Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Англиялық криминалдық жазушы
English crime writer
Филис Дороти Джеймс, Голланд Парк баронессасы (3 тамыз 1920 – 27 қараша 2014), кәсіби тұрғыда П. Д. Джеймс ретінде танымал, ағылшын романисі және өмірлік пэр. Оның аты полиция командирі және ақын Адам Далглиштің қатысуымен жазылған детективтік романдар сериясы арқылы шықты.
Phyllis Dorothy James, Baroness James of Holland Park, (3 August 1920 – 27 November 2014), known professionally as P. D. James, was an English novelist and life peer. Her rise to fame came with her series of detective novels featuring the police commander and poet, Adam Dalgliesh.
Өмір және мансап
Джеймс Оксфордта салық инспекторы Сидни Виктор Джеймс пен оның әйелі Дороти Мэри Джеймстің қызы ретінде дүниеге келді. Ол Лудлоудағы Британ мектебінде және Кембридж қыздар орта мектебінде білім алды. Анасы Джеймс жасөспірім шағында психиатриялық ауруханаға жатқызылды. Ол он алты жасында мектепті тастап, кіші қарындасы Моника мен інісі Эдвардты күту үшін жұмыс істеуге мәжбүр болды, себебі отбасында көп ақша болған жоқ, ал әкесі қыздардың жоғары білім алуына сенбеді. Ол үш жыл бойы Элидегі салық кеңсесінде жұмыс істеді, содан кейін Кембридждегі фестиваль театрының сахна менеджерінің ассистенты болып жұмысқа орналасты. 1941 жылдың 8 тамызында армия дәрігері Эрнест Коннор Бентри Уайтқа (Коннор деп атайтын) үйленді. Джеймс аурухана басқаруын оқыды және 1949 жылдан 1968 жылға дейін Лондондағы аурухана басқармасында жұмыс істеді. Ол 1950-ші жылдардың ортасында өзінің бойжеткен аты-жөнімен ("Менің генім – Джеймстің гені") жазуды бастады. Оның алғашқы романы "Cover Her Face", New Scotland Yard тергеушісі және ақын Адам Далглиш туралы, 1962 жылы жарық көрді. Далглиштің тегі Кембридж орта мектебінің ағылшын тілі мұғалімінен, ал есімі Мисс Далглиштің әкесінен алынған. Джеймстің көптеген детективтік романдары Ұлыбритания бюрократиясының аясында, мысалы қылмыстық сот жүйесі мен Ұлттық денсаулық сақтау қызметінің фонында өтеді, онда ол 1940 жылдардан бастап ондаған жылдар бойы жұмыс істеді. "Cover Her Face" жарық көргеннен екі жыл өткен соң, Джеймстің күйеуі 1964 жылдың 5 тамызында қайтыс болды. Ол былай деді: "Коннор ауруханадан мерзімінен бұрын шығып, кейде өте қысқа ескертумен шығатын. Мен кеңседен келгенде неге тап болатынымды білмейтінмін. Бұл жаңа жұмыс іздеуге немесе жоғарылауға қолайлы уақыт емес еді, себебі бұл тек қосымша күш түсіретін еді. Бірақ енді [Коннордың қайтысынан кейін] мен бағытты өзгерту қажеттігін сезіндім". Ол Үкіметтік қызметте Бас директор лауазымына үміткер болды. Ол Консервативтің құрамында Лордтар палатасында отырды. Ол англикандық және Prayer Book Society-тің меценаты болды. Оның 2001 жылғы "Death in Holy Orders" еңбегі шіркеу иерархиясының ішкі жұмысын жақсы білетінін көрсетеді. Оның кейінгі романдары көбінесе жабық қауымдастықтағы оқиғаларды бейнелейді, мысалы баспа үйі, адвокаттар кеңсесі, теологиялық колледж, арал немесе жеке клиника. "Детективтік әдебиет туралы әңгіме" 2009 жылы жарық көрді. Өмірінде Джеймс көптеген эсселер мен әңгімелер жазып, мерзімді басылымдар мен антологияларға жариялады, олар әлі жинақталған жоқ. 2011 жылы ол "The Private Patient" Далглиштің соңғы романы екенін мәлімдеді. 2009 жылдың желтоқсанында BBC Radio 4 "Today" бағдарламасының қонақ редакторы ретінде Джеймс BBC бас директоры Марк Томпсонмен сұхбат жүргізді, онда ол оның кейбір шешімдерін сынады. "Today" бағдарламасының тұрақты жүргізушісі Эван Дэвис "Ол қонақ редактор болмауы керек, ол бағдарламаны тұрақты түрде жүргізуі керек" деді. 2008 жылы ол ITV3 Crime Thriller Awards салтанатында Халықаралық қылмыс жазушылар даңқы залына енгізілді. 2014 жылдың тамызында Джеймс Шотландияның тәуелсіздігіне қарсы шыққан The Guardian газетіне хат жазған 200 қоғам қайраткерлерінің бірі болды. Джеймстің негізгі үйі 58 Holland Park Avenue-де орналасқан, ол өзінің атағын алған аймақта; Ол сондай-ақ Оксфорд пен Саутвольд қалаларында үйлерге ие болды. Джеймс 2014 жылдың 27 қарашасында Оксфордтағы үйінде 94 жасында қайтыс болды. Оның артында екі қызы, Клэр мен Джейн, бес немересі және сегіз шөбересі қалды.
James was born in Oxford, the daughter of Sidney Victor James, a tax inspector, and his wife, Dorothy Mary James. She was educated at the British School in Ludlow and Cambridge High School for Girls. Her mother was committed to a mental hospital when James was in her mid teens. She had to leave school at the age of sixteen to work to take care of her younger siblings, sister Monica, and brother Edward, because her family did not have much money and her father did not believe in higher education for girls. She worked in a tax office in Ely for three years and later found a job as an assistant stage manager for the Festival Theatre in Cambridge. She married Ernest Connor Bantry White (called "Connor"), an army doctor, on 8 August 1941. James studied hospital administration, and from 1949 to 1968 worked for a hospital board in London. She began writing in the mid 1950s, using her maiden name ("My genes are James genes"). Her first novel, Cover Her Face, featuring the investigator and poet Adam Dalgliesh of New Scotland Yard, was published in 1962. Dalgliesh's last name comes from a teacher of English at Cambridge High School and his first name is that of Miss Dalgliesh's father. Many of James's mystery novels take place against the backdrop of UK bureaucracies, such as the criminal justice system and the National Health Service, in which she worked for decades starting in the 1940s. Two years after the publication of Cover Her Face, James's husband died on 5 August 1964. Prior to his death, James had not felt able to change her job: "He [Connor] would periodically discharge himself from hospital, sometimes at very short notice, and I never knew quite what I would have to face when I returned home from the office. It was not a propitious time to look for promotion or for a new job, which would only impose additional strain. But now [after Connor's death] I felt the strong need to look for a change of direction." She applied for the grade of Principal in the Home Civil Service She sat in the House of Lords as a Conservative. She was an Anglican and a lay patron of the Prayer Book Society. Her 2001 work, Death in Holy Orders, displays her familiarity with the inner workings of church hierarchy. Her later novels were often set in a community closed in some way, such as a publishing house, barristers' chambers, a theological college, an island or a private clinic. Talking About Detective Fiction was published in 2009. Over her writing career, James also wrote many essays and short stories for periodicals and anthologies, which have yet to be collected. She revealed in 2011 that The Private Patient was the final Dalgliesh novel. As guest editor of BBC Radio 4's Today programme in December 2009, James conducted an interview with the Director General of the BBC, Mark Thompson, in which she seemed critical of some of his decisions. Regular Today presenter Evan Davis commented that "She shouldn't be guest editing; she should be permanently presenting the programme." In 2008, she was inducted into the International Crime Writing Hall of Fame at the inaugural ITV3 Crime Thriller Awards. In August 2014, James was one of 200 public figures who were signatories to a letter to The Guardian opposing Scottish independence in the run up to September's referendum on that issue. James' main home was her house at 58 Holland Park Avenue, in the area from which she took her title; she also owned homes in Oxford and Southwold. James died at her home in Oxford on 27 November 2014, aged 94. She is survived by her two daughters, Clare and Jane, five grandchildren and eight great grandchildren.
Кино және теледидар
1980 жылдары Джеймстің көптеген детективтік романдары Ұлыбританиядағы ITV желісі үшін Anglia Television арқылы теледидарға бейімделді. Бұл қойылымдар басқа елдерде де көрсетілді, соның ішінде АҚШ-та PBS желісінде. Рой Марсден Адам Далглиш рөлін ойнады. Джеймс 2001 жылғы 3 мамырда Лос-Анджелестегі Writer's Guild театрында Билл Линкпен сұхбаттасқанда Марсден туралы: «Ол менің Далглиш образым емес, бірақ ол олай болса, мен таң қалмасам керек» деді. BBC 2003 жылы «Қасиетті ордендегі өлім», ал 2004 жылы «Қылмыс бөлмесі» туындыларын бейімдеді, екеуі де Мартин Шоудың Далглиш рөлінде ойнаған жеке драмалар болды. «Dalgliesh» (2021) фильмінде Берти Карвел титулды, жұмбақ детектив-ақын рөлінде ойнады. Алты эпизод үш екі бөлімдік серия ретінде Acorn TV арнасында 2021 жылдың 1 қарашасында АҚШ-та, ал 4 қарашада Ұлыбританияда Channel 5 арнасында көрсетілді. 2023 жылдың сәуір айында Channel 5 арнасында тағы алты эпизод көрсетіле бастады. Оның «Адам балалары» (1992) романы Альфонсо Куарон режиссерлік еткен және Клайв Оуэн, Джулианна Мур және Майкл Кейн актерлік еткен «Адам балалары» (2006) көркем фильмінің негізі болды. Кітаптан маңызды өзгерістер болғанына қарамастан, Джеймс экранизацияға риза болды және фильммен байланысты екеніне мақтан тұтты. Джульетта Тоухиди жазған «Өлім Пемберлиге келеді» романының үш эпизодтық бейімделуі Origin Pictures компаниясы үшін BBC One арнасымен «Death Comes to Pemberley» телесериалына айналды. Ол алғаш рет Ұлыбританияда 2013 жылдың 26 желтоқсанынан бастап үш күн бойы BBC-нің Рождестволық бағдарламасының бір бөлігі ретінде көрсетілді. Басты рөлдерді Анна Максвелл Мартин (Элизабет), Мэтью Рис (Мистер Дарси), Дженна Коулман (Лидия) және Мэтью Гуд (Уикхэм) ойнады.
During the 1980s, many of James's mystery novels were adapted for television by Anglia Television for the ITV network in the UK. These productions have been broadcast in other countries, including the US on the PBS network. Roy Marsden played Adam Dalgliesh. According to James in conversation with Bill Link on 3 May 2001 at the Writer's Guild Theatre, Los Angeles, Marsden "is not my idea of Dalgliesh, but I would be very surprised if he were." The BBC adapted Death in Holy Orders in 2003, and The Murder Room in 2004, both as one off dramas starring Martin Shaw as Dalgliesh. In Dalgliesh (2021), Bertie Carvel starred as the titular, enigmatic detective–poet. Six episodes, shown as three two parters, premiered on Acorn TV on 1 November 2021 in the United States followed by a Channel 5 premiere on 4 November in the United Kingdom. A further six episodes started to air on Channel 5 in April 2023. Her novel The Children of Men (1992) was the basis for the feature film Children of Men (2006), directed by Alfonso Cuarón and starring Clive Owen, Julianne Moore and Michael Caine. Despite substantial changes from the book, James was reportedly pleased with the adaptation and proud to be associated with the film. A three episode adaptation of her novel Death Comes to Pemberley, written by Juliette Towhidi, was made into the TV series Death Comes to Pemberley by Origin Pictures for BBC One. It was first shown in the UK over three nights from 26 December 2013 as part of the BBC's Christmas schedule and stars Anna Maxwell Martin as Elizabeth, Matthew Rhys as Mr Darcy, Jenna Coleman as Lydia and Matthew Goode as Wickham.
Сұхбаттар
"The Guardian", 4 3 01. 2010 жылғы 15 қыркүйекте қол жеткізілді
"The Sunday Herald" газеті (Ұлыбритания), 13 9 08. 2010 жылғы 15 қыркүйекте қол жеткізілді
CBC радиосының Элеонор Вахтельдің бір сағаттық сұхбаты, 2000. 2020 жылғы 2 тамызда қол жеткізілді
"The Globe and Mail" (Канада), 30 1 09. 2010 жылғы 15 қыркүйекте қол жеткізілді
"The Daily Telegraph" газеті (Ұлыбритания), 21 7 10. 2010 жылғы 15 қыркүйекте қол жеткізілді
"The Independent" газеті (Ұлыбритания), 29 9 08. 2010 жылғы 15 қыркүйекте қол жеткізілді
"The American Spectator" журналы (АҚШ), 4 1 10. 2010 жылғы 15 қыркүйекте қол жеткізілді
Фабер веб-сайты үшін "Death Comes to Pemberley" туралы кеңейтілген аудио талқылау. 2011 жылғы қазан айында жазылған. "Death Comes to Pemberley" туралы бейне сұхбат. 2011 жылғы қазан айында түсірілген.
The Guardian, 4 3 01. Accessed 2010 09 15
The Sunday Herald newspaper (U. K.), 13 9 08. Accessed 2010 09 15
CBC Radio hour long interview by Eleanor Wachtel, 2000. Accessed 2 Aug. 2020
The Globe and Mail (Canada), 30 1 09. Accessed 2010 09 15
The Daily Telegraph newspaper (U. K.), 21 7 10. Accessed 2010 09 15
The Independent newspaper (U. K.), 29 9 08. Accessed 2010 09 15
The American Spectator magazine (U. S.), 4 1 10. Accessed 2010 09 15
Extended audio discussion on Death Comes to Pemberley for the Faber website. Recorded October 2011. Video interview discussing Death Comes to Pemberley. Filmed October 2011.