Кіріспе

Шотландтық/Зимбабвелік жазушы және ғалым сэр Александр "Сэнди" Макколл Смит (24 тамыз 1948 жылы туған) – шотландтық құқық ғалымы және көркем әдебиет авторы. Ол Оңтүстік Родезияда (қазіргі Зимбабве) өсті және Эдинбург университетінде медицина құқығының профессоры болды. Ол медицина құқығы және биоэтика саласында сарапшы болды және британдық және халықаралық комитеттерде жұмыс істеді. Кейіннен ол көркем әдебиет жазушысы ретінде танылды, 2010 жылға дейін ағылшын тілінде 40 миллионнан астам дана сатылып, 46 тілге аударылды. Ол "Бірінші әйелдер жеке детективтік агенттігі" сериясының авторы ретінде белгілі. "Макколл" тегі оның ұлы-ұлы анасы Бетея Макколлдан келген, ол 1833 жылы Гленкернде, Дэмфрис графтығында Джеймс Смитқа үйленген.

Ерте өмір

Родни Александр Аласдейр Макколл Смит 1948 жылы британдық ата-анасының отбасында Оңтүстік Родезияның (қазіргі Зимбабве) британдық колониясындағы Булавайо қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Булавайода мемлекеттік прокурор болып жұмыс істеді. Макколл Смиттің әкесінің әкесі, доктор Джордж Маршалл Макколл Смит, Найрнда туып, әйелі мен төрт баласын Шотландияда тастап, 1914 жылы науқастарының біреуімен Жаңа Зеландияға қашып кетті. Олар Рауэнеде қоныстанды, онда ол медицина дәрігері және қоғамдық қайраткер болды. Макколл Смит 17 жасында Шотландияға көшіп, Эдинбург университетінде заңды оқыды, онда ол заңгерлік (LLB) және философия докторлық (PhD) дәрежелерін алды. Кейін ол Белфасттағы Король университетінде оқытумен айналысты. Оқытып жүрген кезінде ол әдеби конкурста екі номинацияда қатысты: балаларға арналған кітап және ересектерге арналған роман. Ол балалар санатында жеңіске жетті. Макколл Смит Эдинбург университетінде медицина құқығының профессоры болды, қазір университет заң мектебінің құрметті профессоры. Ол Джеймс Тейт Блэк естелік сыйлығымен байланысты университетпен ынтымақтастығын жалғастыруда. Макколл Смит – Британ медициналық журналының этика комитетінің бұрынғы төрағасы (2002 жылға дейін), Ұлыбританияның Адам генетикасы комиссиясының бұрынғы төрағасының орынбасары және ЮНЕСКО-ның Халықаралық биоэтика комитетінің бұрынғы мүшесі. Ол жазушы ретінде жетістікке жеткеннен кейін бұл міндеттемелерінен бас тартты.

Құрметтер

Макколл Смит әдебиетке қосқан үлесі үшін 2006 жылдың желтоқсанының соңында жарияланған 2007 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсету тізімінде CBE орденімен марапатталды. 2024 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсетуде әдебиет, ғылым және қайырымдылық саласындағы қызметтері үшін Бакалавр рыцарі атағын алды. 2007 жылдың маусым айында Эдинбург университетінің құқық мектебінің 300 жылдығына арналған салтанатты шарада құрметті заң докторы дәрежесіне ие болды. 2015 жылдың маусым айында Санкт-Эндрюс университетінің бітіру салтанатында құрметті әдебиет докторы дәрежесімен марапатталды.

Жеке өмір

1984 жылы ол Шотландияның Эдинбург қаласына қоныс аударды. Әйелі Елизаветасымен бірге қаланың Мерчистон/Морнингсайд ауданында үлкен Виктория стиліндегі үйді сатып алып, жөндеп жаңартты. Олар сол жерде шамамен 30 жыл тұрып, екі қызын өсірді. Әуесқой фаготшы ретінде, ол "Шын қорқынышты оркестр" атты ұйымды бірге құрды. Ол Ботсванадағы алғашқы опералық оқу орталығы – No.1 Ladies’ Opera House құрылуына көмектесті және олардың алғашқы қойылымы – Окаванго дельтасындағы бабуин тобы арасындағы Макбеттің либреттосын жазды. 2009 жылы Оңтүстік Африканың Кейптаун қаласындағы Санкт-Джордж соборында өткен салтанатты шарада Американдық жетістіктер академиясының Алтын тақтасымен марапатталды, осы марапатты марапаттау кеңесінің мүшесі архиепископ Десмонд Туту табыстады. 2012 жылы ол жазушы У. Сомерсет Моэмнің өмірі мен шығармашылығы туралы "Мистер Моэмді ашу" атты деректі фильмде түсті. 2014 жылы Макколл Смит Хебрид аралдарындағы, адамдар тұрмайтын аралдар тізбегін сатып алды. Ол: "Мен олармен ештеңе істемеймін, және мен кеткеннен кейін олардың зақымдалмай, елдің иелігінде сақталуын қамтамасыз етемін. Оларды мәңгілікке фауна үшін – құстар мен иттіктер және оларға мекен болатын басқа да жануарлар үшін қасиетті орын ретінде сақтауды қалаймын", – деді. 2014 жылы Жаңа Зеландияға сапар жасаған кезде Макколл Смит Рауэне қаласына барды, онда оның әкесі Джордж Макколл Смит 34 жыл бойы аурухана басқарды және Хокианга аймағындағы денсаулық сақтау жүйесін құрды.

Жазушылық мансап

Макколл Смит – көркем әдебиеттің жемісті авторы, оның бірнеше сериясы бар. Ол өте қарқынды жазады: "Саяхатта жүргенде де ол күнін өткізбейді, күніне 2000-3000 сөз жазады, ал Эдинбургтегі үйінде 5000 сөзден астам жазады. Оның қалыпты қарқыны сағатына 1000 сөз". Әлемге әйгілі болған сериясын бастамас бұрын 1980-1990 жылдары 30 кітап жариялады. 2020 жылы ол «Алысқа қарайтын уақыт: және басқа өлеңдер» атты өлеңдер жинағын шығарды.