Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балтық немісі астрономы Карл Герман фон Струве ( – 12 тамыз 1920) – Балтық немісі астрономы. Орыс тілінде оның есімі кейде Герман Оттович Струве (Герман Оттович Струве) немесе Герман Оттонович Струве (Герман Оттонович Струве) деп аталады. Герман фон Струве – атасы Фридрих Георг Вильгельм фон Струве, әкесі Отто Вильгельм фон Струве, ағасы Людвиг Струве және туған інісі Отто Струве кіретін, әйгілі Струвелер әулетінің астрономдары тобының мүшесі болды. Струвелер әулетінің басқа астрономдарынан өзгеше, Герман карьерасының көп бөлігін Германияда өткізді. Әулеттік дәстүрді жалғастыра отырып, Струве жұлдыздық объектілердің координаттарын анықтауға зерттеу жүргізді. Ол, әсіресе, Күн жүйесі планеталарының серіктері және олардың орбиталық позициясын түзетудің серіктер аралық әдісін әзірлеудегі еңбектерімен танымал болды. Математикалық Струве функциясы оның құрметіне аталған.
Baltic German astronomer
Karl Hermann von Struve ( – 12 August 1920) was a Baltic German astronomer. In Russian, his name is sometimes given as German Ottovich Struve (Герман Оттович Струве) or German Ottonovich Struve (Герман Оттонович Струве). Hermann von Struve was a part of the famous group of astronomers from the Struve family, which also included his grandfather Friedrich Georg Wilhelm von Struve, father Otto Wilhelm von Struve, brother Ludwig Struve and nephew Otto Struve. Unlike other astronomers of the Struve family, Herman spent most of his career in Germany. Continuing the family tradition, Struve's research was focused on determining the positions of stellar objects. He was particularly known for his work on satellites of planets of the Solar System and development of the intersatellite method of correcting their orbital position. The mathematical Struve function is named after him.
Өмірбаян
Герман 1854 жылы Санкт-Петербургтің оңтүстігінде орналасқан патшалық отбасы мен қонақ еткен ақсүйектердің бұрынғы резиденциясы – Царское Селода дүниеге келген. Ол Вейборгтағы гимназияда оқыды, ал 1872 жылы Дорпат (қазіргі Тарту) императорлық университетіне оқуға түсті. 1874–1875 жылдары Струв сол жерде оқып жүргенде Күн дискісі арқылы Венераның өтуін бақылау экспедициясына қатысты. Бұл байқау Азияның шығыс жағалауындағы Порт-Пуасседе жүргізілді. 1877 жылы оқуын бітіргеннен кейін Пулково обсерваториясының мүшесі болып, екі жылдық аспирантураға жіберілді. Струв өзінің туысының күйеуімен бірге бірнеше қалаларда, соның ішінде Страсбург (Страсбург), Париж, Милан, Грац және Берлинде тұрып, Гельмгольц, Кирхгофф, Болцман және Вейерштрасс сияқты көрнекті ғалымдардан білім алды. Ресейге оралғаннан кейін Пулково обсерваториясының құрамына қосылып, Сатурнның серіктерін зерттеді. Сол кезде Струвтер отбасы Ресейде зор құрметке ие болды және Александр III патша Германның Пулково обсерваториясының директоры ретінде әкесі Оттоның орнын басатынын қалады. Алайда Герман әдептілікпен ұсыныстан бас тартты, өйткені ол Сатурнның маңызды бақылауларының ортасында екенін және әкімшілік жұмыстар бұл бақылауларды тоқтататынын айтты. 1890 жылы Струв Пулководағы аға астроном болып тағайындалды, Сатурн жұмысын аяқтағаннан кейін директор болары туралы уағдаласқан. Бірақ 1894 жылы Александр III қайтыс болғаннан кейін Струв бұл міндеттен босатылды. Ресейлік қоғамда, соның ішінде ғылымда ресейшілдік көзқарастар күшейді, ал шетелдіктер көбірек шеттетілгендей сезінді. Сондықтан 1895 жылы Струвке Кенигсберг университетінде профессорлық қызмет ұсынылды, ол қуана қабылдап, отбасын Германияға көшірді. 1904 жылдан 1920 жылы қайтыс болғанға дейін ол Берлиндегі Бабелсберг обсерваториясының директоры қызметін атқарды. Струвтің өліміне соңғы жылдары ауырған жүрек ауруы және 1919 жылы трамвайдан құлау себеп болды. Ол жамбасын сындырып, Бад-Херренальб санаториясында емделіп жатқанда жүрек талмасынан қайтыс болды. Германның әйелі Ева Струв оның жүрегі ауырған немере інісі Оттоны құтқаруда маңызды рөл атқарды. 1920 жылы Кеңес Ресейінен қашып шыққаннан кейін ол бір жарым жыл бойы Түркияда ақшасыз қалып қойды. Отто өзінің көмек сұраған хатында ағасының қайтыс болғанын білмеді, бірақ Ева күйеуінің Берлиндегі Бабелсберг обсерваториясындағы ізбасары Пол Гутниктен көмек сұрады. Гутник Струвке Германияда жұмыс ұсына алмады, бірақ оны Чикагодағы Еркес обсерваториясының директорына жоғары бағалап ұсынды. Ол Струвке Еркесте жұмыс тауып қана қоймай, оған виза да рәсімдеді және жол ақысын төледі.
Herman was born in 1854 in Tsarskoye Selo, a former Russian residence of the imperial family and visiting nobility, located south from the center of St. Petersburg. He attended gymnasium in Vyborg and in 1872 entered the Imperial University of Dorpat (now known as Tartu). While studying there, in 1874–1875, Struve participated in an expedition to observe transit of Venus through the disk of the Sun. That observation was carried out at Port Poisset on the Asiatic East Coast. After graduation in 1877, he became a member of the Pulkovo Observatory and was sent abroad for two year post graduate studies. Accompanied by his cousin's husband, Struve stayed in several cities, including Straßburg (Strasbourg), Paris, Milan, Graz and Berlin, learning from such celebrities as Helmholtz, Kirchhoff, Boltzmann and Weierstrass. After returning to Russia, he joined the staff of Pulkovo Observatory, studying the satellites of Saturn among other things. By then, the Struve family was highly respected in Russia and Tsar Alexander III had a strong wish for Hermann to succeed his father Otto as the director of the Pulkovo Observatory. However, Hermann politely declined the offer, mentioning that he was in the middle of crucial observations of Saturn which would be interrupted by administrative tasks. In 1890, Struve was appointed as the senior astronomer at Pulkovo with the understanding that he should become director after completing his Saturn work. However, the death of Alexander III in 1894 freed Struve from this task. Pro Russian views were gradually developing in Russian society, including science, and foreigners felt progressively more alienated. Therefore, when in 1895 Struve was offered the position of professor at Königsberg University, he gladly accepted and moved his family to Germany. and from 1904 until his death in 1920, he served as director of the Berlin Babelsberg Observatory. Struve's death was accelerated by a heart illness which he suffered from during his late years and by a bad fall from a tram car in 1919. He broke a thigh, and while recovering in a sanatorium in Bad Herrenalb, died of a heart attack. Hermann's wife Eva Struve played an important role in rescuing his nephew Otto. After escaping from Soviet Russia in 1920, for a year and a half he was stranded penniless in Turkey. Otto wrote to his uncle for help, unaware of his death, but Eva asked assistance of Paul Guthnick, her late husband's successor at the Berlin Babelsberg Observatory. Whereas Guthnick was not in a position to offer a job to Struve in Germany, he highly recommended Struve to the director of Yerkes Observatory in Chicago, who not only found a job for Struve at Yerkes, but also arranged a visa for him and paid for his travel.
Зерттеу
Струвтер отбасының барлық астрономдары сияқты, Герман да негізінен Күн жүйесі планеталарының жеке және қос жұлдыздары мен серіктерінің орналасуын және қозғалысын анықтаумен айналысты. 1885 жылы Пулковода 30 дюймдік рефракторлық телескоп орнатылды, ол сол кезде әлемдегі ең ірі телескоп болды (үлкен рефрактор). Струв бұл телескопты алғаш рет пайдаланған, оны көбінесе көптеген қос жұлдыздардың орналасуын анықтау үшін қолданды. Оның тағы бір маңызды тақырыбы Сатурн болды, бірақ ол сонымен қатар Марсты, Нептунды және Юпитердің бесінші серігін де зерттеді. Пульководан Уранды бақылай алмады, өйткені ол оңтүстікке тым алыс орналасқан. 1888 жылы Струв Гиперионның (Сатурнның жетінші серігі) либрациясын ашты және оны Сатурнның ең ірі серігі Титанның бұзылыс әсерімен түсіндірді. 1892 жылы Струв Сатурнның тағы екі серігі – Мимас пен Энцеладтың либрациясын анықтады. Марстың Фобос серігіне жасаған байқауларын кейін Б. Шарплесс оның орбитасының секулярлық үдеуін зерттеу үшін пайдаланды. Струв ғалым ретінде ғана емес, математик ретінде де танымал болды. 1882 жылы ол жарқыраған сызықтың қарқындылығын сипаттайтын функция енгізді. Бұл функция сондай-ақ Бесселдің дифференциалдық теңдеуінің шешімдерін сипаттайды, сондықтан математикада кеңінен қолданылады және Струв функциясы деп аталады. Кенигсберг обсерваториясына көшкеннен кейін Струв онда 32,5 дюймдік рефракторлық телескоп салып, Сатурнның серіктерін зерттеу жұмысын жалғастырды, соңғы байқауларын 1916 жылы жасады. Оның басқа тақырыптарына атмосфералық рефракцияны зерттеу, жұлдыздық параллакс, Юпитердің суреттері, Марстың экваторының орнын анықтау, оның көлбеулігі және түйіндердің қозғалыс жылдамдығы кірді. 768 Струвеана астероиды Герман, Отто Вильгельм және Фридрих Георг Вильгельм Струвтердің құрметіне аталған.
As with all astronomers of the Struve family, Herman was mostly working on establishing positions and movements of single and double stars and satellites of the planets of the Solar System. In 1885, a 30 inch refracting telescope was installed at Pulkovo, at the time the largest in the world (a great refractor). Struve was the first user of that telescope, which he used mostly for determining positions of a large number of double stars. His other major topic was Saturn, but he also studied Mars, Neptune and the fifth moon of Jupiter. He could not observe Uranus from Pulkovo because it was too far south. In 1888, Struve discovered libration of Hyperion (the seventh moon of Saturn) and explained it by the perturbing action of the largest Saturn's moon, Titan. In 1892, Struve discovered libration of two other moons of Saturn, Mimas and Enceladus. His observations of the moon of Mars, Phobos, were later used by B. Sharpless in studying the secular acceleration of its orbit. Struve was known not only as an astronomer, but also as a mathematician. In 1882, he introduced a function to describe the intensity of a luminous line. This function also describes solutions of Bessel's differential equation; it therefore is widely used in mathematics and is named the Struve function. After moving to Königsberg Observatory, Struve built a 32.5 inch refractor telescope there and continued his work on the moons of Saturn, the last observations of which he made in 1916. His other topics included a study of atmospheric refraction, stellar parallaxes, drawings of Jupiter, determination of the position of Mars' equator, the amount of its oblateness and the rate of motion of the nodes. The asteroid 768 Struveana was named in honor of Herman, Otto Wilhelm and Friedrich Georg Wilhelm Struve.