Кіріспе

Балтық немісі астрономы Отто Вильгельм фон Струве (1819 жылдың 7 мамырында (Юлиан күнтізбесі бойынша 25 сәуір) – 1905 жылдың 14 сәуірінде қайтыс болған) – Балтық немісі тегінен шыққан орыс астрономы. Орыс тілінде оның аты әдетте Отто Васильевич Струве (Отто Васильевич Струве) деп аталады. Отто Вильгельм фон Струве, әкесі Фридрих Георг Вильгельм фон Струвемен бірге, 19 ғасырдың көрнекті астрономы саналады және 1862 жылдан 1889 жылға дейін Пулково обсерваториясын басқарды, сондай-ақ Ресей Ғылым академиясының жетекші мүшесі болды.

Алғашқы жылдар

Струве 1819 жылы Ресей империясының Дорпат (Тарту) қаласында Фридрих Георг Вильгельм фон Струве мен Эмили Уоллдың (1796–1834) он сегіз баласының үшіншісі ретінде дүниеге келді. Ол 15 жасында Дорпат гимназиясын бітірді, бірақ университет ережелері бойынша оқуға бір жас кіші болды. Дегенмен, ол Дорпат император университетіне тыңдаушы болып қабылданды және 20 жасында оқу бағдарламасын аяқтады. Оқу кезінде ол әкесіне Дорпат обсерваториясында көмектесті. 1839 жылы университетті бітіріп, жаңа ашылған Пулково обсерваториясына көшті, онда ол бірден директордың көмекшісі (әкесі) болып тағайындалды. Алғашқы байқаулары үшін 1841 жылы Санкт-Петербург университетінен астрономия магистрі дәрежесін алды. 1842 жылы Липецк қаласына күн тұтылуын бақылау үшін барды, ал 1843 жылы докторлық диссертациясын қорғады. 1843 жылы Отто ресми түрде Ресей азаматы атанды.

Ғылыми жұмыс

1843 және 1844 жылдары Струв Альтона, Гринвич және Пулково арасындағы бойлық өлшемдеріне қатысты, бұл өлшемдер Жер бетінде хронометрлердің кең ауқымды орын ауыстыруына негізделген. Бұл жаңа әдіс Ресейде қабылданды және 1844 жылдан бастап бойлық өлшемдері Тарту обсерваториясынан емес, Пулково обсерваториясынан жүргізілді. 1844 жылдың көп бөлігін Струв Күнді зерттеуге арнады. Ол оның апогей координаттарын және сызықтық жылдамдығын 7,3 км/с деп есептеді. Бұл көрсеткіш 1901 жылы өлшенген 19,5 км/с дұрыс мәнінен айтарлықтай төмен болғанымен, Струвтің нәтижесі дұрыс болды, себебі Күннің жылдамдығы жұлдыздардан кіші екенін көрсетті. және OΣΣ қосымшасында келтірілген. Струв әкесінің жұмысын бірнеше бағытта жалғастырды. Атап айтқанда, ол 15 дюймдік рефрактормен бақыланған мыңдаған екі жұлдызды қамтитын жұлдыздық координаттардың әйгілі Пулково каталогтарын жасады. 1816 және 1852 жылдар аралығында обсерватория бұрыштық доғаның әйгілі геодезиялық триангуляциясын (Струв геодезиялық доғасы) аяқтады. Өлшемдер Норвегиядағы Хаммерфесттен Қара теңіз жағалауындағы Старая Некрасовка ауылына дейін 2820 км-ден астам қашықтыққа созылды және Жердің нақты мөлшері мен пішінін анықтау мақсатын қойды. 1851 жылы Күн тұтылуын бақылағанда, ол Күннің коронасы мен шығыңқылары күнмен физикалық байланыста екенін, сол кездегі көптеген астрономдар сенгендей, жай ғана оптикалық құбылыс емес екенін тұжырымдады. Кейін 1860 жылы ол күннің жарық шашулары мен шығыңқылары арасындағы тығыз байланыс бар екенін ұсынды. Струв сонымен қатар Уранның (1851 жылы Ариэль мен Умбриел) және Нептунның серіктерін бақылады. Ол Сатурнның сақиналарын өлшеді және Сатурнның қараңғы ішкі сақинасын (басқа зерттеушілермен бірдей) ашты. 1861 жылы Ғылым академиясына ұсынған баяндамасында Уильям Гершельдің жұлдыздардың тараған материядан пайда болатыны туралы идеяларын қолдады және дамытты. 1872 жылы Струв Ташкенттегі жаңадан ашылған обсерваторияға жабдықтармен көмектесуді ұйымдастырды – бұл оңтүстік орналасқан жер бақылаулар үшін аспанының таза болуын қамтамасыз етті. 1874 жылы ол Шығыс Азия, Кавказ, Персия және Египетте Күн дискісі арқылы Венераның өтуін бақылау үшін бірнеше экспедиция ұйымдастырды. 1887 жылы ол Ресейдегі бірнеше топты Күн тұтылуын бақылауға жіберді. Ол өзі де кейбір экспедицияларға қатысты. Струв Ресей академиясындағы беделді тұлға болды және оның өтініштері, мысалы, қызметкерлерді тағайындау туралы өтініштері әрқашан қабылданды. 1887 жылы алғашқы бас тарту Струвті соншалықты ренжітті, ол отставкаға кетуге өтініш берді, бірақ оны Александр III патша тоқтатты, ол Струвтен 1889 жылы Пулково обсерваториясының 50 жылдығына дейін лауазымын сақтауын өтінді. Бұл 19 ғасырдағы Ресей-АҚШ астрономиялық серіктестігінің маңызды бөлігі болды. Бұл ынтымақтастық аясында көптеген американдық астрономдар Пулковода бақылаулар жасады және ресейлік ғалымдармен пошта арқылы мәліметтер алмасты. Струвтің бастамасымен екі американдық астроном, Саймон Ньюкомб және Асаф Холл Ресей ғылым академиясының шетелдік мүшелері болып тағайындалды. Ол Швед Корольдік ғылым академиясының мүшесі болды. 1852 - 1889 жылдары Ресей ғылым академиясының мүшесі болды және 1856 жылы академик атанды. 1874 жылы ол Нидерланды Корольдік өнер және ғылым академиясының шетелдік мүшесі болды. 768 Струвеана астероиді Отто Вильгельм, Фридрих Георг Вильгельм және Карл Герман Струвтердің құрметіне аталды, ал Ай кратері Струв отбасының тағы үш астрономының есімімен аталады: Фридрих Георг Вильгельм, Отто Вильгельм және Отто. Струв геодезиялық доғасы 2005 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді.