Кіріспе

Star Trek медиа франшизасының ойдан шығарылған кейіпкері, Star Trek кейіпкері.

Декс Мэнли (2013 жылғы бейне ойын)
| толық аты = S'chn T'gai Спок
| түрі = жартылай вулкандық, жартылай адам
| байланысы = Starfleet, Вулкан үкіметі
| отбасы = ubl|Сарек (әкесі)|Аманда Грейсон (анасы)|Перрин (үйленген анасы)|Скоң (әкесінің әкесі)|Солкар (бабасы), оның өмірінің қалған бөлігін параллель әлемде өткізуге алып келді. Спокты Леонард Нимой түпнұсқа Star Trek сериалында, Star Trek: Анимациялық сериалында, Star Trek фильмдерінің сегізіншісінде және Star Trek: Келесі буын сериалының екі бөлімді эпизодында ойнады. Нимойдан кейін бірнеше актерлер кейіпкерді Star Trek негізгі желісінде ойнады; ең соңғы бейнелеуі – Этан Пек, ол Спокты Star Trek: Discovery сериалының екінші маусымында және Star Trek: Short Treks-те қайта-қайта ойнады, сондай-ақ Star Trek: Strange New Worlds сериалының басты кейіпкері болды (Discovery-дің қосалқы тармағы және түпнұсқа Star Trek сериалының преквелі). Сонымен қатар, Закари Квинто Споктың балама шындық нұсқасын Star Trek (2009), Star Trek Into Darkness (2013) және Star Trek Beyond (2016) фильмдерінде ойнады. Бұл үш фильмнің оқиғалары аталған параллель уақыт желісінде болғанымен, Нимой алғашқы екеуінде түпнұсқа уақыт желісінің Спогы ретінде пайда болды. Star Trek франшизасының сериалы мен фильмдерінен басқа, Спок көптеген романдарда, комикстерде және бейне ойындарда да пайда болды. Оның Спок ретіндегі танымалдылығы соншалықты жоғары болғандықтан, оның екі автобиографиясы – I Am Not Spock (1975) және I Am Spock (1995) – кейіпкермен бірге өмір сүру көзқарасынан жазылды.

Өмірбаян

Вулкандық Сарек пен адам Аманда Грейсонның ұлы Споктың өмірбаяны «Жұлдыз жолы: Бастапқы серия» эпизодтарының бірнешесінде, 2009 жылғы «Жұлдыз жолы» фильмінде және «Жұлдыз жолы: Анимациялық серия» эпизоды «Елтоқсан» да жарылған. Оның тектік араласуы қиын балалық шаққа алып келді; толыққанды вулкандық балалар оны өздерінің туған әлемінде адамдық сезімдерін ояту үшін қайта-қайта мазалады. Бір кезде ол үлкен ағасы Сибокпен бірге өсті, бірақ ағасы логиканы қабылдамағандықтан қуылды. «Жұлдыз жолы: Дискавери» фильмінде Споктың қабылданған адам әпкесі Майкл Бернхэмнің бар екені анықталды. «Амок уақыты» эпизодында Спок бала кезінде Т'Прингке (Арлен Мартел) құда болған. Сарек Споктың ғылыми білімін және Вулкан ғылым академиясына түсуіне қолдау көрсетті, бұл туралы «Бабилге саяхат» кітабында айтылған. 2009 жылғы «Жұлдыз жолы» фильмінде Спок Вулкан ғылым академиясына қабылданудан бас тартады, себебі олар жартылай вулкандық адамды толыққанды қабылдамайды. Бұл фильм Кельвиннің уақыт желісін осы және келесі фильмдерде орнатса да, сценарист Роберто Орчи бұл өзгерістер бұрынғы «Бастапқы серияға» дейін осылай болған дейді. Спок капитан Кристофер Пайкпен (Джеффри Хантер) Талос IV планетіне апаттық сигналды зерттеуге барған команданың бір мүшесі болды. Спок екінші пилотта, «Ешбір адам бұрын бармаған жерде» пайда болды, бірақ ол бастапқыда үшінші эпизод ретінде көрсетілді. Сол пилоттың оқиғалары кезінде Спок лейтенант-командир Гэри Митчеллдің (Гэри Локвуд) кемеге төндірген қаупіне алаңдап, капитан Джеймс Т. Кёркке (Уильям Шатнер) мүмкін шешімдерді ұсынды. Сериалдағы Споктың ең алғашқы көрінісі «Адам тұзағы» эпизодында болды. «Жан терісімен» эпизодында Кирктің зұлым көшірмесін жою үшін ол вулкандық нервтік қысымды қолданады. Спок пен бас инженер Монтгомери «Скотти» Скотт (Джеймс Духан) Капитанның жақсы және жаман нұсқаларын біріктіру үшін бірге жұмыс істейді, олар транспортер апатынан кейін бөлініп кеткен. «Мири» эпизодында ол планетадағы ересектерге әсер ететін аурудың физикалық әсерлеріне иммунитеті бар қону тобының жалғыз мүшесі екенін анықтайды. Алайда, ол өзінің тасымалдаушы екенін және қайтса «Энтерпрайзды» жұқтыруы мүмкін екенін түсінеді. Доктор Леонард МакКой (ДеФорест Келли) командаға кемеге оралуға мүмкіндік беретін емді ойлап табуға көмектеседі. «Аң-сезімнің пышағы» эпизодында Саймон ван Гелдер фазермен қаруланған көпірге кіргенде, Спок оны нервтік қысыммен бағындырады. Кейіннен ол жақын маңдағы колонияның іс-әрекетін тергеу барысында ван Гелдермен ақылдасуды жүргізеді. Колонияның қуаты өшіріліп, қорғаныс өрісі құлағаннан кейін, Спок Кёркті құтқару үшін команданы бастап шығады. Спок «The Menagerie» эпизодында Кристофер Пайкпен (Шон Кенни) қайта қосылады. Пайк флот капитаны болып тағайындалған, бірақ апатқа ұшырап, ауыр күйік алып, мүгедектер арбасына отырғызылып, ми толқынына қосылған құрылғы арқылы «иә»/«жоқ» жауаптарымен қарым-қатынасын шектейді. Спок бүлік шығарып, кемеге тыйым салынған Талос IV планетіне баруға бұйырады. Ол «Қойма» оқиғаларын трибунал алдында Кирк, Пайк және комодор Хосе І. Мендеске (Малахи Тақ) баяндайды. «Энтерпрайз» планетаға келген кезде Мендес талозиялық иллюзия екені анықталады. Сол уақытта нағыз Мендес Жұлдызды флотынан Пайкқа планетаға көшуге рұқсат беру туралы хабарласады, ал Спокқа қарсы барлық айыптар алынып тасталады. «Галилео жетісі» эпизодында Спок «Галилео» шаттлінің қону тобын басқарады, ол зақымдалып, Тавр II планетіне қону алдында бағытынан ауысады. Лейтенант Бома (Дон Маршалл) лейтенант Латимердің (Рис Вон) олардың қолынан қаза тапқаннан кейін Споктың тума жерлілердің қару-жарағына деген қызығушылығын сынға алады. Скотти партияның фазерлерінің қуат пакетін зақымданған шатллды орбитаға қайтару үшін жеткілікті энергиямен қамтамасыз ету үшін қолданғаннан кейін, Спок «Энтерпрайздың» назарын аудару үшін қалған отынды тастап, тұтандыруға шешім қабылдайды. Операция сәтті аяқталады және шаттлдағы экипаж құтқарылады. Спок «Жәннәттің осы жағында» эпизодында Лейла Каломимен (Джилл Ирландия) қайта қосылады; Омикрон Сети III планетасына кеткен командаға қосылғаннан кейін. Планета спораларының әсерінен Спок сезімдерін көрсете бастайды және Каломимен романтикалық қарым-қатынасын қайта жақсартады. Споралардың оған тигізген әсері Кёрк оны ашуға итергеннен кейін емделеді, ал әсерінен босағаннан кейін Спок экипаждың қалғанын емдеуге көмектесетін шешімді ұсынады. Спок «Қараңғыдағы шайтан» эпизодында бейімделмеген Хортамен ақылдасуға тырысады, бастапқыда Кёрк оны өлтіру керек деп ұсынған. Екінші ақылдасудан кейін Спок Хортаның тарихын жеткізеді және шешімді шешімді шешеді. Спок және Кёрк «Мәрсіме сапар» эпизодында Органия планетіндегі оккупациялық Клингон күштеріне қарсы партизандық соғыс жүргізеді, Органиялық бейбіт келісіміне қол қойылғанға дейін. Уақыт желісін қалпына келтіру үшін ол Кёркпен 1930 жылдардың Нью-Йорк қаласына «Мәңгілік қала» эпизодында саяхаттайды. Ол Эдит Килердің (Жоан Коллинз) өлімін көруге дейін өткізген апталар бойы трикодермен байланысу үшін сол кезеңтің технологиясын пайдаланады.

Екінші және үшінші маусым

Екінші маусымның "Амок уақыты" премьералық бөлімінде Спок вулкандық қан қызуына (пон фарр) ұшырай бастайды және келесі сегіз күн ішінде вулкандық жұптасу рәсімінен өтуі керек, әйтпесе қайтыс болады. Кирк Жұлдыздық Флоттың бұйрығына бағынбай, "Энтерпрайзді" Вулкан планетасына алып келеді, Спок осы рәсімді өтсін деп. Олар келгенде, ол Т'Прингпен (Арлен Мартель) қайта кездеседі. Бірақ ол, керісінше, толыққанды вулкандық Стонмен (Лоуренс Монтень) бірге болғысы келеді. Ол оның орнына салтанатты каль-иф-фай күресін өткізуді талап етеді және Киркті өзінің чемпионы етіп таңдайды, ол білмей тұрып, Спокпен өлімге дейін күресуге келіседі. МакКой Т'Пауды (Силия Ловски) Киркке Вулкан атмосферасының жұқа болуынан туындаған мәселелерді жеңілдету және күресті әділ ету үшін бірдеңе салуға көндіреді. Күрес басталады, Спок басымдыққа ие болып, Киркті тұншықтырып өлтіреді. МакКой дереу медициналық бөлімге шұғыл көмек шақырады, ал Т'Принг Спокқа бұл логикалық ойын болғанын, нәтижеге қарамастан оның Стонмен бірге болуына мүмкіндік беретінін айтады. Пон фаррдың әсерінен құтылып, Спок "Энтерпрайзге" оралады, онда МакКой Киркке өлімді симуляциялайтын параличтеуші зат енгізгенін және капитанның әлі де тірі екенін біледі. Транспортерлік апаттан кейін Кирк, МакКой, Ухура және Скотти Айна Ғаламға көшіріліп, "Көміршік, айна" эпизодындағы өздерінің әріптестерімен ауыстырылады, сонда олар Споктің басқа нұсқасына кездеседі. Сақал қойған ол, кенеттен өзгерген экипаж мүшелерінің әрекеттеріне күдікпен қарайды және Жұлдыздық Флоттың бұйрығымен Киркті өлтіруге тырысады. Айна Спок есінен танып, МакКой оны емдейді, ал қалғандары өз ғаламына оралуға тырысу үшін транспортерге беттейді. Спок оянып, Кирктің неліктен өлтірмегенін білу үшін МакКоймен ой-санасын біріктіреді. Оқиғаның мән-жайын білген соң, ол оларға оралуға көмектесуге келіседі. Кирк одан кемеге ғана емес, сонымен қатар оның Терра империясын тирандардың қолынан құтқаруға шақырады. Қайтадан қосылыс сәтті аяқталады, ал экипаж мүшелері өздерінің тиісті ғаламдарына оралады.

"Көшіп келе жатқан фильм" және фильмдер сериясы

Star Trek: The Motion Picture (1979) фильмінің басында Спок енді Жұлдызды флотта қызмет етпейді, ол отставкаға шығып, үйіне оралып, Колинардың вулкандық тәртібін оқуға кіріседі. В’гердің жақындап келе жатқанын сезгеннен кейін Колинар ритуалын аяқтауға шамасы келмей, «Энтерпрайз» экипажының миссиясына көмектесу үшін Жұлдызды флотқа қайта оралады. Фильмдегі флэшбэктер «Біріктіру» оқиғаларынан 19 жыл өткеннен кейін және «Жұлдыздар жолы: Кері санау» комикстерінде көрсетілгендей, жиырма бес жылдан соң жаңа шындықта Споктың кемесі пайда болады, ал Нерон оны және қызыл затты қолға түсіреді. Балама уақыттағы өткенге тігіліп қалған Споктың түпкі нұсқасы, өзінің және Кирктің (Закари Куинто және Крис Пайн) жас балама нұсқаларына Федерацияны жоюға талпынған Неронның жолына тосқауыл қоюға көмектеседі. Фильмде сонымен қатар, Споктың балалық шағын бейнелейтін бірнеше сахналарда Джейкоб Коган да ойнайды, оның ішінде жартылай адамдық тегіне байланысты басқа вулкандық балалардың зорлық-зомбылығы мен ата-анасымен (Бен Кросс және Винона Райдер) арақатынасы көрсетіледі. Фильмде Кирк пен Споктың Жұлдызды флот академиясындағы алғашқы қақтығыстары және өзара құрметке негізделген достығының біртіндеп қалыптасуы да бейнеленген. Бастапқы уақыт сызығынан кейіпкерлердің мінездемесіндегі маңызды өзгеріс – Споктың бұрынғы студенті Ухурамен (Зоу Салдана) араласуы. Фильмнің соңында жас Спок Жұлдызды флотта қалуды шешеді, ал оның үлкен нұсқасы өзгертілген ғаламда қалған вулкандық босқындарға көмектесу үшін қалады, себебі Нерон Споктың туған планетасы Вулканды жойды.

"Жұлдыздар жолын қараңғылыққа" (2013)

Star Trek Into Darkness-те Спок Прайм "Жаңа Вулкан" планетасында өмір сүреді, ал жас Спок Энтерпрайз бортында қалады, туған әлемін жоғалтуға күресіп, Ухура мен Джеймс Т. Кёркпен қарым-қатынастарын сақтап бағуда. Спок белсенді жанартаудан планетаны қорғау кезінде жайлы жақындап кетеді, бірақ Кирк Бірінші Директиваны бұзып, оны құтқарады. Спок Прайм Энтерпрайздағы Спокқа Хан туралы толық мәлімет алу үшін хабарласады. Спок Прайм бастапқыда өзінің балама түріне балама уақыт желісіндегі оқиғаларға араласпау керектігін еске салады. Алайда, ол Спокқа Ханның өте қауіпті адам екенін, ал Энтерпрайз өзінің уақыт желісінде кездескен ең үлкен қауіп екенін айтады және ол Споктің балама уақыт желісінде де сондай қауіпті болуы мүмкін екенін ескертеді. Хан жеңілді ме деп сұрағанда, Спок Прайм ол ақырында жеңілді дейді, бірақ бұл үлкен құрбандықты талап етті (Star Trek II: The Wrath of Khan оқиғаларына сілтеме жасап). Кирк радиациялық улануға шалдығып, Споктың алдында көз жұмады (бұл Бастапқы уақыт желісіндегі Споктың Кирктің алдында қайтыс болуымен салыстырылады), ашуға буырқанған және кек қайратқан Спок Кирктің құрметі үшін Ханды өлтіруге тырысады. Бірақ Ухура оған Ханның жаңару қабілеті бар қаны Киркті қайта тірілте алатынын хабарлайды. Шамамен бір жылдан кейін Спок Кирктің бас ғылыми қызметкері және басшысы ретінде қалады, ал Энтерпрайз алғашқы бес жылдық кеңістік саяхатына шығады. Into Darkness - бұл Нимойдың Спок Прайм рөліндегі соңғы жұмысы, сонымен қатар оның актерлік мансабындағы соңғы рөл. Ол 2015 жылы, Star Trek Beyond түсірілімі басталар алдында қайтыс болды.

Жұлдыздар жолыннан тыс (2016)

Star Trek Beyond-те Спок Елші Споктың (Spock Prime) қайтыс болғанын естіп біледі. Осы жаңалыққа қатты тиысып, Спок кейін МакКойға Жаңа Вулканда елшінің жұмысын жалғастыру үшін Жұлдызды Флоттан кету ниетінде екенін айтады. Фильмнің соңында Спок Елші Споктың жеке заттары салынған қорапты алады. Сериалдың түпкілікті уақыт жолынан Ентерпрайздің алғашқы экипажының суретін қарап, ол Жұлдызды Флотта қалуды шешеді.

Жұлдызды жол: Discovery

2018 жылдың тамызында Этан Пек "Жұлдызды жол: Дискавери" телесериалының екінші маусымында Спок рөлінде ойнайтыны жарияланды. Ол "Q&A" және "Ask Not" атты эпизодтарда осы рөлді қайта ойнады.

Жұлдызды жол: таңғажайып жаңа әлемдер

2020 жылдың мамырында Спок (Этан Пек) «Жұлдыздар жолы: Таңғажайып жаңа әлемдер» сериалында Капитан Пайк (Энсон Маунт) және Бірінші сардар / Уна (Ребекка Роминь) есімді кейіпкерлермен бірге қайта оралатыны жарияланды.

Бастапқы сериясы

Спок туралы ең алғашқы айтылған әңгіме «Жұлдызды жолдар» тудырушы Джин Родденберри мен актер Гэри Локвудтың арасындағы сөйлесуде болды, онда Локвуд Леонард Нимойды бұл рөлге ұсынды. Бұрын үштік «In the Highest Tradition» эпизодында Родденберридің «Лейтенант» сериалында бірге жұмыс істеген еді. Родденберри ұсынысқа келісті, бірақ рөлге басқа актерлерді де сынақтан өткізуді қалады. Сол кезде Родденберри ДеФорест Келлиді «The Cage» пилотындағы дәрігер рөліне шақырды, бірақ NBC басшылары мен режиссер Роберт Батлер Келлидің Спок рөлін сомдауын қалаған. Родденберри бұл рөлді Келли мен Мартин Ландауға ұсынды, алайда екеуі де бас тартты. Ұсынылғанда Нимой рөлді қабылдады, бірақ макияж әлі анықталмағандықтан алаңдады. 2006 жылғы 12 қарашада TV Land телеарнасының «Жұлдызды жолдар» 40 жылдығына арналған марафонындағы сұхбатында Леонард Нимой Джин Родденберридің Спок рөліне алғашқы таңдауы Джордж Линдсей болғанын айтты. Нимой бұл пікірді жеңіл-жеңіл айтқандықтан, ол әзілдеген болуы мүмкін деген болжам бар. Линдсейге рөл ұсынылғаны туралы мәлімдемеге Линдсейдің жақын досы Эрнест Борньин өзінің автобиографиясында «Құдайға ант етемін, ол Леонард Нимойды әйгілі еткен «Жұлдызды жолдар» сериалындағы Мистер Спок рөлінен бас тартты» деп жазғаннан кейін көбірек сенімділік пайда болды. Кейіпкердің бастапқыда асқазанында энергияны сіңіретін металл пластинасы болды, ал 1964 жылғы түпнұсқада ол жартылай марсиан болып, «сәл қызыл түсті терісі мен жартылай сүйір құлақтары» болды. Родденберри сериал аяқталар алдында Марсқа қону мүмкін екеніне қатысты алаңдағандықтан, Споктың туған планетасы өзгертілді. Ли Гринвей Нимойдың алғашқы макияж сынақтарын жүргізді, бірақ төрт-бес күннен кейін Фред Филлипске бұл жұмыс тапсырылды. Филипс Джон Чемберстен Споктың құлақтарын жасауды сұрады, өйткені ол Споктың терісіне лайықты қызыл түсті табумен айналысып жатқан еді; ақ-қара теледидардағы әсеріне байланысты бұл идея кейін сары түске алмастырылды. Нимой құлақтарын ұнатпады, ал Родденберри егер ол 13-шы эпизодқа дейін де бақытсыз болса, оларды сюжеттен шығарудың жолын табатынын уәде берді. NBC басшылары да бұл кейіпкердің шайтандық көрінуі мүмкін деп алаңдады. Родденберридің талабы бойынша Спок екінші пилоттық серияда – «Бірде-бір адам бармаған жерде» сақталған жалғыз кейіпкер болды. Алайда, NBC оны тек фондық рөлде ойнауын талап етті, ал сериалға шыққанда Споктың құлақтарының ұштары жарнамалық материалдардан өшірілді. «Корбомит маневрі» және «Жылаңаш уақыт» сияқты ерте эпизодтарда Нимой кейіпкердің мәнін түсіне бастады. Сегіз эпизодтан кейін NBC басшылары Родденберриге сериалда Спок жеткіліксіз екенін айтты; «Spockmania» басталды. Осыған жауап ретінде Спок сериалда көбірек көзге түсетін рөлге ие болды, мысалы, «Жәннәттің осы жағында» эпизодында Сулудан басты рөлді алды. Кейіпкердің танымалдылығы Шатнермен қарым-қатынасты шиеленістірді, және ол шоудан шығарылып, оны Спок ретінде Нимой алмастыратыны туралы әңгімелер тарады. Екінші маусымның басында келісімшартты қайта келісу кезінде Родденберри Нимой мен кейіпкерді алмастыруды қарастырды. Марк Ленард пен Лоуренс Монтень екеуі де назарда болды. Кейіпкердің дамуы жалғасты, Нимой «Амок уақыты» фильмінің түсірілімі кезінде Вулкан сәлемін жасады. Бұл оның бала кезінде көрген еврей Кохенынің бейнесіне негіделген. Маусым барысында Нимой мен Родденберри арасындағы араздық күшейді және жыл соңына қарай олар тек ресми хаттар арқылы қарым-қатынас жасады. Продюсер Джин Л. Кунның кеткенінен және үшінші маусымда Родденберридің ықпалының азайғаннан кейін, Нимой Споктың жазылу сапасы нашарлағанын байқады. Әсіресе, ол «Споктың миы» эпизодында кейіпкердің ақымақ көрсетілгені ұнаған жоқ. «Платонның асыл балалары» эпизодындағы Кирк пен Ухура арасындағы нәсілдік сүйіспенділік жазушылардың ниеті бойынша Спок пен Ухура арасында болуы керек еді, бірақ Шатнер оларды өзгертуге көндірді. Спок рөлі үшін Леонард Нимой үш рет драмалық сериалдағы үздік қосалқы актер үшін «Эмми» сыйлығына ұсынылды және қазіргі уақытта «Жұлдызды жолдар» сериалдарының актерлері арасында «Эмми» номинациясын алған жалғыз актер болып табылады.

Қайта жаңғыру әрекеттері және фильм франшизасы

Нимой 1970-ші жылдардың басында «Жұлдыздар жолы: Құдай нәрсесі» деген атпен «Жұлдыздар жолы» фильмін жасауға жасалған алғашқы әрекеттердің бірі кезінде Спок рөліне оралуға келісті, бірақ оның Спок бейнесі Heineken сырасын жарнамалау үшін рұқсатсыз пайдаланғаннан кейін бас тартты. Ол Филип Кауфман режиссерлік ететін «Планета Титандар» деп аталатын жоспарланған «Жұлдыздар жолы» фильмінің басты рөліне қайта оралуға көндірілді. Бұл жоба жаңа телесериалдың пайдасына тоқтатылғанда, «Жұлдыздар жолы: ІІ фаза», Родденберри Нимойға тек эпизодтық рөл ұсынды, сондықтан ол мүлдем түсуден бас тартты. Телевизиялық пилоттық сценарий «Жұлдыздар жолы: Кино» фильміне айналдыру туралы шешім қабылданғанда, режиссер Роберт Уайз Нимойды кейіпкер ретінде қайта оралуға шақырды, бұл тек Джеффри Катценберг Paramount компаниясын Нимойдың бейнесін пайдалану лицензиясы бойынша дауды шешуге мәжбүрлеуімен мүмкін болды. Сериалдағыдай, Нимой актерлік шеберлігін пайдаланып, түсірілімдер арасында кейіпкерден шығуды жиі қажет етпейтін. Бірінші «Жұлдыздар жолы» фильміне қанағаттанбаған Нимой «Жұлдыздар жолы II: Ханның қаһары» фильміне қайта оралуға тартынды, бірақ драматикалық өлім сахнасының уәдесімен көндірілді. Нимой фильмді түсіруден қатты ләззат алғандықтан, кейіпкері экранда қайтыс болғанына қарамастан, жалғасын түсіруге оралуға ниеттенді. Фильмнің табысы Нимойға келесі бөлімді режиссерлік етуге келіссөздер жүргізуге мүмкіндік берді. Нәтижесінде шыққан «Жұлдыздар жолы III: Спокты іздеу» сәтті болды, сондықтан Нимой «Жұлдыздар жолы IV: Үйге саяхат» фильмін тағы да режиссерлік етуге шақырылды. Келесі фильм, Уильям Шатнер режиссерлік еткен «Жұлдыздар жолы V: Соңғы шекара» бастапқыда Нимой үшін қабылдауға болмайтын, өйткені ол Спокты Киркке қарсы шығуға және жаңадан таныстырылған жартылай бауыры Сайбокпен бірігуге шақыратын. Нимой өзінің кейіпкері адамгершілік жағымен келісімге келгенін сезінді, сондықтан Сайбок оған ешқандай ықпал етпейді деп ойлады және сценарийге қол қоюдан бұрын өзгертуді талап етті. Содан кейін Нимой «Жұлдыздар жолы VI: Ашылмаған ел» фильмін ұйымдастырды, режиссерді, сценарийшілерді және продюсерлерді таңдады. «Жұлдыздар жолы: Келесі буын» фильміне «Ашылмаған ел» эпизодында Спок рөлінде пайда болуға келісті. Кейіннен Нимой «Жұлдыздар жолының ұрпақтары» сериалында режиссерлік рөлден бас тартты, өйткені ол сценарийді қайта жазуды қалады және Спок рөлін қайтадан орындаудан бас тартты; рөлінің мәтіні Скоттиге берілді. 2009 жылғы «Жұлдыздар жолы» фильміне ролді қайта ойнағанда, Нимойдан пікірін сұрады. Ол Закари Квинтоның жұмысын атап өтті, өйткені ол оның сыртқы келбеті ұқсас және кейіпкердің ішкі ойлау процесін бейнелей алады деп ойлады. Нимой «Басты» әлемдегі кейіпкердің нұсқасы ретінде оралуға келісті. Нимой режиссер Дж. Дж. Абрамс пен сценарийшілердің ынтасы мен оған көрсеткен құрметі үшін оралғанын айтты, бірақ ол келесі фильм түсірілместен бұрын қайтыс болды. «Жұлдыздар жолы: Beyond» фильмінде Квинтоның Спокі Нимой ойнаған Спок Праймның қазасына қайғырады.

Қабылдау

"Егер таңдау жасасам, егер мен басқа біреу болсам, мен Спок болатынмын" деді Нимой, шоу аяқталғаннан кейін жылдар өткен соң. Ол сериал тоқтағанына он жылдан астам уақыт өткеннен кейін еске алды:

"Жұлдызды жол" құбылысы мені әлі де таң қалдырып, қызықтырады. Ол керемет еді, қазір де керемет, бірақ бұрынғыдан жұмсақ. Бір кездері ол өте әуесқойлыққа ұласты, сондықтан қайда барғанымды мұқият қарауым керек болды. Егер мейрамханаға барсам, кіру мен шығуды жоспарлап отыратынмын, мені бұзбас және жарақаттамау үшін. Солай болды қонақүйлерде де, әуежайларда да – кез келген қоғамдық орында. Енді бұрынғыдай емес, бірақ ол әлі де күшті күш. 1967 жылы "Бостон глобусы" кейіпкеріне "Спокмания" деп атаған көпшілік ертеден-ақ өте оң, тіпті фанаттық реакция білдірді. Споктың бас суреттері танымал естеліктерге айналды, актердің күлкісі ең құндысы болды. Нимой еске алды: "Амок заманында" бірнеше жүз хаттан тұратын пошта аптасына 10 мыңға дейін көбейді. 1967 жылы сәуірде Медфорд, Орегон штатындағы парадтың бас маршалы ретінде Спок ретінде көрінген кезде мыңдаған адамдар автограф алу үшін жиналды: "Олар соншалықты жылдам алға шықты, мен біреуді қағып өлтіретінінен қорқып қалдым; содан кейін олар оркестр тұғырына соншалықты қысым жасады, ол менің аяғымның астында шайқала бастады!" Полиция құтқарып алғаннан кейін, Нимой: "Мен вулкандық киіммен жұрт алдында ешқашан қайтадан көрінбеуге тырыстым" деді. Әншілер Нимойден Вьетнам соғысы және ЛСД сияқты қазіргі оқиғалар туралы сұрақтар қойды. Бір қыз "жартылай нәсіл" ретінде қуғын-сүргінге қалай төтеп беру керектігі туралы кеңес сұрап жазғанда, Нимой жас вулкандықтар Спокқа ұқсас қарағанын және ол сияқты "популярлық пен шынайы ұлылық арасындағы айырмашылықты түсінуі керектігін" айтты. Актер кейіпкер көрермендерге, әсіресе жасөспірімдерге ұнайды деп сенді, өйткені Спок адам өмірінің ауыртпалығын түсінеді, өйткені ол жерлік немесе вулкандықтармен үйде емес; ол тек "Энтерпрайздың" ойлап табылған және жақсы ұйымдастырылған қоғамында ғана жұмыс істей алады. Ол өзінің кім екенін біледі, өз рөліне ерекше мән береді, бұл оған ерекше тартымдылық сыйлайды. Нимойдың таңғалысы, Спок секс-символға айналды; Исаак Азимов кейіпкерді "жыныстық асқынулары бар қауіпсіздік жамылғысы" деп сипаттады және Нимой: "Мен бұрын-соңды сетте әйелдердің осыншалықты назарына іліккен емеспін. Ал мынаны қараңыз: олардың барлығы құлақтарына тигізгісі келеді!" (Бір жас әйел: "Сіз дүние жүзіндегі мыңдаған әйелдердің эротикалық арманына айналған материалдың көзі екеніңізді білесіз бе?" деп сұрағанда, ол "Барлық армандарыңыз орындалсын!" деп жауап берді.) Нимой Спок әйелдерге тартымды болған деп болжады, өйткені

Дайынсыз келген біреу – биік, қараңғы, ойлы, бөтен және экзотикалық. Көрінісі жағынан сәл әзілқой. Оның ақыл-ойы өте зор, патриархтың даналығы бар және өте тартымды. Бір жаққа көтерілген қабағымен ол ойын-сауықтан және рөлдік ойындардан жоғары екенін, оның және оның ғана Жер әйелінің ең терең қажеттіліктері мен құштарлықтарын түсінетінін көрсетеді. НАСА Спокты ресми емес талисманға айналдырды. Нимой 1967 жылдың наурызында Ұлттық ғарыш клубының кешкі ас үйінде құрметті қонақ болуға және Гринбельдтегі Годдард ғарыш ұшу орталығына кеңінен экскурсияға шақырылды. Актер Джон Гленн сияқты ғарышкерлер мен аэроғарыш индустриясының инженерлері, хатшылары мен акционерлері "Жұлдызды жол" сериалын, әсіресе Спок кейіпкерін "олардың ғарыш бағдарламасының болашағын бейнелеу" деп қарастырды. 1971 жылы 16 тамызда табылған Эос туысына жататын астероидтің есімі Джеймс Гибсонның мысығының есімімен "Мисс Спок" деп аталды. Спок көптеген жас ғалымдар мен инженерлерге шабыт берді. Нимой олардың көбі онымен кездескенде өздерінің жұмыстарын көрсетуге және онымен ғылыми әріптесі ретінде, актер, фотограф және ақын ретінде талқылауға құштар болғанын айтты. Оның бұл жағдайларға берген жауабы "Сіз дұрыс бағытта жүрсіз" деген болатын. 2004 жылы Спок Бравоның "100 ең үздік телеарна кейіпкерлері" тізімінде 21-орынды иеленді. 2008 жылы UGO Спокты 50 ең үздік телеарна кейіпкерлерінің бірі деп атады. Шатнердің айтуынша, "Жұлдызды жол" сериалының актерлік жетістіктерінің көбісі және БАҚ-тың қызығушылығы Нимойға тиді. 2012 жылы IGN Spock кейіпкерін, бастапқы серияда және 2009 жылғы "Жұлдызды жол" фильмінде бейнеленгендей, "Жұлдызды жол" ғаламшарының екінші басты кейіпкері ретінде, Кирк бірінші орында тұрды. 2016 жылы Адам Нимой өзінің әкесі мен оның әйгілі кейіпкері туралы "Спокқа деген махаббат" атты құжаттық фильмін шығарды. 2017 жылы Screen Rant Спокты "Жұлдызды жол" ғаламшарының ең тартымды 5 адамының тізіміне енгізді, Майкл Бернхэм мен Seven of Nine арасында. 2018 жылы олар Спокты "Жұлдызды жол" сериалының ең қуатты 8 кейіпкерінің бірі деп атады (кейінгі серияларды қоса алғанда). 2018 жылы CBR Спокты "Жұлдызды жол" франшизасының ең жақсы Starfleet кейіпкерінің 6-орынына қойды.

Споктың өліміне реакция

"Ханның қаһары" фильмінің алғашқы көрсетілімі 1982 жылдың 8 мамырында Канзас штатындағы Оверленд Паркте өткен ғылыми-фантастикалық конвентте болды, жалпы көрсетілімге жарты ай бұрын. Paramount басшылары Споктың өлімінің жанкүйерлерді фильмге қарсы қоятынынан алаңдаса да, көрермендер Споктың өлім көрінісінен кейін ынталандырып шапалақтады. "Бұл сенсациялық болды. Мен асыра сөйлеуді ұнатпасам да, бұл біз күткеннің бәріне жетті. Мен одан жақсырақ тілеуге батылмын", - деді атқарушы продюсер Роберт Саллин алдын ала көрсетілген көрермендердің реакциясы туралы. Споктың өліміне сыншылар әртүрлі баға берді. Фильм сыншысы Роджер Эберт Споктың өлімін жоғары бағалады: "Ол Star Trek II-де батыр, ақымақ немесе вулкан ғана жасай алатын таңдау жасайды. Ол шешім қабылдағанда, фильм өзінің ең жақсы көріністерінің біріне жетеді, өйткені "Жұлдызды жол" оқиғалары кейіпкерлерге негізделгенде әрқашан жақсырақ болды". Керісінше, The Washington Post газетінің журналисі Гэри Арнольд Споктың өлімінің "қажетсіз бұрылыс сияқты сезінетінін" және "егер жұртшылық тағы бір жалғастыруды қаласа, фильм жасаушылар оны жасауға дайын екенін" айтты. Жиырма бес жыл өткен соң, Споктың "Ханның қаһары" фильміндегі өлімі Total Film журналының "Жұлдызды жол" фильмдерінің ең ұлы 25 сәтінің тізімінде 2-орында, ал IGN Movie сайтының "Жұлдызды жол" фильмдерінің ең жақсы 10 сәтінің тізімінде 1-орында тұр.

Жұлдыздар жолы (2009)

The Boston Globe газетінің Тай Берр Квинтоның 2009 жылғы фильмдегі ойынын "ерекше" деп атады және Нимойдың қатысуы "күткеннен гөрі әлдеқайда көп эмоция сыйлайды" деді. Slate журналы Квинто Спокты "Нимой түпнұсқа кейіпкерге салғаннан біршама салқын" ойнады деп жазды. Entertainment Weekly Квинтоның "Спокқа жаңа, тартымды және құштарлық сезімдер сыйлағанын, сырттай тыныш, ешқандай ыңғайсыздықсыз болғанымен, іштей жалынды да қызықты" деп бағалады.

Мәдени әсері

Спок әртүрлі ақпарат құралдарында поп-мәдениет туындыларында пародияланды және оларға шабыт берді. Композитор және клавишашы Джордж Дьюктің 1976 жылғы "Solo Keyboard Album" альбомында Спокқа арналған екі трек бар: "Spock Gets Funky" және "Vulcan Mind Probe". Рок-гитарисі Пол Гилберт "Space Ship One" альбомына "Mr. Spock" әнін жазды. Швециялық синтпоп тобы S. P. O. C. K музыкасы "Star Trek" ғаламының ықпалымен күшті түрде сіңген. Спок рөлін сомдап, Нимой бірнеше әйгілі әндерді жазды, алғашқысы – "Highly Illogical", онда Спок қарым-қатынастар, автомобильдер және ашкөздік сияқты адам ойлауының кемшіліктерін көрсетті. Екінші ән, "A Visit to a Sad Planet", көңіл көтеруден аулақ болды және Споктың болашақта Жерге сапар шегіп, оның соғыс, зорлық-зомбылық және экологиялық жауапкершіліксіздік салдарынан қирағанын көру туралы айтады. Комикстердің авторы және редакторы Боб Будианскийдің сөзіне сүйенсек, "Transformers" кейіпкері Shockwave Споктан шабыт алған. Споктың "көптің қажеттіліктері аздардың қажеттіліктерінен жоғары" деген утилитарлық көзқарасы Техас Жоғарғы Сотының шешімінде келтірілген. Леонард Нимойдың екінші маусымдағы Спок костюмі жейдесі аукционда 75 000 доллардан астамға сатылуы күтілуде. Споктың "Mirror, Mirror" (1967) эпизодындағы сыртқы келбеті әртүрлі көркем жанрларда кездесетін "жаман егіз" архетипіне бастау берді. Бұл эпизодта "Энтерпрайз" экипажының бірнеше мүшесі өздерінің зұлым нұсқалары тұратын параллель әлемге сапар шегеді. Параллель әлемдегі Споктың физикалық ерекшелігі – оның сақалы. Ғылыми-фантастикалық блог io9 Споктың осы эпизодтағы сақалы "жаман параллель әлемнің көшірмелері үшін ең тиімді белгі" екенін айтты. Басқа медиадағы зұлым сақалдың мысалдарына "Mystery Science Theater 3000" телесериалының 611-ші эпизодының жетекші сегменттері, "Futurama" мультсериалындағы Бендердің "жаман егізі" Флексо және 2009 жылғы "The Colbert Report" эпизодында Стивен Колберт пен Дэн Маффейдің өздерінің зұлым нұсқалары болып көріну үшін жалған сақалдарды киюі жатады. Прогрессивті рок-тобы Spock's Beard атауы осы эпизодтағы Споктың сақалына тікелей сілтеме жасайды.

Жарықшылар түсірген фильмдер

Телевизия, көркем фильмдер, кітаптар мен пародийалардан басқа, Спок канондық емес туындыларда да бейнеленген. 2004 жылдан бері онлайн-жанкүйерлік жобасы «Жұлдызды жол: Жаңа саяхаттар» тоқтатылған түпкілікті серияның одан әрі саяхаттарын жалғастыруда. Жанкүйерлік серияның авторлары «Кирк, Спок, МакКой және қалғандары «Сатушының өлімінен» Вилли Ломан, «Сақиналар мырзасынан» Гандальф, тіпті Гамлет, Отелло немесе Ромео сияқты «классикалық» кейіпкерлер ретінде қарастырылуы керек деп санайды. Көптеген актерлер осы рөлдерді ойнай алады, әрқайсысы аталған кейіпкерді әртүрлі түсіндіреді». «Жұлдызды жол: Жаңа саяхаттар» жанкүйерлік сериясында Спок рөлін үш актер сомдады. Джеффри Квинн пилоттық серияда және алғашқы үш эпизодта, Бен Толпин 4 және 5-эпизодтарда, ал Брэндон Стейси 6-дан 11-ге дейінгі эпизодтарда ойнады. Стейси сондай-ақ 2009 жылғы «Жұлдызды жол» фильмінде Закари Квинтоның дублері болды. Тәуелсіз онлайн жанкүйерлік сериясы «Жұлдызды жол жалғасады» Тодд Хаберкорнды Спок рөлінде 2013 және 2017 жылдар аралығында үш шағын эпизодта және он бір толық эпизодта көрсетті. Ғылыми суретші Дженни Паркстің 2017 жылғы «Жұлдызды жол мысықтары» кітабында Спок шығыс қысқа жүнді мысық ретінде бейнеленген.

"Кішіпейіл" канадалық 5 долларлық ақша

Канаданың бес долларлық банкнотында 1896 жылдан 1911 жылға дейін Канаданың премьер-министрі болған Уилфрид Лориердің суретін Спокқа ұқсатып өзгерту салты қалыптасқан. 2015 жылы Нимойдың қайтысынан кейін бұл салты күшейді.