Кіріспе

Готик-византиялық тарихшы Джордан сипаттаған аймақ.

Готик-византиялық тарихшы Джорданның "Getica" еңбегінде Скандза "үлкен арал" ретінде сипатталған. Бұл арал әлемді қоршап тұрған Арктика теңізінің аймағында орналасқан. Бұл жерді көбінесе Скандинавиямен теңейді. Джордан Константинопольде тұратын римдік азамат болған, бірақ өзін гот тегінен екенін айтқан. Оның 551 жылы жазылған "Гетика" еңбегі готтардың тарихын баяндайды, бастауы Скандзадан, ал кейін олар Висла өзенінің сағасына жақын жердегі Готискандзаға көшіп барған. Швеция археологы Геран Буренхулт бұл жазбаны VI ғасырдағы Скандинавия тайпаларының бірегей көрінісі деп сипаттайды. "Илиада" да бұл атау ежелгі Грекиядағы Китира қаласын білдіреді. Солтүстік Еуропа аралының атының жазбада алғаш рет кездесуі римдік Плинийдің шамамен 77 жылы жазылған "Naturalis Historia" еңбегінде болды. Плиний "Скандияны" Британияның солтүстігінде орналасқан арал деп сипаттаған. Бұл арал Плинийдің Цимбриге жақын орналасқан "Скатинавия" деп атаған аралдан өзгеше сияқты. Клавдий Птолемейдің 2-ші ғасырда жазылған "Географиясында" Скандия Скандия аралдарының ең шығыс бөлігі ретінде сипатталған, бұл аралдар Цимбри түбегінің шығысында орналасқан. Бұл Плинийдің "Скатинавия" деп атаған аймақ. Орта ғасырларда скандинавиялық ғалымдар римдік жазбалармен танысқанда, Скандия Terra Scania латынша атауының баламасы ретінде қолданылды. Скан заңдарының 13-ші ғасырдың басындағы латынша аудармасы "Lex Scandiae provincialis" деп аталады. Джордан Птолемейдің Скандияны "көкжапырақ сияқты үлкен арал" (яғни ұзын, дөңгелек емес), "жақтары дөңгелек және оңтүстікке қарай ұзын созылған" деп сипаттағанын айтады. Онда жазғы уақытта қырық күн-түн бойы күннің батпайтыны, ал қыста сондай ұзақтықта қараңғылықта болатыны айтылады. Осы ауысудың нәтижесінде олар қуаныштан қайғыға ұшырайды (скандинавиялық қысқы депрессияның алғашқы сипаттамасы). Күн көкжиектің бойымен қозғалғандай көрінеді, емес төменнен көтерілгендей.

Тұрғындар саны

Джордан Скандзада тұратын көптеген тайпаларды атады, оларды ұлттардың жатыры деп атады (еркін аударғанда) және олар немістерден ұзын бойлы және қатыгез болды дейді (археологиялық дәлелдер сол кездегі скандинавиялықтардың ұзын болғанын көрсетті, бұл, мүмкін, олардың тамақтануына байланысты еді). Тізімде бірнеше тайпалар екі рет кездеседі, бұл әртүрлі саяхатшылардан және готтарға қосылуға келген скандинавиялықтардан, мысалы, Бохусландан келген Родульфтан ақпарат жинаудың нәтижесі болуы мүмкін. Тіл білімі мамандары кейбір атауларды Скандинавия аймақтарымен байланыстыра алса, ал басқалары қате түсініктерге негізделген болуы мүмкін. Аралда Скререфенна (яғни саамдықтар), Бергио (Л. Вейбуллдың пікірінше, Сканнедегі Бьерре соттығының халқы, ал басқалар бойынша Колмарденнің халқы), Халин (Оңтүстік Халланд) және Лиотида (Сканнедегі Луггуде соттығы немесе Лёдде, бірақ басқалары оларды Сёдерманландпен байланыстырады) тұрды. Олар жазық және құнарлы аймақта қоныстанды, сондықтан көрші тайпалардың шабуылына ұшырады. Басқа тайпалардың арасында Ахельмиль (Халмстад аймағымен сәйкес), Финнайтх (Финнхайт, яғни Финнхенден, Финнведеннің ескі атауы), Фервир (Фьерре соттығының тұрғындары) және Гаутиготтар (Вэстергётланд гейттері) болды. Сондай-ақ, Микси, Эвагреотингтер (немесе аудармашыға байланысты Эвагре және Отингилер) болды, олар тау арасында жануарлар сияқты өмір сүрді (бұл, әлдебір, көптеген төбелерге және Эвагреотингтердің «орал төбелерінің халқы» деген мағынаға ие болуына байланысты болуы мүмкін, бұл Оңтүстік Бохуслан халқына ең сәйкес келеді). Олардан өзге, Остготтар (Эстергётланд), Раумарци (Ромерике), Рагнарики (вероятно, Ранрике, Бохусланың солтүстік бөлігінің ескі атауы) және ең адал финдер (вероятно, саамдықтардың екінші рет аталуы, себепсіз араластырылған) болды. Виновилоттар (мүмкін, қалған ломбардтар, винили) оларға ұқсас еді. Ол Суэтидилерді де атады; шведтердің екінші рет аталуы. «Суэтиди» терминін «Свитйод» терминімен теңестіру туралы мәселені де қарастыру қажет. Данилер де солардан шыққан және герулдарды өз жерлерінен қуды. Олар ең бойлы адамдар еді. Сол аймақта Гранни (Гренландия), Ауганди (Агдер), Юникси, Таэтель, Руги (Рогаланд), Арочи (Хордаланд) және Рани (вероятно, Ромсдален халқы) болды. Родульф патша Рани тайпасынан шыққан, бірақ патшалығын тастап, готтардың патшасы Теодорихқа қосылды.