындаған бюро дизайнерлері суға батудың бастапқы кезінде үлкен мөлшерде теріс жүзу күшін қамтамасыз ететін, теріс (кейде "төменге жылдам") резервуарды конструкцияға енгізді. Соғыстың кейінгі кезеңіндегі тәжірибеге сүйенсек, резервуар әдетте бетінде толы немесе толы болып сақталады, содан кейін кеме суға батқаннан кейін нейтралды жүзу күшін қалпына келтіру үшін белгілі бір деңгейге дейін босатылады. Соғыс басталған кезде бұл кемелер толық су бетінен перископ тереңдігіне шамамен 45-50 секунд ішінде жете алатын. Кеме суға батқанда, оның үстіндегі құрылым сумен толып, кеме бетінде жүргенде басты жаяу жүргіншілерге арналған палуба қызметін атқаратын. Суға бату басталғанда, кеме бұл құрылым сумен толуын күтіп, бірнеше секундқа "ілініп" тұратын. Бұл процесті жылдамдату үшін қосымша дренаж тесіктері немесе еркін су басу тесіктері құрылымға бұрғыланып, кесілді. Соғыстың ортасына қарай, бұл шаралар экипаж дайындығының жақсаруымен біріктіріліп, суға бату уақытын 30-35 секундқа дейін төмендетті, бұл мұндай үлкен кеме үшін өте жылдам және экипаж үшін қанағаттанарлық деңгейде болды. Бұл кемелердің үлкен көлемі кішкентай суасты кемелерімен салыстырғанда су бетінде де, су астында да маневрлеуге теріс әсер етті. Рульді басқаруға қолданылатын гидравликалық жүйелердің шектеулеріне байланысты бұл мәселені шешудің практикалық жолы болған жоқ. Бұл алаңдату тудырса да, бұрылу радиусы қанағаттанарлық деңгейде болды. Соғыстан кейін бірнеше флот кемелеріне корпус аймағында қосымша руль орнатылды. Кемелер класы экипажға душ, кондиционер, азық-түлік сақтауға тоңазытқыш, таза суды тұщыту қондырғылары, кір жуу машинасы және экипаж мүшелерінің әрқайсысына төсек-орын сияқты көптеген жайлылықтарды ұсынды; мұндай мүмкіндіктер басқа елдердің флоттарында дерлік естілмеген. Бюроның дизайнерлері 60-80 адамнан тұратын экипаж Тынық мұхитының жылы суларында 75 күндік патрульдерді жүргізуі күтілсе, мұндай мүмкіндіктер экипаждың денсаулығы мен тиімділігі үшін маңызды деп санайды. Бұл мүмкіндіктер үлкен флот кемесінің кеңістігіне байланысты кеменің соғысқа қабілетіне әсер етпей қосылуы мүмкін еді. Кондиционердің ыңғайлылығынан басқа, өте практикалық қолданылуы да болды. Егер суасты кемесі ұзақ уақыт бойы су астында болса, жақында тоқтатылған қозғалтқыштар, электрондық жабдықтар және 70 адамнан тұратын экипаж шығаратын жылу ішкі температураны тез жоғарылатады. Тропикалық сулардың тудырған жоғары ылғалдылығы тез конденсацияланып, жабдыққа сіңіп, ақырында электрлік қысқа тұйықтар мен өрттерге әкелуі мүмкін. Көбінесе ауаны құрғататын кондиционер бұл мәселені жояды және механикалық және электрлік сенімділікті арттырады. Бұл кемелердің екінші дүниежүзілік соғыс кезінде табысқа жетуіне маңызды фактор болды.

миналық қарулану

Бұрынғы "Тамбор" және "Гар" класс су асты қайықтары сияқты, "Гато" класы да торпедалардың орнына миналарды орнатуға қабілетті болды. Екінші дүниежүзілік соғыста қолданылған Mk 10 және Mk 12 типтес миналар үшін, әрбір торпеда екі минаға дейін алмастырылуы мүмкін еді, бұл су асты қайықтың ең жоғары сыйымдылығын 48 минаға дейін жеткізді. Дегенмен, доктрина бойынша мина орнату миссияларында кем дегенде төрт торпеда сақталуы тиіс болды, бұл сыйымдылығын 40 минамен шектеді, және осы көрсеткіш түрлі жарияланымдарда максималды делінеді. Іс жүзінде, соғыс кезінде су асты қайықтары кем дегенде 8 торпедамен теңізге шықты, ал орнатылған ең ірі мина далалары 32 минадан тұрды. Соғыстан кейін Mk 49 минасы Mk 12-ні ығыстырды, ал ірі Mk 27 минасы (іс жүзінде акустикалық басқарумен жабдықталған торпеда) да тасымалданды, бірақ ол тек бір торпеданы бір минамен ауыстыруға мүмкіндік берді.

Қозғалтқышты ауыстыру

Электрлік қайық (SS 253 - SS 264) компаниясы осы кластағы он екі су асты кемесіне Hooven Owens Rentschler (H.O.R.) екі тактілі дизельдік қозғалтқышы орнатылды. Әскери-теңіз күштері бұл қозғалтқышты 1937 жылдан бері сынап келді, өйткені оның ерекше конструкциясы басқа дизельдік қозғалтқыштармен салыстырғанда бірдей көлемде шамамен екі есе көп қуат беруге мүмкіндік берді. Алайда, Hooven Owens Rentschler компаниясы жобалау және өндіріс кезінде қиындықтарға тап болды, нәтижесінде бұл қозғалтқыштар пайдалануда және күтуде үлкен мәселе тудырды. Жиі бұзылулар мен сенімсіздік осы қозғалтқыштардың теңіз күштеріндегі беделін түсірді, сондықтан олар мүмкіндігі бірінші келгенде алынып тасталды және General Motors Cleveland Model 16 278A V типті дизельдермен ауыстырылды. Басқа Gato класындағы кемелерге Fairbanks Morse 38D 8 1/8 тоғыз цилиндрлі қарама-қарсы поршенді қозғалтқыш немесе General Motors Cleveland Model 16 248 V типті қозғалтқыштар бастапқы орнату ретінде берілді. Бұл қозғалтқыштар берік, сенімді болды және экипажға ұнады, кемелерге жақсы қызмет етті. Fairbanks Morse және General Motors қозғалтқыштары екі тактілі цикл типтеріне жатты. Gato класына электр моторларын екі өндіруші жеткізді. Elliott Company моторлары негізінен Fairbanks Morse қозғалтқыштары бар қайықтарға орнатылды. General Electric моторлары негізінен General Motors қозғалтқыштары бар қайықтарға орнатылды, бірақ кейбір Fairbanks Morse қайықтары General Electric моторларын алды.

Фэрвотердегі өзгерістер

Соғыс басталғанда Гато класының кемелері, сондай-ақ Гар және Тамбор кластары, қазіргі заманғы ядролық су асты кемелеріне ұқсас, толық жабынған су үсті бөлігіне ие болды. Соғыс кезіндегі тәжірибе су астындағы өнімділік пен қолайсыз ауа райында жұмыс істеу мүмкіндігін төмендету есебінен көрінуді және радарлық бейнені азайту үшін осы құрылымды біртіндеп кішірейтуге алып келді. Соғыстан кейінгі фильмдердегі көптеген су асты кемелері осы өзгерістердің соңғы нәтижесін көрсетеді. Бұл өзгерістердің қосымша артықшылығы – зениттік қаруларды орналастыруға ыңғайлы жағдай жасалды.

Сыныптағы кемелер

Олардың жетпіс жетісі 1941 жылдың қарашасынан (Drum) 1944 жылдың сәуіріне дейін (Croaker) қолданысқа берілді. Екінші дүниежүзілік соғыста жоғалған 52 АҚШ су асты кемесінің жиырмасы осы сыныпқа жатты, сондай-ақ АҚШ-қа қайтып келген, бірақ конструктивті жарамсыз деп танылған және жөнделмеген зақымдалған "Халибут" кемесі. Кейде Gato класының су асты кемелерінің саны туралы шатасу туындайды, кейбір дереккөздерде олардың жалпы саны 73 деп көрсетіледі, себебі алғашқы төрт кеме (SS 361-ден SS 364-ге дейін) Висконсин штатының Манитовок қаласындағы Манитовок кеме құрылысы компаниясымен екінші келісімшарт бойынша салынған. Бұл кемелер бастапқыда Balao класының су асты кемелері болуы тиіс еді және оларға Balao класының корпус нөмірлерінің аралығындағы нөмірлер берілді (SS 285-тен SS 416-ға, SS 425 және SS 426). Манитовок Electric Boat компаниясынан кейін салынған кемежайы болды; олар Electric Boat компаниясы ұсынған құрылыс сызбаларын және жоспарларын пайдаланды, сондай-ақ көптеген ортақ жеткізушілерді қолданды. 1942 жылдың жазында үкіметке тиесілі кеме құрылысы орындары (Портсмут теңіз кеме құрылысы зауыты және Маре аралы теңіз кеме құрылысы зауыты) жаңа Balao дизайнына көшуді бастады. Electric Boat компаниясы Gato класының құрылысындағы үлкен кешігуге байланысты 1943 жылдың қаңтарына дейін жаңа дизайнға көшуге дайын болмады. Манитовок Gato класының жоспарланған өндірісін аяқтағаннан кейін ғана Balao дизайнына көше алатын еді, ал Electric Boat оларға жоспарларды бергенге дейін бұл мүмкін болмады. Electric Boat компаниясынан жауап күтіп, жұмыс тоқтау қаупіне тап болған Манитовок басшылары Electric Boat компаниясының Gato класының жоспарлары бойынша тағы төрт кеме (SS 361-ден SS 364-ге дейін) аяқтауға рұқсат алды. Манитовоктың алғашқы Balao класындағы кемесі "Хардхед" болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Гато қайықтары 1941 жылғы қаржы жылына арналған қаражаттарда президент Франклин Рузвельттің 1939 жылғы қыркүйекте жариялаған «шектелген төтенше жағдай» жариялауының бір бөлігі ретінде бекітілді. Алғашқы қайық 1940 жылғы 11 қыркүйекте Портсмут теңіз кеме құрылыс орнында салынды. Ол 1941 жылғы 1 қарашада қолданысқа берілді және соғыс басталғанда Gato класындағы жалғыз кеме болды. Гатоның өзі 1940 жылғы 5 қазанда Коннектикут штатының Гротон қаласындағы Electric Boat компаниясымен салынып, 1941 жылғы 31 желтоқсанда қолданысқа берілді. Үлкен құрылыс қуатының арқасында, кластың жартысынан астамы (41) Electric Boat нысандарында салынды; өндірісіне орын беру үшін солтүстік аулаға үш жаңа шанақ, оңтүстік аулаға төрт шанақ қосылды. Сонымен қатар, үкімет негізгі ауладан төменгі ағыстағы ескі қорыту зауытын сатып алып, 10 шанақ салды және ауланы Electric Boat-қа тапсырды. «Жеңіс ауласы» деп аталған бұл аудан Electric Boat операцияларының ажырамас бөлігіне айналды. Барлығы 77 Gatos төрт түрлі орналасқан жерде (Electric Boat, Manitowoc, Portsmouth және Mare Island) салынды. Барлық Gatos (Dorado ерекшелігінен басқа) ақырында Тынық мұхиты операциялар театрында шайқасты. Алайда, 1942 жылдың жазында алты жаңа Gatos 50-ші суасты кеме эскадрильясына тағайындалып, Бискай шығанағын күзету және Солтүстік Африкадағы «Факел» операциясына көмектесу үшін Шотландияның Роснеат қаласына жіберілді. Олар барлығы 27 жауынгерлік патрульдік жүріс жасады, бірақ суға батырғандығы расталған жоқ. 1943 жылдың ортасында барлық алты кеме қайта шақырылып, Тынық мұхитына жіберілді. 1942 жылдың ортасы мен соңында көптеп келе бастағаннан кейін, Gatos жапондықтарға қарсы күрестің қайнар нүктесінде болды. Бұл кемелердің көптегені соғыстағы ең жарқын жетістіктерін көрсетті: Flasher, Rasher және Barb АҚШ суасты кемелері батырған тоннажға қарай екінші, үшінші және төртінші орындарда болды. Silversides, Flasher және Wahoo кемелері батырған кемелер саны бойынша тізімде үшінші, төртінші және жетінші орындарда болды. Gato класындағы кемелер төрт жапондық суасты кемесін батырды: жапондық суасты кемесі I 29, жапондық суасты кемесі I 168, жапондық суасты кемесі I 351 және жапондық суасты кемесі I 42; ал Corvina жапондық суасты кемесі I 176-ға ұшырап, тек біреуін жоғалтты. Олардың негізгі қаруы соғыстың алғашқы жылдарында бумен жұмыс істейтін Mark 14 торпедасы болды, ал 1943 жылдың соңында Mark 14 торпедасын толықтырды. 1930 жылдардағы Ұлы депрессия кезеңіндегі зерттеулер мен даму кезеңінің тоқтауы және оның конструкторының мақтандығы мен жақындығының салдарынан, Ordnance бюросының жанындағы Naval Torpedo Station Newport «Ғажайып қару» Mark 14 көптеген кемшіліктерге және сенімсіздікке толы екені дәлелденді. Олар тым терең түсіп, ерте жарылып, тұрақсыз жүріп немесе жарылмады. Тынық мұхитындағы суасты кемешілерінің қысымына көніп, бюро Mark 14-тегі проблемаларды мойындады және 1943 жылдың соңына қарай оларды толығымен түзетті. Mark 18 электр торпедасы тұтқындалған неміс G7e торпедаларының асығыс көшірмесі болды және 1943 жылдың күзінде жедел түрде қолданысқа енгізілді. Айыныштысы, ол да көптеген кемшіліктерге толы болды, ең қауіптісі - шеңбер пішінде жүріп, оны атқан суасты кемесіне қайтып келуі. Екі типті торпеда да жетілдірілгеннен кейін сенімді және тиімді қару болып шықты, бұл Gatos және басқа суасты кемелеріне соғыстың соңына дейін жапондық кемелердің көптеген санын батыруға мүмкіндік берді. Gatos өмірінде көптеген сыртқы конфигурация өзгерістеріне ұшырады, олардың көпшілігі бастион мұнарасындағы fairwater-ге бағытталған. Кеме су бетінде тұрғанда оны анықтау оңай болды, сондықтан оны кішірек ету қажет болды. Екіншіден, жер бетіндегі және әуедегі іздеу радарлары үшін жаңа мачталарды енгізуге деген құштарлық fairwater және перископтық кесуге өзгерістер енгізді. Үшіншіден, қосымша қару-жарақ қажет болды, ал fairwater кесу автоматтары мен әуе шабуылына қарсы зеңбіректерді орнатуға тамаша орындарды қамтамасыз етті. Gato класындағы бастион мұнараларының модификациялары (немесе модтары) табиғаты жағынан біркелкі болды және оларды не істелгеніне байланысты топтастыруға болады: Мод 1 – Бұл жабық навигациялық көпір, артқы «сигарет» палубасының айналасындағы биік қорған және перископтық қайшымен қапталған бастапқы конфигурация. Бұл модель 1942 жылдың ортасына дейін қолданылған. 2-ші модуль – 1-ші модуль сияқты, бірақ силуэтті азайту үшін сигарет палубасының айналасындағы қорған кесілген. Бұл сондай-ақ онда орнатылған .50 калибрлі машиналық зеңбірекке атыс шеңберінің едәуір жақсартылуын қамтамасыз етті. 1942 жылдың сәуір айынан бастап пайда бола бастады. 3-ші модуль – 2-ші модуль сияқты, бірақ fairwater-дің алдыңғы бөлігіндегі жабық навигациялық көпір кесілген және перископтық қайшының айналасындағы қаптама алынған. Бұл конфигурацияда Gatos енді бір 40 мм Bofors немесе екі 20 мм Oerlikon әуе шабуылына қарсы зеңбіректі орнатуға екі тамаша орынға ие болды, бұл .50 калибрлі машиналық зеңбірекке қарағанда жақсарту болды. Бұл модуль 1942 жылдың соңы мен 1943 жылдың басында пайда бола бастады. 4-ші модуль – 3-ші модуль сияқты, бірақ силуэтті азайту үшін көпірдің биіктігі төмендетілді. Көпірді төмендету перископтық қайшының екі жағындағы үш I-нықсанды ашыққа шығарды. Бұл ашық нықсандар «жабық вагондық кемелер» деген лақап атын тудырды. 1944 жылдың басында пайда бола бастады. Жоғарыдағы модификациялардың вариациялары 1A (қысқартылған навигациялық көпір), 2A (перископтық қайшыдан қаптама алынған) және 3A және 4A (SJ радар мачтасын перископтардың артына жылжытқан) болды. Flasher бастион мұнарасының 4A модификациясындағы конфигурациясы Коннектикут штатының Гротон қаласында сақталған, екі бір 40 мм Bofors орнатылған. Соғыс кезінде палубалық зеңбіректер әртүрлі болды. Тынық мұхиты соғысында көптеген нысандар сампан немесе торпедаға тұрмайтын нәрсе болды, сондықтан палубалық зеңбірек маңызды қару болды. Көптеген кемелер соғысты 3 дюймдік (76 мм)/50 калибрлі Mk. 17 зеңбірекпен бастады (бірақ кейбір кемелер тапшылық салдарынан ескі Mk. 6 орнатуларын алды). 3 дюймдік зеңбірек бастапқыда Gato класы үшін белгіленген модель болды, бірақ соғыс тәжірибесі ескі S кластық суасты кемелерінен 4 дюймдік (102 мм)/50 калибрлі Mk. 9 зеңбіректерін алып, жетекші кемелерді жарақтандыруға әкелді. 1943 жылдың соңынан бастап, дерлік барлығы 5 дюймдік (127 мм)/25 калибрлі Mk. 17 зеңбірегімен қайта жарақтандырылды, ал кейбір кемелерде осы қарудың екеуі болды. Қосымша әуе шабуылына қарсы зеңбіректерге бір 40 мм Bofors және екі 20 мм Oerlikon орнатулары кірді, әдетте олардың біреуі.

Белгілі мысалдар

Албакор жапондық "Тайхо" әуе кемесін батты. "Тайхо" Филиппин теңізіндегі шайқаста вице-адмирал Джисабуро Озаваның флотилиясының флагманы және сол кезде Жапонияның ең жаңа әуе кемесі болды. "Барб" 1945 жылдың шілдесінде 12-ші патрульде экипажының шағын тобын Карафутодағы Бейсенс шығанағының жағалауына түсірді. Олар теміржолдың астына жарыққоймалар орнатып, қашып өтетін пойызды жарылысқа ұшыратты. "Барб" сонымен қатар осы патрульде жағалаудағы нысаналарға бірнеше рет ракеталық шабуылдар жасады, бұл американдық су асты кемесінің алғашқысы болды. Олар негізгі палубада орналасқан арнайы ұшыру платформасынан 5 дюймдік басқарылмаған ракеталарды қолданды. "Кавалла" жапондық "Шокаку" әуе кемесін батты. "Шокаку" Перл-Харборға шабуылға қатысқан алты жапондық әуе кемесінің бірі болды. "Кобия" Иво-Джимаға бара жатқан жапондық танктарды тасымалдайтын кемені батты. "Код" су астындағы голландтық су асты кемесіне көмекке келді, оның экипажы кемеге отырды және кеме рифтен шығарылмай қалған кезде оны жойды. Бұл тарихтағы су асты кемелерін құтқарудағы жалғыз халықаралық операция. "Корвина" Екінші дүниежүзілік соғыста жапондық су асты кемесі батырған жалғыз американдық су асты кемесі. "Дартер" "Дейспен" бірге 1944 жылдың қазан айында Филиппиндегі Лейте аралына АҚШ-тың шабуыл жасауына дейін жапондық флоттың бірліктеріне қарсы агрессивті және табысты шабуыл жасады. Екі кеме ауыр крейсерлер "Атаго" және "Мая" жапондық крейсерлерін батырып, ауыр крейсер "Такао" жапондық крейсеріне қатты зақым келтірді. Бірнеше сағаттан кейін, мүгедек "Такаоны" аяқтау үшін оқиға орнына қайтып келе жатқанда, "Дартер" Палаванның жағалауындағы Бомбей шолына соқты. Оның бүкіл экипажы құтқарылды және кейіннен апатты жоюға тырысқанда тек ішінара ғана сәтті болды. 1998 жылы "Дартердің" корпусының бөліктері рифте әлі де көрініп тұрды. "Финбек" болашақ АҚШ президенті Джордж Бушты, оның Grumman TBM Avenger торпедалық бомбалаушысы зақымдалғаннан кейін, Тынық мұхитындағы Чичи-Джимадағы бомбалау миссиясы кезінде құлағаннан кейін құтқарып алды. "Флэшер" 100 231 тонна салмақпен соғыстың екінші ең жоғары бағаланған американдық кемесі болды. "Граулердің" капитаны Говард Гилмор кемесі мен экипажын құтқару үшін өмірін құрбан еткені үшін алғашқы құрмет медалімен марапатталды. Жаудың оқтарынан жарақат алғаннан кейін көпірде жалғыз қалған ол, төмендегілерге бұйрық бергеннен кейін люкке жете алмады, телефонға бетін жақын қысып, кемесін құтқарып, өлімін бекіткен бұйрықты айтты: "Оны суға жібер!" "Грюньонда" Маннерт Л. Абеле 1942 жылдың шілдесінде Кискадан жапондық кемелермен ұрысқанда, су асты кемелерінің алғашқы әскери-теңіз крестіне ие болды. Осыдан кейін "Грюньон" осы іс-әрекетте жоғалды. 2006 және 2007 жылдары Абеленің ұлдары Брюс, Брэд және Джон ұйымдастырған экспедициялар "Грюньонның" апатын жақты сканерлеу сонары мен қашықтан басқарылатын көлік арқылы тауып, суретке түсірді. "Халибут" - бұл АҚШ-тың 53-ші су асты кемесінің жоғалуы. 1944 жылдың 14 қарашасында ұшақтан тасталған тереңдік бомбаларынан қатты зақымдалған ол Сайпанға қиындықпен қайтып келді. Уақытша жөнделгеннен кейін, ол АҚШ-қа қайтарылды. Инженерлер оны тексергенде, экономикалық тұрғыдан жөндеуге келмейтіні анықталды және 1945 жылдың 18 шілдесінде қайтадан әскери патрульге шықпады. Барлығы аман қалды. "Хардерді" Сэмюэл Дили басқарды, ол соғыста бес жау жойғышын батырған, соның ішінде бір патрульде төртіншісін батырған жалғыз су асты кемелерінің командирі болды. "Минго" патрульдеу кезінде екі жапондық кемені батырды, соғыс аяқталғаннан кейін Жапон теңіздік өзін-өзі қорғау күштеріне берілді және "Куросио" деген атпен қызмет етті. "Рашердің" Екінші дүниежүзілік соғыстағы ерекше рекорды Тынық мұхитындағы сегіз патрульді қамтиды. Ол соғыстағы ең көп тоннажды кемелердің ішінде үшінші немесе екінші орынды иеленді. Ол 1967 жылға дейін АҚШ әскери-теңіз флотында қызмет етті. "Сильверсайдс" ресми түрде 23 кемені батырғаны үшін марапатталды, бұл JANAC деректеріне сәйкес, екінші дүниежүзілік соғыстағы кез-келген одақтас су асты кемелерінің ішінде үшінші орынды иеленді. "Триггер" Эдвард Л. "Нед" Бичтің "Су асты кемесі!" кітабында танымал болды. (Бұл оған арналған мақтау сөз еді). "Тунни" 1944 жылдың 23 наурызында жапондық I 42 су асты кемесін бір сағаттан астам уақыт бойы позицияны анықтауға дуэль жасағаннан кейін батты. Бір аптадан кейін "Тунни" жапондық "Мусаши" соғыс кемесіне қарсы соғысып, оған жеткілікті зақым келтірді. "Ваху", оның ком...

Соғыстан кейінгі қызмет

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанда АҚШ Әскери-теңіз күштері қиын жағдайға түсті. Дұшпаны болмаған соғыс үшін жобаланған "Гато" класының қалған 56 суасты кемесі, олардың жасалғанына екі-төрт жыл болса да, көбінесе ескірген болатын. Соғыс кезіндегі технологиялық дамудың қарқыны соншалық болды, басқа жағынан заманауи болғанына қарамастан, 300 фут тереңдікке ғана сыналатын суасты кемесінің пайдасы шамалы болды. "Балау" және "Тенч" кемелерінің көбі терең суға бату мүмкіндігі артық болғандықтан, "Гато" кемелері фронттық миссиялар үшін артық болды. 1940 жылдардың соңындағы Үлкен Суасты Жылдамдату Қуаты (GUPPY) бағдарламасы осы кемелерді көптеп қамтымады. Тек "Барб" және "Дейс" GUPPY модернизациясын алды; бұл итальяндық Әскери-теңіз күштеріне берілгенге дейін SCB 47A жобасы бойынша GUPPY IB модернизациясы болды. Дегенмен, АҚШ Әскери-теңіз күштеріне жаңа міндеттер тапсырылды, ал олардың кейбіреулері үшін "Гато" кемелері өте қолайлы болды. АҚШ Әскери-теңіз күштеріндегі соңғы екі "Гато" класты кеме "Рок" және "Башау" болды, олар 1969 жылдың 13 қыркүйегінде қызметтен босатылып, металл тескісіне сатылды.

Радарлық пикет

Камикадзелердің пайда болуы флотты қоршау үшін ұзақ қашықтықтағы радар қажеттігін көрсетті. Қуатты радар жиынтықтарымен жабдықталған су үсті кемелері пайдалануға берілді, бірақ олар осы рөлде әлсіз болып шықты, себебі оларға да шабуыл жасалуы мүмкін еді, бұл флотты көру мүмкіндігінен айырды. Бірақ су асты кемесі әуе шабуылынан қашып, суға батып кетуге болатын. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталуға дейін екі "Гато" класты кеме ("Grouper" және "Finback") радарлық бақылаушыларға қарапайым түрлендірулерден өтті, бірақ бұл рөлде қолданылмады. "Мигрень I" және "Мигрень II" жобалары аясында төрт "Балао" және "Тенч" класты кемелерде одан әрі тәжірибе жүргізілгеннен кейін, терең суға бату тереңдігі осы рөлде аса маңызды емес екені анықталды. Содан кейін алты "Гато" ("Pompon", "Rasher", "Raton", "Ray", "Redfin" және "Rock") "Мигрень III" жобасы (немесе SCB 12A) бойынша түрлендіруге алынды. Олар әуе бақылау орталығына қосымша орын беру үшін 7 метрге (24 фут) ұзартылды, қуатты әуе іздеу және биіктік анықтау радарлары орнатылды, ал артқы торпедалық бөлім торпедалар мен түтіктер алынғаннан кейін электрондық жабдықтар орналасқан орынға айналдырылды. Сондай-ақ, олар дәстүрлі бастион мұнарасының орнына ағынды "қалқан" алды. "SSR" деп қайта тағайындалған бұл кемелер бұл рөлде орташа сәттілікке жетті, себебі радарлардың өзі қиындықтар тудырып, сенімді емес болып шықты. 1959 жылдан кейін радарлар алынып тасталды және кемелер уақытша жалпы мақсаттағы су асты кемелеріне қайта оралды.

Аңшы-қатерлі

Совет теңіз күштерінің Атлантика мұхитында жүздеген XXI типті су асты кемелерін (әдетте 215 дана және ондаған басқаларын) салу қаупі АҚШ теңіз күштерін басқа су асты кемелерін іздеуге және жоюға бейімдеуге мәжбүр етті, бұл 1950-ші жылдардағы түбегейлі жаңа міндет болды. Осы міндетті орындау үшін жылдам немесе терең суға бату қабілеті қажет емес деген қорытындыға келгеннен кейін (бұл ой ядролық қуат пайда болғаннан кейін тез өзгерді), 1951 және 1953 жылдар аралығында жеті Gatos су асты кемесі SSK (іздеу-жою су асты кемелері) ретінде қайта жарақтандырылды. Gato класы үлкен саны бар болғандықтан және қажет болған жағдайда жедел түрде әскерге шақыруға дайын болды, сондай-ақ терең суға батуға арналған кемелер SSK-ға айналдыруға қарағанда GUPPY модификациясына көбірек қолайлы болды. GUPPY стиліндегі желкен орнатылды, үлкен сонар массиві кеменің алдыңғы бөлігіне орнатылды (осы процесте екі торпеда түтігі жойылды), кемелердің шуылдауы азайтылды, оның ішінде екі алдыңғы дизельдік қозғалтқыштар алынып тасталды және сноркель орнатылды. Grouper кемесі SCB 58 жобасы бойынша сынақ кемесі ретінде қайта жарақтандырылды, оның сонар массиві желкеннің алдыңғы бөлігінде, ал кеме бауындағы тиімді орналасқан жерінің орнына орналастырылды. Бағдарламаға Англер, Башо, Блюгилл, Брим, Кавалла және Крокер кемелері де кірді. Баяу және мүмкіндіктері шектеулі дизельді SSK кемелері 1959 жылы қызметтен шығарылды немесе басқа міндеттерге қайта бағытталды, ал Croaker және Cavalla (кейін ескерткіш ретінде сақталды) кемелерінен басқа барлық кемелер 1968 және 1969 жылдары жартылай бұзылды.

Көлік су асты кемесі

1965 жылы Regulus зымыран жүйесі қолданыстан шығарылғаннан кейін, 1966 жылы Тунни әскер тасымалдауға қолданылатын су асты кемесіне айналдырылды. Ол APSS (көлік су асты кемесі) деп қайта аталды, бұл қызметті Perch су асты кемесінен қабылдады. Оның Regulus зымырандары орналасқан ангары Вьетнам соғысында UDT, SEAL және Marine Force Recon тобы үшін шығу камерасы ретінде пайдаланылды. 1969 жылдың 1 қаңтарында Тунни LPSS (амфибиялық көлік су асты кемесі) деп қайта аталды; бірақ, ол Grayback су асты кемесімен ауыстырылып, сол жылдың маусым айында қызметтен босатылды.

Су асты кемелерінің майлаушысы

Гуавина 1950 жылы SCB 39 жобасы бойынша SSO-ға түрлендірілді. Ол амфибиялық жағалауға май, бензин және жүк тасымалдау үшін сыртқы корпусына оралған қосымша "саяқ" резервуарларын алды. Бірнеше сынақтан кейін, 1951 жылы бұл идея тиімсіз деп танылды және Гуавина AGSS белгісімен бірнеше жыл сынақ ролінде қызмет етті. 1957 жылы ол май құюшы/танкерлік қызметіне қайта оралды және AOSS белгісін алды. Осы жолы ол теңізде су ұшақтарын жанармаймен қамтамасыз етумен тәжірибе жасады, бұл маңызды болды, өйткені ядролық қаруға ие Martin P6M Seamaster ұшағын теңізде жанармаймен қамтамасыз ету Әскери-теңіз күштерінің стратегиялық соққы беру қабілетін арттыруға мүмкіндік беретін еді. Алайда, бұл миссия да тоқтатылып, Гуавина қызметтен босатылды.

Зондық сынақ су асты кемесі

1950 жылдары жетілдірілген сонар жүйелерін әзірлеу зор маңызға ие болды, сондай-ақ бірнеше флот кемелеріне түрлі ерекше сонар түрлендіргіш тізілімдері орнатылып, кең ауқымды сынақтар жүргізілді. Екі "Gatos" – "Flying Fish" және "Grouper" (бұрын прототиптік аңшы-жойғыш кеме) осы жұмыстарға бекітілді және жаңа сонар қабілеттерін дамытуда маңызды рөл атқарды. "Grouper" кемесінің барлық алдыңғы торпедалық түтікшелері алынып тасталды, ал бос орын техниктердің тұруына және сонар зертханасы ретінде пайдаланылды. "Flying Fish" 1954 жылы қызметтен босатылды, ал "Grouper" 1968 жылға дейін сынақ жұмыстарын жалғастырды.

Әскери-теңіз резервінің жаттықтырушысы

Дайын резервті күштерді сақтап қалуға мүдделі болған Әскери-теңіз күштері көптеген флот кемелерін түрлі жағалау және ішкі порттарға (тіпті Чикаго, Кливленд және Детройт сияқты Ұлы көлдердегі порттарға) бекітті, онда олар резервистердің апта соңындағы жаттығулары кезінде оқу платформасы ретінде пайдаланылды. Жиырма сегіз "Гато" класты кеме осы мақсатта қызмет етті, кейбіреулері 1971 жылға дейін. Осы рөлде кемелер суға батып кету мүмкіндігінен айырылып, олардың қанаттары алынып тасталды. Олар қанағаттандырылған жағдайда ғана жаттығу үшін пайдаланылды. Олар қолданыста болды, бірақ "резервте қолданыста" деп есептелді, сондықтан кейбіреулері күнінің өзінде қызметтен босатылып, қайта қолданысқа енгізілді, бұл мәртебедегі өзгерісті көрсетеді.

Шетелдік қызмет

АҚШ флоттың көптеген салыстырмалы түрде жаңа, бірақ артық сандағы су асты кемелері одақтас шетелдік теңіз күштеріне сату, несие беру немесе жалға беру арқылы сұранысқа ие болды. Бұл кемелердің көпшілігі Балау және Тенч класс кемелері болғанымен, кейбір Гато класс кемелері де шетелге жіберілді. Италия екі кеме (Barb және Dace) алды, олар Гато класс кемелеріне жасалған жалғыз GUPPY модификациясын (Guppy IB) алды.

Мұражайлар

Алты "Гато" класындағы су асты кемелері көрермендерге ашық. Олардың жұмыс істеуі мен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің стандарттарына сай болуы үшін негізгі қаржы көзі – келушілерден түсетін табыс. Әрбір кеме жыл сайын тексеруден өтеді және "бағалау парағы" алады. "Код" және "Сильверсайдс" сияқты кейбір кемелер фильмдер түсіріліміне пайдаланылған.