Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Огайо штатындағы қалаларда, әсіресе Чиликотеде қоныстанған және қала құрған шоуни тайпасынан көптеген адам болған.
Shawnee living in & starting cities in Ohio, especially Chillicothe. There were several of them
Шалахгавтта (немесе ағылшын тілінде жиі қолданылатынындай, Чиликоте) – 18-шы ғасырда шоуни тайпасының (Солтүстік Американың жергілікті халқы) бес тармағының (немесе руының) бірінің аты. Бұл тармақтың бас қаласы да осылай аталған. Қалған төрт тармақ – Мекоче, Киспоко, Пекови және Хатавекела. (Барлық бес тармақтың атаулары түрліше жазылған.) Осы тармақтар бірлесіп, шоуни тайпасы деп белгілі еркін конфедерацияны құрады.
Chalahgawtha (or, more commonly in English, Chillicothe) was the name of one of the five divisions (or bands) of the Shawnee, a Native American people, during the 18th century. It was also the name of the principal village of the division. The other four divisions were the Mekoche, Kispoko, Pekowi, and Hathawekela. (All five division names have been spelled in a great variety of ways.) Together these divisions formed the loose confederacy that was the Shawnee tribe.
Чиликоте бөлімшесі
Дәстүр бойынша, әрбір шоуни бөлімшесінің бүкіл тайпа үшін белгілі бір міндеттері болған. Еуропалық американдықтар бұл әдет-ғұрыптарды жазбаға түсірген кезде олар жоғалып бара жатқан еді. Чиликоте бөлімшесі көбінесе тайпаның саяси басшылығын қамтамасыз еткен. Чиликоте бөлімшесінің танымал басшысы - Қарабалық басшы болған.
By tradition, each Shawnee division had certain roles it performed on behalf of the entire tribe. These customs were fading by the time they were recorded in writing by European Americans. The Chillicothe division often provided political leadership for the tribe. A well known Chillicothe leader was Chief Blackfish.
Чиликоте ауылдары
Чиликоте бөлімшесінің басшысы тұрған ауыл да "Чиликоте" деп аталды. Бұл маңызды ауыл соғыс немесе еуропалық америкалықтардың қоныстануының кеңеюі салдарынан көшірілгенде, жаңа ауыл да қайта "Чиликоте" деп аталатын. Қала тұрғындарының барлығы Чиликоте бөлімшесіне жатпады. Олар шауни емес, басқа тайпалардан келген тұрғындарға да кеңдік көрсетті. Осылайша қауымдастықтарын атаудың нәтижесінде, тарихи деректерде көптеген шауни Чиликоте ауылдары кездеседі. Бұл кейде зерттеушілерге шатастыру тудырады.
The village where the chief of the Chillicothe division lived was also known as "Chillicothe". When this principal village was relocated, often as a result of war or the expansion of European American settlement, the new village would be again be known as "Chillicothe". Not all the Shawnee living in the town belonged to the Chillicothe division. They also tolerated residents from tribes other than the Shawnee. As a result of naming their communities in this way, there are numerous Shawnee Chillicothe villages in the historical record. This has occasionally caused some confusion to researchers.
Скиотодағы чиликоталар
Еуропалық американдық отарлаушылардың айтуынша, Төменгі Шоуни қаласы – Огайо өзенінде орналасқан ірі қала. Шамамен 1734 жылы Шоуни тайпасы оны құрған. Шоунилер қаланың нақты атын жазбаған, бірақ ғалымдар оның «Чиликоте» болуы мүмкін деп санайды. Француз және үнді соғысына дейінгі жылдары бұл қала маңызды сауда орталығына айналды. Алайда, Огайо өзенінің жоғары жағындағы Логстаун қаласынан саяси жағынан кем маңызды болды. Қаланың тұрғындары Шоуни тайпасының бес бөлімінің өкілдерінен, сондай-ақ басқа да үндістерден, еуропалықтардан және афроамерикандықтардан құралды. Жалпы саны 1200-ден астам адамды құрады деп есептеледі. 1758 жылы Төменгі Шоуни қаласы тасталып қалды, себебі халқы Вирджиния жасақтарының шабуылынан қашу үшін Огайоның орталық бөлігіне көшіп кетті. Келесі Чиликоте (1758–1787) – Сциото өзенінің батыс жағасында, Пэйнт-Крикке жақын және қазіргі Чиликоте қаласының орнында құрылған жеті Шоуни ауылының бірі болды. Ауылға 1750 жылдардың соңында Төменгі Шоуни қаласындағы су тасқынынан аман қалғандар және Логстаунның өрт сөндіруден кейін қоныстанды. Шоунилер ондаған жылдар бұрын ирокездердің тері саудасы үшін бәсекелестігінен құтылып, Огайо аймағына қайтып келген кезде бұл оқиға болды. Текумсехтің үлкен ағасы Чизикау шамамен 1761 жылы осы жерде дүниеге келген болуы мүмкін. Текумсе 1768 жылы осы жерде немесе жақын маңдағы Киспоско қаласында туған болуы мүмкін. 1762 жылы Чиликотеде 300-ге жуық жауынгер (барлығы шамамен 1200 адамды құрайды) болды. Огайода тұратын Шоуни тайпасының көп бөлігі осы жерде өмір сүрді. Бұл кезде Шоунилердің арасында еуропалық ықпал, әсіресе қару, қазан және киім сияқты сауда тауарлары кең таралған. 1773 жылы англикандық миссионер Дэвид Джонс қалаға келіп, Мұса Генри есімді британдық тері саудагерінің тұратынын анықтады. 1770 жылдардың басында Скиотодағы Шоуни қалалары 1768 жылғы Форт-Стенвикс келісімінен кейін олардың дәстүрлі аңшылық жерлеріне отарлаушылардың кеңеюіне қарсы тұру үшін құрылған Шоуни бастаған қозғалыстың орталығы болды. Алайда, Шоунилер үлкен одақ құруға қол жеткізе алмады. Олар 1774 жылы Данмор соғысында басқа тайпалардан аз қолдау алды. Вирджиниядан келген әскер Скиото ауылдарына жетіп, Шоунилерді Стэнвикс келісімінде белгіленген шекараны қабылдауға мәжбүр етті. Америка Тәуелсіздік соғысы басталғаннан кейін Чиликоте тұрғындарының көп бөлігі солтүстік-батысқа көшіп, Кіші Майами өзенінде ауыл құрды. Шоуни ауылдары Скиотода, кейбір черокилермен бірге, 1787 жылға дейін өмір сүрді. АҚШ құрылғаннан кейін Солтүстік-Батыс үнді соғысы кезінде американдықтар ауылға шабуыл жасады.
Lower Shawnee Town, as it was called by European American colonists, was a large town on the Ohio River, founded about 1734 by Shawnee. The Shawnee name of the town was not recorded, but scholars believe it may have been "Chillicothe". The town grew to be a major trading hub in the years leading up to the French and Indian War. But it was of lesser political importance than Logstown, which was upriver on the Ohio. Members from most, if not all five Shawnee divisions, lived in the town, as well as an assortment of other Native Americans, Europeans, and African Americans. It had an estimated total population of 1,200 or more people. Lower Shawnee Town was abandoned in 1758, after the population relocated north into central Ohio to avoid attack by the Virginia militia. The next Chillicothe (1758–1787) was one of seven Shawnee villages developed on the west bank of the Scioto River, near Paint Creek and what developed as modern Chillicothe, Ohio. The village was settled in the late 1750s by survivors of the floods at Lower Shawnee Town and the burning of Logstown, at a time when Shawnee were returning to the Ohio Country after having been driven out and scattered by the Iroquois decades earlier in competition over the fur trade. Cheeseekau, older brother of Tecumseh, was probably born here about 1761. Tecumseh may have been born here in 1768, or at nearby Kisposko town. In 1762, Chillicothe contained about 300 warriors (representing a total of perhaps 1,200 people). The majority of Shawnee then living in Ohio lived there. European influences, especially in trade goods such as guns, kettles, and clothing, were prevalent among the Shawnee at this time. David Jones, an Anglican missionary, visited the town in 1773 and noted that a British fur trader named Moses Henry lived there. In the early 1770s, the Shawnee towns on the Scioto were the focus of a Shawnee led movement formed to resist colonial expansion onto their traditional hunting grounds following the 1768 Treaty of Fort Stanwix. The Shawnee were ultimately unsuccessful in forging a large alliance, however. They fought Dunmore's War in 1774 with little support from other tribes. An army from Virginia marched to the Scioto villages and forced the Shawnee to accept the boundary established in the Stanwix treaty. After the outbreak of the American Revolutionary War, many Chillicothe residents relocated northwest to form a village on the Little Miami River. Shawnee villagers continued to live on the Scioto, along with some Cherokee, until the village was attacked by Americans in 1787 during the Northwest Indian War, after the establishment of the United States.
Ескі Чиликота
Америка Тәуелсіздік соғысындағы маңызды рөліне байланысты Олд Чиликоте (1774–1780) – Америка тарихындағы шауни Чиликоте ауылдарының ең әйгілісі болды. Оны қазіргі Огайо штатының Чиликоте қаласынан ажырату үшін тарихи жазбаларда «Ескі Чиликоте» деп аталады. Ауыл 1774 жылы негізделді. Кіші Майами өзенінің жағасында орналасқан бұл аймақ қазіргі Ксенияға жақын жердегі Олдтаун деп белгілі. Чиликотеде дивизияның соғыс бастығы Блэкфиш тұрды. Осы жерден шаунилер Кентуккиге көптеген шабуылдар жасап, американдық қоныс аударушыларды қуып шығуды үміттенеді. Шекарашы Дэниел Бун 1778 жылы Кентуккиде Блэкфиш басшылығымен тұтқынға алынып, басқа тұтқындармен бірге Чиликотеге әкелінді. Бун тайпаға қабылданып, бірнеше ай Чиликотеде өмір сүрді. Дәстүр бойынша, ауыл 18-ші ғасырдың соңында тайпалар арасында үлкен одақ құруға жауапты болған, әйгілі шауни көшбасшысы Текумсехтің туған жері болды. Бірақ Текумсе 1768 жылы, осы Чиликотеге қоныс аударуға дейін дүниеге келген. Жоғарыда айтылғандай, ол Сциото өзенінің жағасындағы ауылда туған болуы мүмкін. Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде Огайо өзенінің екі жағында да шабуылдар жасалды. 1778 жылы Блэкфиш Кентуккидегі Бунсборо қаласын сәтті қоршауға алмағаннан кейін, американдықтар Огайо өзенін кесіп өтіп, 1779 жылдың 29 мамырында Чиликотеге шабуыл жасады. Блэкфиш қаланы сәтті қорғады, бірақ аяғына оқ тиді және жарақаты жұққаннан кейін қайтыс болды. 1780 жылы Бердтің Кентуккиге жасаған шабуылына жауап ретінде Джордж Роджерс Кларк Кентукки ополчениесін Кіші Майами өзені бойымен жетектеп барды. Шаунилер мен басқа да тұрғындар Кларк жақындағанда Чиликотені тастап кетті. Кларк қаланы өртеп, айналасындағы егістіктерді жойды. (Кейбір мәліметтер бойынша, шаунилер Кентукки ополчениесіне олжа алу мүмкіндігін бермеу үшін қашып кетуден бұрын қаланы өртеп жіберген.) Кларк солтүстікке қарай жылжып, Пекови қаласының жанында шайқасқа қатысты, онда шаунилерді жеңді.
Because of its prominence in the American Revolutionary War, Old Chillicothe (1774–1780) was the most famous of the Shawnee Chillicothe villages in American history. It is often referred to in historical writing as "Old Chillicothe", in order to distinguish it from the modern Ohio city of Chillicothe. Settlement of the village began in 1774. Located on the Little Miami River, the area is now known as Oldtown, near present day Xenia. Chillicothe was the home of Blackfish, war chief of the division. From here the Shawnee staged numerous raids into Kentucky, where they hoped to drive out the American settlers. Frontiersman Daniel Boone was captured in Kentucky in 1778 by Chief Blackfish and brought to Chillicothe with other prisoners. Boone was adopted into the tribe and lived for several months at Chillicothe. According to tradition the village was the birthplace of Tecumseh, who became a famous Shawnee leader responsible for creating a large alliance among tribes in the late eighteenth century. But Tecumseh was born in 1768, before this Chillicothe was settled. As mentioned above, he was likely born at a village on the Scioto River. There were raids across the Ohio on both sides during the American Revolutionary War. After Chief Blackfish unsuccessfully besieged Boonesborough, Kentucky in 1778, Americans crossed the Ohio River and attacked Chillicothe on May 29, 1779. Blackfish successfully defended the town, but was shot in the leg and later died when the wound became infected. In 1780, in retaliation for Bird's invasion of Kentucky, George Rogers Clark led the Kentucky militia up the Little Miami River. The Shawnee and other residents abandoned Chillicothe as Clark approached. Clark burned the town and destroyed the surrounding crops. (By some accounts, the Shawnee had burned the town before fleeing, to deny the Kentucky militia plunder and supplies.) Clark marched further north and fought a battle at Pekowi town, where he defeated the Shawnee.
Басқа чиликоталар
Чиликоте бұрынғы ауылдың қиратылуынан кейін Ұлы Майами өзені бойында қайта қоныстанды (1780–1782). 1781 жылдың қазан айында британ әскері Йорктаунда капитуляциялағанмен, шекарадағы соғыс бұлжымай жалғасты. Кентуккиде американдықтар 1782 жылдың тамызында Блю-Ликс шайқасында жеңіліске ұшырады, бұл Кентукки сарбаздары үшін соғыстың ең ауыр жеңілісі болды. Қарымда ретінде, қараша айында Кларк Огайоға тағы бір жорық ұйымдастырды, бұл соғыстың соңғы маңызды науқаны болды. Оның әскері Чиликоте және тағы төрт ауылды жойды. Келесі Чиликоте Сент-Мэри өзенінде орналасты (1783–1790). Тағы бір Чиликоте (1788–1792) қазіргі Форт-Уэйн, Индиана қаласының жанында Мауми өзенінде болды. Чиликоте (1787–?) Миссисипи өзенінің батыс жағалауында, қазіргі Кейп-Жирардо, Миссури қаласының солтүстігінде орналасқан.
Chillicothe was resettled on the Great Miami River (1780–1782) after the destruction of the previous village. Although a British army surrendered at Yorktown in October 1781, the war on the frontier continued unabated. In Kentucky, the Americans were defeated at the Battle of Blue Licks in August 1782, the worst defeat of the war for the soldiers of Kentucky. In retaliation, in November Clark led another expedition into Ohio, the last major campaign of the war. His forces destroyed Chillicothe and four other villages. The next Chillicothe was on the St. Mary's River (1783–1790). Another Chillicothe (1788–1792) was located on the Maumee River, near present Fort Wayne, Indiana. A Chillicothe (1787–?) was located on the west bank of the Mississippi River, north of present Cape Girardeau, Missouri.