Кіріспе

Бұл Германияның Саар аймағының пошта маркалары мен пошта тарихына шолу. Франция мен Германия арасында даулы шекаралық аймақ болғандықтан, Саардың филателия тарихы біршама күрделі. (Мемлекет қазір Саарланд деп аталғанымен, ағылшын тілінде сөйлейтін филателистер бәрі де "Саар" деп атайды.)

Ұлттар Лигасының әкімшілігі

Бастапқыда Франция үшін үлкен қызығушылық тудырған неміс аумағы, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Саар бассейнінің аумағы 15 жылға Ұлттар Лигасының басқаруына берілді. Пошта жеткізімін қабылданатын ел болмағандықтан, Лига өз пошта әкімшілігін құрды. Саардың алғашқы маркалары – қазіргі заманғы неміс маркалары, үстіне «Sarre» (француз тіліндегі атауы) басылып, марканың төменгі жағындағы «DEUTSCHES REICH» деген жазуы қалың сызықпен жойылған. Бұл басылым 17 түрлі номиналда, 2 пфеннигтен 1 маркаға дейін жасалды және алғаш рет 1920 жылдың 30 қаңтарында сатылымға шықты. Бавария маркалары да осылай басылып, 1 наурызда қолжетімді болды. 26 наурызда тағы бір неміс басылымы шықты, оған «SAARGEBIET» (Саар аумағының неміс тіліндегі атауы) деп жазылып, ескі рейхтің аты жойылмады. 1921 жылдың басында неміс маркаларына 20 пфенниг, 5 миллион және 10 миллиондық үстеме ақылар қосылды, содан кейін Саардың алғашқы тұрақты сериясы жарық көрді. Бұл серияда Меттлах маңындағы Саар өзенінің көрінісінен бастап, Диллингендегі Бурбах болат зауытына дейін 16 жергілікті суреттер болды. Маркалар біршама шикі типографиялық әдіспен басылған, көбісі екі түсті болған; олар жарқырап көзге шалынбаса да, әсерлі. 1921 жылдың 1 мамырында серияға центиме және франкпен үстеме ақы қосылды, ал 1922 жылы олар жаңа сериямен ауыстырылды, бірақ жаңадан сызылып, жаңа валютамен белгіленіп, басқа түстерде басылды. 1925 жылы Блискастель Мадоннасы еске алу үшін екі марка (45 цент және 10 франк) шығарылды, ал 1927 жылы жаңа тұрақты серия жарық көрді, ол әлі де бірінші серияның дизайнын пайдаланды, бірақ енді басқа пішінде және фотогравюра әдісімен бір түспен басылды. 1934 жылдың 1 қарашасында келесі жылы өтетін референдумға дайындық мақсатында бұл серия «VOLKSABSTIMMUNG / 1935» деп басылды; 1935 жылдың қаңтарындағы референдум Германияға қайта қосылуды қолдағандықтан, Саар Германияның пошта жүйесіне қарасты.

Француз протектораты

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Саар Францияның басқаруына өткен оккупацияланған аймақтардың бірі болды. 1945 жылдың 28 шілдесінде Саар аймағындағы пошта қызметі, одақтық Германиядағы Францияның оккупациялық аймағындағы пошта қызметінен бөлініп, Саарбрюккенде Oberpostdirektion Saar (Саардың жоғары пошта басқармасы) құрылды. Пошта қызметтері 1945 жылдың тамызынан бастап ресми мақсаттар үшін қайта жаңғыртылды, ал жеке хаттар қыркүйек айында, бастапқыда шектеулі көлемде қайта жіберуге басталды. 1947 жылдың 17 қарашасында Oberpostdirektion Saar, Post, Telegraphen und Telephonverwaltung des Saarlandes (P. T. T. Saarland; Саарландтың пошта, телеграф және телефон басқармасы) болып қайта құрылды, бас кеңсесі Саарбрюккенде қалды. Пошта көліктері мен пошта жәшіктері Франциядағыдай, жасыл түсті (RAL 6001) болды. Француздар 1947 жылдың желтоқсанында Саар протекторатын құрды. Саар аймағында ғана қолданылатын алғашқы маркалар 1947 жылы шығарылды. Бірінші тұрақты маркалар жиынтығы 1947 жылдың ортасында жарық көрді, онда алты түрлі дизайнмен, әртүрлі мамандықтардағы жұмысшылар, Меттлах аббаттығы және Маршал Ней суреттелген 17 марка болды. Осы номиналдардың үшеуі де қисық сызықтардан тұратын су таңбасы бар қағазға басылды. Бұл алғашқы маркалар неміс валютасымен бағаланған, бірақ бұрынғысын сияқты, қараша айында француз валютасымен ауыстырылды. Пошта тарифтері француз жүйесіне бейімделді, Францияға жіберілген хаттар ішкі тарифпен, ал одақтық Германияға жіберілген хаттар шетелдік тарифпен жіберілді. 1948 жылдың 1 қазанынан бастап Бизонаның пошта қызметі Саар протекторатына жіберілген хаттарды тек шетелдік пошта тарифтерімен қарастырды. 1948 жылдың 1 сәуірінде P. T. T. Saarland "SAARPOST" деген жазуы бар жаңа сериялы маркаларды шығарды, ал 1949 жылы "SAAR" деген жазуы бар тағы бір серия шықты. P. T. T. Saarland 1956 жылға дейін әр жыл сайын бірнеше естелік маркалар шығарды, 1952 жылы әртүрлі ғимараттарды бейнелейтін тұрақты маркалар жиынтығымен толықтырылды. 1955 жылғы Саар статуты туралы референдум сәтсіз аяқталғаннан кейін Франция Саар халқының Германияға қайта оралуға басымдық бергенін қабылдады. Осыдан кейін Батыс Германияға, Шығыс Германияға немесе Берлиннің екі бөлігіне жіберілген хаттарға қайтадан ішкі пошта бағасы қолданылды.

Германия әкімшілігі

1957 жылдың 1 қаңтарында П. Т. Т. Саарланд Deutsche Bundespost-тың Oberpostdirektion Saarbrücken болып өзгертілді. Саар аймағының Германияның бақылауына қайтаруы 1957 жылдың 1 қаңтарында арнайы маркалармен еске алынды, одан кейін президент Теодор Гейстің сол кездегі стандартты профилі бейнеленген және "SAARLAND" және "DEUTSCHE BUNDESPOST" деп жазылған тұрақты маркалар шықты. Сандар ақша сомасын көрсетпеді, бірақ франкпен байланысты болды; кейін 1957 жылы маркалар саннан кейін кішкентай "F" әрпімен қайта басылды. 1957 жылдың 8 шілдесінен бастап Саардан Францияға, француз иеліктеріне, Италияға және Люксембургке жіберілген хаттар енді ішкі тариф бойынша емес, 1959 жылдың 30 маусымына дейін қолданылған арнайы баға бойынша жіберілді, содан кейін жалпы халықаралық тариф қолданыла бастады. Неміс ақша жүйесі 1959 жылдың 6 шілдесінде қайта орнатылғанша, бірнеше жыл бойы қосымша естелік маркалар тұрақты түрде шығарылды. Саардың соңғы маркасы – Александр фон Гумбольдтқа арналған 15 франк номиналындағы марка, ол 1959 жылдың 6 мамырында сатылымға түсті. Одан кейін Саарланд Германия Федеративтік Республикасының стандартты маркаларын пайдаланды.