Кіріспе

Тасманияның солтүстігіндегі арал, Австралия.

Флиндерс аралы – Фурнео тобындағы ең ірі арал. Ол Басс бұғазында, Тасмания аралының солтүстік-шығысында орналасқан. Бүгінде Флиндерс аралы Австралияның Тасмания штатының құрамына кіреді. Ол Кейп Портлендтан шалқары орналасқан және 40° оңтүстік ендігінде, «Құйындар жиырмасы» деп аталатын аймақта жатыр.

Тарихқа дейінгі дәуір

Флиндерс аралы алғаш рет кем дегенде 35 000 жыл бұрын қоныстанды, сол кездегі құрлық көпірі арқылы Австралиядан адамдар келіп өтті, қазір ол Басс бұғазы. Халық шамамен 4 500 жылға дейін өмір сүрді, бірақ күрт Ел-Ниньо климаттық өзгерісінен кейін шөлдеу мен аштықтан құрбан болды.

Еуропалықтардың келуі

Фурнео тобының оңтүстік-шығыс аралдарының кейбіреулерін алғаш рет 1773 жылы британдық навигатор Тобиас Фурнео сипаттады, ол Джеймс Куктың екінші саяхатында Куктың көмекші кемесінің командирі болған. 1798 жылдың ақпан айында британдық навигатор Мэтью Флиндерс Франсис шхунасының ашық қайықтарының бірін пайдаланып, оңтүстік аралдардың бір бөлігін картаға түсірді. Кейін сол жылы Флиндерс қайта оралып, Норфолк кемесінде аралдардың картасын аяқтады; содан кейін ол Джордж Басспен бірге Тасманияны толық айналып өтті (1798–99), Тасманияның Басс бұғазы арқылы Австралия материгінен бөлінген арал екенін дәлелдеді, бұл бұғаз кейіннен Джордж Басс құрметіне аталды.

Этимология

Джеймс Кук аралдарға Тобиас Фурноның құрметіне Фурно аралдары деп атады. Флиндерс бұл топтағы ең үлкен аралды "Ұлы арал" деп атады. Сондай-ақ, Флиндерс аралындағы таулардың бір тобын "Үш Патриарх" деп атады. Флиндерс шығыстағы кішкентай аралды сол жердегі теңіз құстарының дауыстарынан "Бабель аралы" деп атады. Филип Паркер Кинг кейіннен ең үлкен аралды Мэтью Флиндерстің құрметіне Флиндерс аралы деп атады. Флиндерс әйелі Энн Шапеллдің құрметіне Шапелл тауы аралына ат қойды. "Флиндерс аралы" деп аталатын үш арал бар: Басс бұғазының шығыс жағындағы үлкен арал, оны Филип Паркер Кинг атады; Оңтүстік Австралиядағы Зерттеушілер тобындағы арал, Мэтью Флиндерс оны өзінің кіші әйелі Сэмюэл Флиндерстің (кемешінің шәкірті) құрметіне атады; және Куктаунның солтүстігіндегі Флиндерс тобындағы арал, Квинсленд, Мэтью Флиндерстің құрметіне аталған.

Елді мекен

18 ғасырдың соңында аралға көбінесе теңіз түлкілерін аулаушылар мен материктегі тайпалардан ұрланған абориген әйелдері жиі келіп тұратын. Теңіз түлкілерінің саны тез азайып, 1828 жылы соңғы аулау рұқсаты берілді. Көптеген теңіз түлкілерін аулаушылардың отбасылары Фурнеа тобында қалды, мал жаю және қаз тұқымдас құстарды ұстау арқылы күнкөріс жасады. 1830 жылдан бастап Тасмания аборигендерінің қалдықтары Флиндерс аралындағы Елді мекенге (немесе Уайбаленнаға, Бен Ломонд халқының тілінде "Қара адамның үйі" деген мағына береді) жер аударылды. Бұл 160 аман қалған адамның ақмекенділерден қауіпсіздігі қамтамасыз етілді деп есептелді, бірақ жағдайлар нашар болды және көшіру жоспары ұзаққа соқпады. 1847 жылы абориген халқының командир Генри Джиннеретке қарсы науқанынан кейін, олар Виктория патшайымына петиция жолдады, қалған 47 абориген адамдары қайтадан Ойстер Ков станциясына көшірілді, бұл Тасманияның астанасы Хобарттан оңтүстікке қарай 56 шақырым жердегі бұрынғы сотталғандардың қонысы болды. 1881 жылы көршілес Кейп-Баррен аралындағы жер абориген қауымы үшін ресми түрде резервтелді. 19 ғасырдың соңынан бастап жеке меншікке берілетін жерлер бөлінді, бірақ 1950 жылдарға дейін Тасманияның материгінен және Жаңа Оңтүстік Уэльстің орталық бөлігінен Флиндерс аралының шығыс жағалауына қоныс аударушыларды тарту арқылы тиімді қоныстану схемасы іске қосылмады. Флиндерс аралы муниципалитеті 1903 жылы құрылды.

География және табиғат

Арал Тасмания штатының бір бөлігін және Флиндерс аралы муниципалитеті жергілікті басқару аймағының бір бөлігін құрайды. Флиндерс аралы – муниципалдық аумаққа кіретін көптеген аралдардың бірі ғана. Осы аралдардың ішінде Флиндерс аралы бірден көп тұрақты елді мекені бар жалғыз арал және Фурнео тобындағы ең ірісі. Аралдың ұзындығы солтүстіктен оңтүстікке, ал ені шығыстан батысқа қарай шамамен сомада болады. Аралдың жалпы жер ауданы құрайды. Оңтүстік-батыстағы Стрелецкий тауы аралдың ең биік нүктесі, шамамен. Аралдың үштен бір бөлігі таулы және тік жарлы, аралдың бойымен граниттік жоталар өтеді. Жағалау аймақтары көбінесе құмды шөгінділермен жабылған, олар көбінесе құм төбелерінің пішінін алады. Шығыс жағалауында көптеген жағалау лагуналары бар, олар құм төбелердің су ағынын тоқтатуынан пайда болған. Бұл су ағынын көбінесе көптеген шағын өзендер қамтамасыз етеді, олардың азы ғана Басс бұғазының суларына немесе лагунаға тікелей құяды. Жағалау аймақтары негізінен бұталармен немесе шабықтармен жабылған, ал биік жердегі өсімдіктер негізінен эвкалипт түрлерінен тұратын орманды алқаптардан құралған. Фурнео тобындағы өсімдік түрлерінің саны 800-ден асып, оның экожүйесінің жоғары биологиялық әртүрлілігін көрсетеді. Бұл жалпы уомбаттың V. u. ursinus подвидінің қалған жалғыз мекені болып табылады, ол 1999 жылғы Қоршаған ортаны қорғау және биологиялық әртүрлілікті сақтау туралы заңмен және IUCN Қызыл тізімінде осал түр ретінде тіркелген. Аралдың оңтүстік-батысындағы Стрелецкий тауының айналасындағы аудан Стрелецкий ұлттық паркін құрайды. Аралда жабайы түріктердің (Meleagris gallopavo) популяциясы да бар.

Климат

Флиндерс аралында Басс бұғазының күшті әсерінен қалыптасқан қоңыржай теңіздік климат (Cfb) басым. Жаздар қыстарға қарағанда құрғақ және аспаны ашық, ал жылдық орташа жауын-шашын мөлшері ...дан кем. 30 °C-тан жоғары температуралы күндер: 4.8, 35 °C-тан жоғары температуралы күндер: 0.8, 2 °C-тан төмен температуралы күндер: 21.1, 0 °C-тан төмен температуралы күндер: 5.6. Жылдық желдің орташа жылдамдығы: 21–25 км/сағ (13–15 миль/сағ).

Орталық Флиндерс аралы құстардың маңызды аймағы

Уайтмарктің солтүстігі мен шығысында орналасқан аралдағы 30 км² жер учаскесі, маңызды құс аймағы (IBA) ретінде белгіленді, себебі ол құрып бара жатқан қырық дақты пардалоттың үш көбейетін колониясын және жалынды робиндердің мекендейтін жерін қамтиды. Бұл аймақ сонымен қатар Тасманияға тән, таралған ареалы шектеулі бірнеше құс түрлеріне де жартас болып табылады, олардың ішінде жасыл розелла, сары тамақталды балқұс, қара бас балқұс, мықты мүсінді балқұс, Тасмания тікенді бұтасы, қара қарға және күңгір робин бар.

Шығыс Флиндерс аралы құстардың маңызды аймағы

Флиндерс аралының шығыс жағалауының барлық 70 км-лік ұзындығын қамтитын 187 км² жер суаты да IBA ретінде белгіленді. Онда аз ғана жұлдызша қарға, көптеген қапталды шағалалар және каштановый чирок, аққанатты және күлгін қанатты острицылардың әлемдік популяциясының 1%-дан астамы қоныстанады.

Демография

2011 жылы халық саны 700 адамды құрады, орташа жасы 45 болды. Елді мекендерге Уайтмарк (аралдағы басты әуежайы және 2011 жылы шамамен 155 тұрғыны бар) және Леди Баррон (шамамен 110 тұрғыны), Blue Rocks, Killiecrankie, Wingaroo және Wybalenna (барлығы Леди Барроннан кем тұрғындары бар) кіреді. 2016 жылғы халық санауы халық санының артып келе жатқанын көрсетті. Жергілікті басқару аймағының, яғни Флиндерс және Кейп Баррен аралдарының халқы 906 адамды құрайды; 2011 жылғы санақта 776 адамнан 2019 жылы 1010 адамға дейін өсті. 7255 пошталық индекстің аймағы, яғни Флиндерстің халқы 2011 жылы 702 адамнан 833 адамға дейін өсті, бұл бес жыл ішінде муниципалитет үшін 16%-дан астам және Флиндерс үшін 18%-дан астам өсімді құрады. Муниципалитет тұрғындарының орташа жасы 52-ден 53-ке дейін өсті, ал отбасылардың саны 218-ден 243-ке дейін артты.

Байланыс

2010 жылдың 4 қазанынан бастап Sharp Airlines Essendon, Flinders Island және Launceston қалалары арасында рейстерді жүзеге асырып келеді. 19 орындық Metroliners ұшақтарын пайдалана отырып, олар Эссендон әуежайы мен Флиндерс аралы әуежайы арасында аптасына үш рет (65 минут) және Лансестон әуежайы мен Флиндерс аралы әуежайы арасында күніне кемінде бір рет (25 минут) ұшып тұрады. Tasmanian Aeroclub, Kirkhope Aviation және Vortex Air сондай-ақ Лансестон, Флиндерс аралы мен Виктория (сонымен қатар айналасындағы аралдар) арасында чартерлік рейстер ұсынады. Furneaux Freight компаниясы Тасманияның Бридпорт қаласы мен Тасманияның Леди Баррон қаласы арасында апта сайын, ал Викторияның Порт Уэлшпул қаласынан ай сайын аралға азық-түлік пен тез бұзылатын тауарларды жеткізу үшін паром қызметін іске қосады. Австралиялық телекоммуникация операторы Telstra аралдағы жалғыз ұялы байланыс қызметін ұсынады, ол Флиндерс және Кейп Баррен аралдарында 3G және 4G желілерін қамтамасыз етеді. Интернетке қол жеткізу спутниктік антенна немесе 3G/4G желісі арқылы ғана мүмкін.