Кіріспе

Махим (маратхише айтылуы: [maːɦiːm]) (маратхи: माहिम) – Үндістанның Махараштра штатындағы Мумбай қаласының ауданы. Мумбай қалалық темір жолы желісіндегі Батыс темір жолы мен Порт темір жолындағы Махим-жанкшн темір жол станциясы – қаланың соңғы станциясы, себебі көршілес Бандра Мумбай қалалық аймағына кіреді. Махим этникалық және діни тұрғыдан алуан түрлі қала. Онда индуисттік храм, шіркеу, мешіт және парсилердің отқа табыну орны бір-бірінен бірнеше метр қашықтықта орналасқан. Қаланың бай және жоғары орта тапқа жататын маратхи халқы көп.

Тарих

Махим атауы санскрит тілінде "ғажайып" деген мағына беретін ежелгі Махикавати сөзінен туындаған. Бұл аймақтың тарихи атауларының ішінде Махимавати, Майжим және Межамбу бар. Махим – бастапқыда Мумбаи қаласын құраған жеті аралдың бірі болған. Махим, немесе Махикавати, 13 ғасырда осы аймақты билеген Раджа Бхимдевтің астанасы еді. Ол Прабхадевиде сарай және сот үйін, сондай-ақ алғашқы Бабулнатх ғибадатханасын салғызған. 1343 жылы бұл арал Дели сұлтандығының қол астына өткен. Олардың билігі тұсында ежелгі Махим мешіті салынды. 1431 жылы Махдум Әли Махимидің дәргасы осы жерде бой көтерді. 1543 жылы португалдықтар Мумбаи аралдарын жаулап алды. 1662 жылы бұл аралдар португал ханшайымы Катерина Браганцаға үйленген ағылшын королі Карл II-ге қалыңдық ретінде сыйға тартылды. Британдықтар Мумбаиды басып алғаннан кейін, Маратхалардан қорғану үшін Махим бекінісін тұрғызды. Махим мен Бандраны (парсы тілінде "порт" деген мағынадағы "Бундер" сөзінен туындаған) байланыстыратын жол 1845 жылы аяқталды, құны 1,57,000 рупийді құрады. Бұл қаражаттың барлығын бірінші баронет сэр Жамсетти Жейбхойдың әйелі, леди Авабай Жейбхой сыйлады, сонымен қатар, азаматтардан жол үшін төлем алынбауы тиіс деген шарт қойылды. 1847 жылы шотланд миссионерлерінің шағын тобы жаңа мектеп ашуға бекінді, ол қазір Мумбаидегі ең танымал мектептердің бірі – Бомбей шотланд мектебі. 1993 жылғы Бомбейдегі жарылыстар Махим және басқа да жерлерде болды. Бір жүк көлігінің жүргізушісі көлігін осы жерге қойып, ішіне бомба орналастырды, ол жарылып кетті. Қала сонымен қатар Махараштра табиғат паркіне жақын орналасқан. Бұл парк қоқыс полигонының орнында құрылып, құстарға арналған қауіпсіздік аймағына айналды. Онда 12 500 түрлі өсімдік және фламинголар сияқты сирек кездесетін құстардың көптеген түрлері қоршалады.

Махим бекінісі

Бұрын Махим тас жолы мен Бандра құрғатылған жерінен көрінетін Махим қамалы қазір көріну қиын. Махим қамалы, Оңтүстік Мумбайдағы Форт Сент-Джорджпен бірге, Британ империясы тұсында маңызды база болып саналған. Мумбай мен Салсет аралдарындағы басқа бекіністердің ішінде Сион, Ворли, Севри және Мазагаон бар. Форт Сент-Джордж 1669 жылы Бомбейдің бұрынғы губернаторы Джеральд Аунжиер салған. Ал Томас Грантем 1684 жылы қамалдың қоршау қабырғаларын нығайтқан. 1772 жылы, Бомбейді португалдықтардан алғанына 111 жыл өткен соң, олар осы қамалға шабуыл жасауға тырысты. Британдықтар оқтармен қарсы шабуыл жасап, қатты жауап берді. Бандра шіркеуі де олардың оқ атуынан зардап шекті. Сол кезде Махим қамалында шамамен 100 әскер және 30 зеңбірек болған. Қамал Махим жағажайының жанында орналасқан. Бүгінде қамал жартылай қираған, оны басып алушылар мен шатырлар толып кеткен.

Демография

Қаланың жоғарғы орта тап пен бай махараштралықтардың үлкен және күшті тобы бар. Ең ірі этникалық азшылық тобы – гоандар (конкани тілінде сөйлейтіндер), одан кейін оңтүстік үндістер (көбінесе каннадигтер мен тамильдер) және аздаған гуджаратилер. Индуизм ең көп таралған дін, ал христиандық және ислам сәйкесінше екінші және үшінші орында тұр. Махимде парсылар (зороастрийлер), буддистер және джайндардың да шағын қауымдастығы қоныстанған. Бұл Мумбаидің этникалық және діни тұрғыдан ең алуан түрлі ауданы болып саналады.

География

Махим батысында Араб теңізімен, солтүстігінде Бандрамен, оңтүстігінде Матунга және Дадармен, ал шығысында Дхарави мен Сионмен шектеседі.

Махим шығанағы

Махим шығанағы – Мумбаи қаласындағы Араб теңізінің үлкен бөлігі. Оның оңтүстік ұшы Ворли, солтүстік ұшы Бандра құрғатылған жері, ал орталық бөлігі Махимде орналасқан. Бұл шығанақ 19 ғасырдың басында Махим және Салсетт аралдары біріктірілген кезде осы атпен аталып кеткен. Мити өзені Махим саласына құяды. Колониялық кезеңде португалдықтар солтүстік жағына Кастелла-де-Агуада деп аталатын қарау мұнарасын салған. Кейіннен британдықтар португалдықтар мен маратхалардың шабуылдарынан Бомбейдің жеті аралын қорғау үшін оңтүстікке қарай Ворли және өзенге жақын Махим бекіністерін тұрғызған. Бандра-Ворли теңіз көпірі Махим шығанағынан өтеді.

Махимчи хади (Махим сағасы)

Махим сайының тереңдігі 15 фут (5 метр). Мити өзені осы сайға құяды, ал ол Махим шығанағына құяды. Ол Мумбай қаласының (Черчгейттен Махимға дейін) және қала шетіндегі (Бандрадан Дахисарға дейін) шекарасын белгілейді. Сай мангр тоғайларымен қапталған және кішкентай экожүйеге ие. Қазір оның екі жағында да корпоративтік кеңселер орналасқан Бандра-Курла кешені салынған. Ағысқа тазаланбаған өнеркәсіптік қалдықтардың құйылуы салдарынан сайдың сулары жағымсыз иіс шығарады. Соңғы жылдары судың маңындағы шағын аудандардың өсуі Мумбай экожүйесі үшін маңызды Мангр экожүйесіне қауіп тудырып отыр. 2006 жылы мыңдаған адам судың "тәтті" болып кеткенін айтып, жаппай қызуға ұшырады.

Көлік

Ең жақын теміржол станциясы – Махим-жарымы, Мумбай қала маңы теміржолының Батыс және Порт желілерінде орналасқан. Бұл станция маңызды торап, себебі ол Батыс қала маңындағы (Горегаонға дейін) Порт желісімен (CSMT – Кингс-Цирклге) байланыстырады. Жергілікті тұрғындар көбінесе такси мен автобустарды пайдаланады, ал авторикшаларға рұқсат етілмейді. Шахратпати Шиваджи Махарадж халықаралық әуежайы қаладан небәрі 4 шақырым қашықтықта.

Махим тұйық жолы

Махим шоссесі – Мумбай қаласының Махим ауданы мен Мумбай қаласының Бандра ауданын байланыстыратын маңызды көлік артериясы. Махим шоссесі 1841 және 1846 жылдар аралығында Сальсетте аралын Махиммен қосу үшін салынған. Екі аралдың арасындағы батпақты жер саяхатты қауіпті еткендіктен, шоссе салу қажеттігі туындады. Сол кездегі Бомбейді басқарған Британдық Шығыс Үндістан компаниясы жобаны қаржыландырудан бас тартты. Бұл, сэр Джэмсетти Джеджибойдың әйелі, Леди Джеджибойды 157 000 (сомасы нақтыланбаған) сомасын үкімет оның пайдаланылуы үшін жол ақысын алмауы және аймақта тұратын Коли қауымын мазаламауы шартымен сыйлауға жетеледі. Махим шоссесі Свами Вивекананд жолы мен Л. Дж. жолын байланыстырады, Бандра мешіті мен Махим шіркеуі (Изге Михаил шіркеуі) арасында орналасқан. Оны 2009 жылдың 30 маусымында ашылған Бандра-Ворли теңіз көпірімен шатастыруға болмайды, бұл ірі инфрақұрылымдық жоба Махим шығанағы арқылы қосымша көпір салып, жол жүру қиындықтарын азайтуға бағытталған.

Мектептер мен білім беру мекемелері

Махимде бірнеше мектеп және білім беру мекемелері бар. Белгілі мектептердің ішінде Бомбей шотланд мектебі, Каносса монастырь жоғары мектебі, К. Дж. Хилнани жоғары мектебі, Виктория жоғары мектебі, Сарасвати Мандир жоғары мектебі, Локманья Видьямандир, Билла Бонг мектебі және Сент Майкл жоғары мектебі бар. Сондай-ақ Махимде П. Д. Хиндуджа Ұлттық Ауруханасы және Медициналық Зерттеу Орталығы, Д. Г. Рупарел өнер, ғылым және коммерция колледжі, Сент-Ксавьер техникалық институты және Ксавьер инженерлік институты сияқты беделді колледждер мен кәсіби білім беру институттары да орналасқан.