Батыс Шотландияның Стратклайд аймағының көлік серіктестігі

Кіріспе

Батыс Шотландияның Стратклайд аймағы үшін аймақтық көлік серіктестігі.

Strathclyde Partnership for Transport (SPT) – Батыс Шотландияның Стратклайд аймағы үшін аймақтық көлік серіктестігі. Ол аймақтағы, әсіресе қоғамдық көлік жүйесін жоспарлау және үйлестіруге жауапты, соның ішінде әлемдегі үшінші ескі Глазго метрополитенін (метросын) басқаруға да жауапты.

Автобустар қызметі

1986 жылға дейін SPT (алдында Ұлы Глазго жолаушылар көлігі басқармасы) Глазгодағы қалалық автобус қызметтерін жүргізуге тікелей жауапты болды және автобустар мен қажетті инфрақұрылымға ие болды. 1985 жылғы Көлік заңы автобус индустриясын либерализациялады, содан кейін SPT автобус операцияларын сатуға мәжбүр болды. Қазір Глазгодағы негізгі автобус операторы First Glasgow, бірақ SPT Шотландиядағы ең ірі автобус станциясы – Буканен автобус станциясына ие. SPTE-нің алдастыры болған Greater Glasgow Passenger Transport Executive (GGPTE) 1973 жылы жұмысын бастады, 1894 жылдан 1973 жылға дейін жұмыс істеген Глазго қалалық көлігі (GCT) компаниясының барлық қалалық автобус және метрополитен қызметтерін қабылдады. Олар жаңа түс схемасын қолданды, ол бұрынғы GCT түстерінің – жасыл, сары және қаймақтың өзгеруі болды. Жаңа түс схемасында төменгі панельдер Верона жасылы, ал палубалар арасында сары, терезелер мен шатыр үшін ақ түс қолданылды. Алдыңғы сары жақтағы панельдерге стильденген «GG» логотипі жабыстырылды. Автобус аялдамаларында «GG» брендімен қатар, Scottish Bus Group бренді де болды, оны SBG да пайдаланды. Кейін 1980-1990 жылдары қолданылған қызғылт сары және қара түс схемасы бастапқыда Глазго-Централдан Квин-стритке дейінгі пойыз байланысын жүзеге асырған Leyland Atlanteans шағын паркінің арнайы түс схемасы болды. GCT істегендей, GGPTE Leyland Atlantean екі қабатты автобустарын көптеп сатып алуды жалғастырды, олар қызметтегі ең көп автобус түрі болды, бірақ GGPTE Scania MCW Metropolitan және шотландиялық құрастырылған, алдыңғы моторлы Volvo Ailsa сияқты жаңа автобус түрлерін де енгізді. 1980 жылдардың басында GGPTE-нің орнын SPTE алмастырды, ол «Жылдам тариф» жүйесін енгізді, дәл ақы төлеу саясаты, оны SPTE-нің ізбасарлары бүгінге дейін қолданып келеді. Түс схемалары біртіндеп жаңартылды, кейбір автобустардағы ақ түстің көп бөлігін жасыл және сары түстер алмастырды, ал көптеген автобустардың төменгі қабаттарының терезелеріне матовый қара түс қолданылды, соңғысы жаңа автобустарға қолданылатын түс схемасы болды. Логотиптер де өзгерді, «GG» логотипінің астында стильденген «Trans Clyde» жазуы көрсетілді, оны SPTE сол кезде пойыз және метро қызметтерінде де пайдаланды. Бірте-бірте «GG» логотипі қолданылмай қалды, ал «Trans Clyde» жалғыз қолданылды, бірақ Volvo Citybus прототипі сол түс схемасында «Strathclyde» брендімен таңбаланды. Автобус аялдамаларының жалаушалары «Trans Clyde» брендімен ауыстырылды. «Trans Clyde» дәуірінде Coach & Tour паркі екі түсті қоңыр жолақпен ақ түске боялды, ал бір қабатты автобустар да ақ түске боялды, төменгі жағы Верона жасылы, ал жасылдан жоғары сары түспен боялды. 1983 жылы SPTE түстерін қызғылт сарыға (Стратклайд қызылы деп аталды) және қараға өзгертті, «Trans Clyde» атауы алынып тасталды және «Strathclyde Transport» брендімен, Стратклайд аймақтық кеңесінің Шотландия картасының логотипімен алмастырылды, бұрынғы «Trans Clyde» брендінің атауында қолданылған шрифт те қолданылды. Автобус аялдамаларының жалаушаларына «Strathclyde Transport» бренді қойылды, ескі «Trans Clyde» атауының үстіне жапсырма жабыстырылды. Автобус индустриясының либерализациясынан кейін 1986 жылға дейін атау сақталды. Қызғылт сары және қара түс схемасы сақталды және «Strathclyde's Buses» бренді қолданылды. Жаңа аялдама жалаушалары «Strathclyde Transport» брендімен берілді, бірақ Scottish Bus Group брендісіз. Аймақтық кеңестің логотипі қысқа уақытқа сақталды, кейін «Strathclyde's Buses» жалғыз қолданылды. 1992 жылдың мамыр айында Ларкфилд депосындағы өрттен 50 автобус жоғалды. Өрттен жоғалған автобустардың санын толтыру үшін SBL Батыс Шотландия, Тайсайд, Грампиан, Манчестер, Ноттингем және Ньюкасл флоттарынан бірнеше екі қабатты автобустарды жалға алды, сондай-ақ 1993 жылдың тамызында жаңа тапсырыс келгенге дейін бірнеше демонстрациялық бір қабатты автобустар жалға алынды. Алайда, Ноттингем және Ньюкасл флоттарының кейбір Leyland Atlanteans жаңа Olympians-қа қосылу үшін сатып алынды. Автобус қызметі 1993 жылға дейін PTE бақылауында болды, содан кейін Strathclyde's Buses қызметкерлерге тиесілі болды. Осы уақыт ішінде Strathclyde's Buses GCT Comlaw No 313 Ltd деп аталатын төмен құнмен қызмет ететін еншілес компания құрды, бұл Trans Clyde дәуірінің Верона жасылы, қара және сары түстеріне оралуын, сондай-ақ Kelvin Central Buses компаниясын сатып алуды білдірді, бұл Strathclyde Buses көліктерінің KCB түстеріндегі каскадына әкелді және KCB «KCB Network» деп қайта аталды. Сол кезде SPTE Scottish Citylink компаниясынан Буканандағы автобус станциясын сатып алды, бұл 1995 жылы аяқталған күрделі жөндеуге әкелді. Strathclyde's Buses және GCT түс схемалары 1996 жылға дейін сақталды, содан кейін First Glasgow Strathclyde's Buses компаниясын сатып алды. Сол кезде бір қабатты автобустар да екі қабатты автобустармен бірдей түс схемасына боялды, ал автобустардың жоғарғы панельдері қызғылт сары, ортаңғы бөлігі ақ, ал төменгі бөлігі қара түске боялды. Глазго қалалық орталығы мен Глазго порты арасында жоспарланудағы жаңа бөлінген автобус жүйесі Clyde Fastlink көптеген мәселелерге тап болды. Қазіргі уақытта SPT автобус аялдамаларының жалаушаларында SPT бренді және SPT логотипінің жанында тиісті кеңес ауданының логотипі бар. SPT субсидиялайтын қызметтердегі автобустарда жаңа SPT түс схемасы – қызғылт сары, бірақ жаңа SPT қызғылт сары түсі бұрынғы «Стратклайд қызылынан» ашық. 2019 жылдың мамыр айында қалалық қоғамдық көліктің 125 жылдығын тойлау үшін First Glasgow үш Wright Eclipse Gemini автобусын 1960 жылдардың Глазго қалалық көлігінің, 1970 жылдардың GGPTE түс схемасының және 1980 жылдардың Strathclyde Transport түс схемасының түсімен бояды.

Until 1986 SPT (and the Greater Glasgow Passenger Transport Executive before it) was directly responsible for running the municipal bus services in Glasgow, and owned both the buses and the necessary supporting infrastructure. The Transport Act 1985 deregulated the bus industry and SPT was subsequently forced to sell off its bus operations. The main bus operator in Glasgow is now First Glasgow, although SPT owns the city's Buchanan Bus Station, the largest bus station in Scotland. The Greater Glasgow Passenger Transport Executive (GGPTE), the forerunner of SPTE, started operations in 1973, taking over the entire municipal owned and operated bus, and Underground railway, services of Glasgow Corporation Transport (GCT), which had been in existence from 1894 to 1973. They used a new livery which was a variation of the previous GCT colours of green, yellow and cream. The new livery had Verona green on the lower panels, and yellow between decks, white was used for window surrounds, and the roof. A stylised "GG" logo was applied to the forward yellow side panels. At bus stops, pennants had GG branding along with Scottish Bus Group branding on bus stops that were also used by the SBG. The orange and black colour scheme used later on in the 1980s to 1990s was originally a special livery for a small fleet of cut down single deck Leyland Atlanteans that operated the Glasgow Central to Queen Street rail link service. As GCT had done, the GGPTE continued to buy large numbers of Leyland Atlantean double decker buses, they were by far the most numerous type of bus in service, but GGPTE also introduced new bus types such as the Scania MCW Metropolitan, and the front engined, Scottish built, Volvo Ailsa. At the start of the 1980s GGPTE was replaced by SPTE who introduced "Fast Fare", an exact fare payment policy which is still being used today by SPTE's successors. Revised liveries were gradually introduced, with the green and yellow replacing most of the white on some buses, and matt black lower deck window surrounds applied to many others, the latter became the livery applied to new buses. Logos also changed, stylised "Trans Clyde" lettering was displayed below the "GG" logo, which SPTE was also using on rail services and the Underground at the time. Gradually the "GG" logo was discontinued, and "Trans Clyde" was used alone although a Volvo Citybus prototype was branded in the same livery with "Strathclyde" instead. Bus Stop pennants was replaced with "Trans Clyde" branding. In the "Trans Clyde" era Coach & Tour stock was painted white with a two tone brown stripe pattern and single deck buses were also painted white with a verona green skirt and yellow painted above the green. In 1983 SPTE changed their colours to orange (known as Strathclyde red) and black, the "Trans Clyde" name was dropped and replaced with "Strathclyde Transport" branding with the Strathclyde Regional Council Scotland map logo, the typeface used on the former "Trans Clyde" brand name was also used. Bus stop pennants were given "Strathclyde Transport" branding by having a sticker placed on top of the old "Trans Clyde" name. The name lasted until 1986 due to deregulation of the bus industry, The orange and black colour scheme was kept and "Strathclyde's Buses" branding was used. New bus stop pennants were given with Strathclyde Transport branding but without Scottish Bus Group branding. The Regional Council logo was briefly retained, later on "Strathclyde's Buses" was used alone. In May 1992 a fire at Larkfield depot resulted in a loss of over 50 buses, to make up the number of buses lost in the fire SBL leased several double decks from Western Scottish, Tayside, Grampian, Manchester, Nottingham and Newcastle fleets also several demonstrator single deck buses were leased until a new order of Alexander bodied Leyland Olympians was delivered in August 1993. However some Leyland Atlanteans from the Nottingham & Newcastle fleets were bought to add to the new Olympians. The bus service was still in PTE control until 1993 when Strathclyde's Buses became employee owned. During that time Strathclyde's Buses formed a low cost subsidiary called GCT Comlaw No 313 Ltd which marked a return of the Trans Clyde era Verona Green, Black and Yellow as well as taking over Kelvin Central Buses which led to a cascade of Strathclyde Buses vehicles in KCB colours and KCB was rebranded as "KCB Network". At that time SPTE acquired Buchanan Bus Station from Scottish Citylink which led to a substantial refurbishment completed in 1995. Both Strathclyde's Buses and GCT colour Schemes lasted until 1996 when First Glasgow took over Strathclyde's Buses. Single deckers at that time was also painted the same livery as their double deck counterpart and the coaches was painted orange on the top panels with deep white centre panels and black lower panels. A new segregated bus scheme is currently being planned between Glasgow city centre and Glasgow Harbour called Clyde Fastlink, but has been beset with problems. Currently SPT bus stop pennants have SPT branding with the corresponding council area logo next to the SPT logo. Buses on SPT subsidised services have a new SPT livery of orange however the new SPT orange colour is a brighter shade of orange than the previous "Strathclyde Red". In May 2019, to celebrate 125 years of public transport in the city, First Glasgow painted 3 Wright Eclipse Gemini buses in 1960's Glasgow Corporation livery, 1970's GGPTE livery and 1980's Strathclyde Transport livery.

Қайта құрастыру

2006 жылдың сәуірінде 2005 жылғы «Көлік (Шотландия) туралы» заңына сәйкес, Стратклайд жолаушылар көлігі басқармасы мен Стратклайд жолаушылар көлігі атқарушы органы таратылып, олардың орнына жаңа көлік органы – Стратклайд серіктестігі (SPT) құрылды. Сонымен қатар, Шотландияның қалған бөлігін қамтитын тағы алты аймақтық көлік серіктестігі де құрылды. Серіктестікке кеңесші доктор Мартин Бартос төрағалық етеді, ал бас атқарушы директор лауазымында Валери Дэвидсон жұмыс істейді.

Глазго метрополитені

Глазго метрополитені – Шотландиядағы жалғыз жер асты метро жүйесі. 1896 жылы ашылған, ол әлемдегі осындай жүйелердің үшінші ескісі болып табылады және бастапқы маршрутынан ешқашан кеңейтілмеген жалғыз жүйе. Дөңгелек маршрут қала орталығына, қаланың әсем Вест-Энд аймағына және оңтүстік жағының бір бөлігіне қызмет көрсетеді. 1930 жылдардың басынан 2003 жылға дейін жүйе ресми түрде «Глазго жер асты жолы» деп аталды, бірақ көптеген тұрғындар оны «Метро» деп атауды жалғастырды. 2003 жылы «Метро» атауы ресми түрде қайта қолданылды, станция табельдері мен жарияланымдар осыған сәйкес өзгертілді. Метро жүйесі ауқымы мен калибрі тұрғысынан бірегей – викториандықтар жылжымалы құрамның өтуі үшін алғашқы туннельді жобалаған, ол кейіннен құрлықтағы жүйелерде қайталанбады. Бұл нәтижесінде жаңғырту қиынға соққан, қымбат көлік құралы пайда болды. Биліктің соңғы ұсыныстары қаланың шығысына қызмет ететін екінші айналма жолдың құрылысын, қазіргі айналма жолдан өтетін және төменгі деңгейдегі теміржолмен байланыс жасайтын жаңа желіні, сондай-ақ «Crossrail» жобасын қамтиды. Бұл жаңа желі 2014 жылғы Достастық ойындарына дайын болуы мүмкін еді. Алайда, кейін метроны барлық станцияларды жаңарту, жаңа эскалаторлар, мүгедектерге қолжетімділікті жақсарту, жаңа билет жүйесі және кейіннен жүргішсіз сигналдар мен пойыздерді қамтитын, ұзақ мерзімді бағдарлама бойынша жаңартуға шешім қабылданды. Бірінші жаңартылған Хиллхед станциясы 2012 жылдың қыркүйегінде аяқталып, қайта ашылды.

Паромдық қызметтер

SPT 2010 жылдың наурыз айына дейін Renfrew Ferry паром қызметін басқарды, содан кейін Silvers Marine компаниясы Clyde Link деген атпен қызмет көрсетуді өз мойнына алды. SPT сондай-ақ Gourock Kilcreggan паром қызметін субсидиялайды, және соңғы жылдары осы қызметті Clyde Marine (–2012, 2018–2020), Silvers Marine (Clyde Link деген атпен, 2012–2018) және Caledonian MacBrayne (2020–) компаниялары жүзеге асырды.