Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Зимбабве Родезиясының бірінші және жалғыз премьер-министрі (1979-1980)
First and only prime minister of Zimbabwe Rhodesia (1979 80)
Абель Тендекай Музорева (14 сәуір 1925 – 8 сәуір 2010), сонымен қатар Епископ Музорева деп жиі аталады, зимбабвелік епископ және саясаткер. Ол 1979 жылы ішкі келісімнен бастап Ланкастер Хаус келісіміне дейін Зимбабве Родезиясының бірінші және жалғыз премьер-министрі қызметін атқарды. Біріккен методист шіркеуінің епискобы және ұлтшыл лидер болған ол, бұл қызметте бірнеше ай ғана болды.
Abel Tendekayi Muzorewa (14 April 1925 – 8 April 2010), also commonly referred to as Bishop Muzorewa, was a Zimbabwean bishop and politician who served as the first and only Prime Minister of Zimbabwe Rhodesia from the Internal Settlement to the Lancaster House Agreement in 1979. A United Methodist Church bishop and nationalist leader, he held office for only a few months.
Ерте өмір
Музорева рухани емес уағызшының бес баласының ең үлкені болды және Мутаре қаласына жақын Олд-Умталидегі Біріккен методист мектебінде білім алды. 1943-1947 жылдар аралығында Мревада мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді, содан кейін 1947-1949 жылдар аралығында Мтокода толық уақытты рухани уағызшы болды. Ол 1949-1952 жылдар аралығында Олд-Умтали Библиялық колледжінде теологияны оқыды және 1953 жылдың тамыз айында Умталиде пастор болып тағайындалды. 1955-1958 жылдар аралығында Русапе қаласына жақын Чидукуде пасторлық қызмет атқарды. Музорева Миссури штатындағы Файетте қаласындағы Орталық колледжге, кейіннен Орталық методист университетіне оқуға түсті. Ол кезде оның әйелі мен үш ұлы болды, олар студенттік жатақханада онымен бірге тұрды, ал ұлдары бөлек мектепке барды. Оның кіші ұлы Уэсли және достасы Марк Элрод (колледж кітапханашысы Дж. МакРи Элродтың ұлы) жергілікті дәріхананың мұзқаймақ дүкеніне кіруге тырысты, бірақ оларға рұқсат берілмеді. Элрод Музореваны Теннесси штатының Нэшвилл қаласындағы Христиандық қызметкерлер колледжіне апарғанда, оларды тамақ ішетін орыннан қуылды, ол бұл оқиғаны өзінің өмірбаяннда айтады. Бірақ кейіннен ол Скарритттен (қазір конференциялар орталығы) өнер магистрі дәрежесін алды. 1963 жылдың шілде айында Музорева Ескі Үмталидің пасторы болды. Бір жылдан кейін ол Христиандық жастар қозғалысының ұлттық директоры болып тағайындалды және Христиандық кеңеске жіберілді. 1966 жылы Студенттік Христиандық қозғалыстың хатшысы болды. 1968 жылы Ботсванадағы Масера қаласында Родезияның Біріккен методист шіркеуінің епископы болып тағайындалды.
Muzorewa was the eldest of a lay preacher's five children and was educated at the United Methodist School, Old Umtali, near Mutare. He was a school teacher at Mrewa between 1943 and 1947 before becoming a full time lay preacher at Mtoko between 1947 and 1949. He then studied theology at Old Umtali Biblical College (1949–1952) and was ordained a Minister at Umtali in August 1953. He was a pastor at Chiduku, near Rusape, from 1955 to 1958. Muzorewa attended Central College in Fayette, Missouri, later Central Methodist University. By then he had a wife and three sons, who lived with him in prefabricated student housing, while his sons attended a segregated school. His youngest son Wesley and playmate Mark Elrod (son of the college librarian J. McRee Elrod) attempted to integrate the ice cream counter of the local drug store, but were turned away. When Elrod took Muzorewa to visit Scarritt College for Christian Workers in Nashville, Tennessee, they were turned away from an eating facility, an incident he mentions in his autobiography. However, he later graduated as a Master of Arts from Scarritt (now a conference center). In July 1963, Muzorewa became pastor of Old Umtali. A year later he was appointed National Director of the Christian Youth Movement and was seconded to the Christian Council. In 1966, he became Secretary of the Student Christian Movement. In 1968, at Masera in Botswana, he was consecrated as the United Methodist Church's Bishop of Rhodesia.
Біріккен Африка Ұлттық Кеңесі
1971 жылы британ үкіметі Иан Смитпен келісім жасады, онда үкіметке қарсы санкцияларды тоқтату үшін "көпшілік билікке" өту қарастырылды. Музорева тәжірибесіз дін қызметкері, пастор Қанаан Бананамен бірігіп, НИБМАР (көпшілік билік алдында тәуелсіздік жоқ) аббревиатурасымен келісімге қарсы тұру үшін Біріккен Африка Ұлттық Кеңесін (БҰҰК) құрды. Ұсынылған референдум алынып тасталды және Музорева өзін ұлттық көшбасшы және халықаралық тұлға ретінде таныды. Үкіметке қарсылық көрсеткен қозғалыстар – пастор Ндабанинги Ситхоледің Зимбабве Африка Ұлттық Одағы (ZANU) және Джошуа Нкомоның Зимбабве Африка Халық Одағы (ZAPU) – Музорева ұлттық партия құрған кезде күмәндануларына қарамастан, өздерін БҰҰК шаңырағына қосты. ZANU (Роберт Мугабемен келіспеушіліктерден кейін) және ZAPU партизандық соғыс жүргізгеннен кейін, БҰҰК зорлық-зомбылықты қабылдамағандықтан, жалғыз заңды қара партия болып қалды.
In 1971 the British government struck a deal with Ian Smith that provided for a transition to "majority rule" in exchange for an end to sanctions against the government. Muzorewa joined an inexperienced cleric, the Reverend Canaan Banana, to form the United African National Council (UANC) to oppose the settlement, under the acronym NIBMAR (no independence before majority rule). The proposed referendum was withdrawn and Muzorewa found himself a national leader and an international personality. The government opposition movements—the Zimbabwe African National Union (ZANU) of Reverend Ndabaningi Sithole and the Zimbabwe African People's Union (ZAPU) of Joshua Nkomo—both placed themselves under the UANC umbrella even though they had some doubts when Muzorewa founded a national party. After ZANU (led by Robert Mugabe after disagreements with Sithole) and ZAPU undertook guerrilla warfare, the UANC was the only legal black party, since it rejected violence.
Ішкі есеп айырысу
1978 жылғы 3 наурызда Музорева, Ситхоле және басқа да қуғын-сүргінге ұшырамаған көшбасшылар Солсберидегі Үкімет үйінде келісімге қол қойды, бұл уақытша үкімет құруға жол ашты. Оның басшылығын Иэн Смитпен бірге Музорева, Ситхоле және Еремия Чираудан тұратын Атқару кеңесі жүзеге асырды. Бұл Атқару кеңесі сайлау өткізілгенге дейін мемлекеттік істерді басқаруға міндетті болды. Жаңа конституция жобасы жасалды, онда Сенатта 10 орын, Ұлттық жиналыста 28 орын және Министрлер кабинетінің төрттен бір бөлігі ақ нәсілділерге берілді. Конституция 1979 жылғы қаңтарда негізінен ақ нәсілділердің қатысуымен өткен референдумда мақұлданды. Дауыс бергендердің 85% басым көпшілігі «иә» деп дауыс берді. Сайлаулар өтті, нәтижесінде UANC жеңіске жетті. Жосия Гумеде елдің тұңғыш президенті болды, Музорева премьер-министр болып тағайындалды және елдің атауы Зимбабве-Родезия деп өзгертілді. Алайда, Смит осы келісімнің нәтижесінде тоқтатылуын үміттене отырған соғыс тоқтамай, күшеуіне әкелді. Мугабе мен Нкомо келісімді қабылдамады, бұл Музореваның халықаралық деңгейде мойындырлу мүмкіндігін жоққа шығарды. ZANU және ZAPU қаруларын тастаған жағдайда сайлауға қатыса алатын болса да, олар одан бас тартты. Бұл ішкі келісімді 1978 жылғы Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің 423 қаулысы да айыптады, онда «заңсыз нәсілшіл азшылық режимі» аясында жасалған кез келген келісім «заңсыз және қабылдауға болмайтын» деп жарияланды.
On 3 March 1978, Muzorewa, Sithole and other non exiled leaders signed an agreement at Government House, Salisbury, which paved the way for the interim government, the leadership of which was an Executive Council made up of Muzorewa, Sithole and Jeremiah Chirau, along with Ian Smith. This Executive Council was to run the affairs of state prior to elections taking place. A new constitution was drafted reserving 10 seats in the Senate and 28 seats in the House of Assembly for the white minority, and a quarter of the Cabinet positions. The constitution was approved in a nearly whites only referendum that took place in January 1979. An overwhelming majority of 85% voted yes. Elections were held, and the UANC won. Josiah Gumede was the first President, Muzorewa became prime minister and the country's name was changed to Zimbabwe Rhodesia. However, the war that Smith hoped to stem as a result of the settlement continued unabated. Mugabe and Nkomo rejected the settlement, ending any realistic chance for Muzorewa to gain any international legitimacy. While ZANU and ZAPU could have taken part in the elections if they laid down their arms, they refused to do so. The internal settlement was also condemned by the United Nations Security Council Resolution 423 of 1978, which declared any settlement drafted under the "illegal racist minority regime" to be "illegal and unacceptable."
Ланкастер Хаус келісімі
Британ үкіметі Буш соғысына тұрақты шешім табу үшін барлық тараптарды келіссөздер жүргізу үшін Лондонға шақырды. Нкомо мен Мугабе "Патриотикалық фронт" (ПФ) туы астында конференцияға қатысты. Конференция 1979 жылдың 10 қыркүйегінен 15 желтоқсанына дейін Ұлыбританияның Сыртқы істер министрі лорд Каррингтон төрағалығымен өтті. Музорева 1980 жылдың басында жаңа сайлау өткізуге көндірілді. Соңғы келісімге сәйкес, Музорева үкіметі 1979 жылдың 11 желтоқсанында Біржақты тәуелсіздік жариялауын кері қайтарып алды және таратылды. Халықаралық тұрғыдан мойындалған тәуелсіздікке көшу үшін ел тағы да сайлауға дейін Оңтүстік Родезияның британдық колониясы мәртебесіне ие болды. 1980 жылдың ақпан айының соңында Мугабенің ZANU партиясының қысымымен парламент сайлауы өтті. Британ үкіметі Ланкастер Хаус келісімін өрескел бұзғаны үшін ZANU партиясын сайлауға қатысудан шеттетуді қысқаша қарастырды, бірақ соңында ешқандай шара қолданбады. 1980 жылдың 4 наурызында өткен сайлауда Мугабе мен ZANU көпшілік дауысқа ие болды. UANC Ассамблеяда африкалықтарға бөлінген 80 орынның тек үшін ғана жеңіп алды. Мугабе басшылығымен "Зимбабве Родезиясы" Зимбабве Республикасы, немесе жай ғана "Зимбабве" атанды.
The British government asked all parties to come to London for negotiations to find a lasting solution to the Bush War. Nkomo and Mugabe attended the conference under the "Patriotic Front" (PF) banner. The conference was held from 10 September to 15 December 1979, under the chairmanship of Lord Carrington, the British Foreign Secretary. Muzorewa was persuaded to accept fresh elections, to be held in early 1980. In accordance with the final agreement, Muzorewa's government revoked the Unilateral Declaration of Independence on 11 December 1979 and dissolved itself. As part of a transition to internationally recognised independence, the country once again became the British colony of Southern Rhodesia pending elections. Parliamentary elections took place at the end of February 1980, after a campaign filled with much intimidation by Mugabe's ZANU. The British government briefly considered disqualifying ZANU from participating in the elections for flagrant violation of the Lancaster House Agreement, but in the end did nothing. On 4 March 1980, the elections resulted in a majority for Mugabe and ZANU. The UANC won only three out of 80 seats reserved for Africans in the House of Assembly. Under Mugabe, "Zimbabwe Rhodesia" became the Republic of Zimbabwe, or "Zimbabwe".
Израильге сапар, тұтқындалу және аштық ереуілі
Музорева 1983 жылғы 21 қазанда Израильге сапар жасады. Ол Мугабеге дипломатиялық қарым-қатынас орнатуға шақырды, оның саяси білдіруі Зимбабведің ауыл шаруашылығы және технология салаларына зиян келтіреді деді. Зимбабве үкіметі Музореваны 1 қарашада Оңтүстік Африка үкіметі үшін Мугабеге қарсы құлық жасады деген айыппен тұтқындады. Екі күннен кейін Мугабе Ндабанинги Ситхоле мен Джошуа Нкомоны "құлық жасаудан" ескертті. Содан кейін Музорева 3-11 қараша аралығында аштыққа отырды.
Muzorewa visited Israel on 21 October 1983. He urged Mugabe to establish diplomatic relations, saying his political policies hurt Zimbabwe's agriculture and technology industries. The Zimbabwean government arrested Muzorewa on 1 November on charges of conspiring against Mugabe for the South African government. Two days later Mugabe warned Ndabaningi Sithole and Joshua Nkomo against 'conspiring'. Muzorewa then went on a hunger strike, which lasted from 3 to 11 November.
1996 және 2008 жылғы президенттік сайлаулар
Музорева 1996 жылғы президент сайлауында Мугабеге қарсы тұрды, бірақ Жоғарғы Сот сайлау ережелерінің әділетсіздігіне байланысты (мемлекеттік қаржы парламентте 15 немесе одан көп орынға ие партияларға ғана берілгендіктен) сайлауды кейінге жылдыру туралы өтініші қабылданбағаннан кейін сайлаудан бас тартты. Ол бюллетеньде қалды және дауыстардың 4,8% -ын жинады. 2007 жылдың 21 маусымында Музорева, азаматтардың – ақ және қара нәсілділердің, үйіне келіп, оны президенттікке кандидат болуға шақырғанын айтты. Ол Зимбабве "экономикалық және әлеуметтік тұрғыдан қанға батқан" деді. "Олардың сөздерін тыңдағанда қатты ауырады", - деді ол. Christian Care директоры, пастор Форбс Матонга, Музореваның мұрасын "елдің тәуелсіздікке көшу кезеңіндегі рөлі, методист шіркеуі және шығыс Зимбабведегі Мутаре қаласында Африка университетінің құрылуы" деп сипаттады. Саяси комментатор Джон Макумбе Музореваның Зимбабведегі мұрасы "бейбітшілік адамы" ретінде сақталатынын айтты. Епископ Музорева мен оның әйелі Маникаленд провинциясының Мутаре қаласындағы Ескі Мутаре миссионерлік бекетіне жерленген.
Muzorewa stood against Mugabe in the presidential election of 1996, but pulled out after the Supreme Court turned down his bid to postpone the elections on the basis that the electoral rules were unfair (as state funds were only available to parties with 15 or more seats in parliament). He remained on the ballot and won 4.8% of the popular vote. On 21 June 2007, Muzorewa said citizens, black and white alike, came to his house and asked him to run for president. He said Zimbabwe was "bleeding, economically and socially. It is painful to listen to them talk." The Director of Christian Care, Reverend Forbes Matonga, described Muzorewa's legacy as including "his role in the country's transition to independence, the Methodist Church and the founding of Africa University in the eastern Zimbabwean city of Mutare". Political commentator John Makumbe said Muzorewa's legacy in Zimbabwe would be that of "a man of peace". Bishop Muzorewa and his wife are buried at the Old Mutare Mission Station, Mutare, Manicaland Province.