Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ньютон-Мирнс (Баile Ùр на Maoirne) – Шотландияның Шығыс Ренфруширдегі қала маңындағы қала және ең ірі елді мекен. Ол Глазго қаласының оңтүстік-батысында, Айрширге апаратын басты жолда, теңіз деңгейінен 410 фут (125 м) биіктікте орналасқан. Халық саны шамамен 26 993 адамды құрайды, солтүстік-шығыстағы Уайткрейгс және Киркхиллден оңтүстік-шығыстағы Мейденхиллге, батыстағы Вестакрес және Гринлоуға, ал солтүстік-батыстағы Капелриг/Паттертонға дейін созылып жатыр. Бұл Үлкен Глазго агломерациясының бір бөлігі. Атауы Меарнс аймағындағы (шотланд гаэлі тілінде "a' Mhaoirne" – стюардтық билеушілік) жаңа қала екендігінен туындаған.
Newton Mearns (; Baile Ùr na Maoirne ) is a suburban town and the largest settlement in East Renfrewshire, Scotland. It lies 7 mile (11 km) southwest of Glasgow City Centre on the main road to Ayrshire, 410 feet (125 m) above sea level. It has a population of approximately 26,993, stretching from Whitecraigs and Kirkhill in the northeast to Maidenhill in the southeast, to Westacres and Greenlaw in the west and Capelrig/Patterton in the northwest. It is part of the Greater Glasgow conurbation. Its name derives from being a new town of the Mearns (from Scottish Gaelic "a' Mhaoirne" meaning a stewartry).
Тарих
ХХ ғасырға дейін Ньютон-Мернс маңындағы жерлер негізінен егістікке арналған. Меншік 1300 жылы Поллоктардан (олардың есімі жақын орналасқан Глазгодағы Полок тұрғын үй кешенінде сақталған) Кэрлаверк Максвеллдеріне көшті. Содан кейін 1648 жылы Нетер-Полок Максвеллдеріне, ал 1660 жылы Блэкхолл Стюарттарына тиесілі болды. 1832 жылы Иствуд төбесінен, қазіргі негізгі Эйр жолынан жаңа керуен жолы салынды. 18 ғасырдың соңына қарай карьерлер дамыды, және одан да маңыздысы, көптеген тоқыма фабрикалары мен аяқтау шеберханалары құрылды, олар сумен жабдықтау үшін көптеген өзендер мен көлдерден пайдаланды. 1893 жылғы «Шотландияның Ordnance Gazetteer» басылымында бұл жер «теңіз деңгейінен 410 фут биіктікте орналасқан, әдемі жер» деп сипатталған. Сондай-ақ, ол «барондық қала» болғандығын көрсетеді, бұл апталық базар мен екі жылдық жәрмеңке өткізу құқығын берген. Дегенмен, Gazetteer ауылды «Глазго мен Кильмарнок жолындағы жалғыз көше» деп сипаттайды. 20 ғасырдың басында, аймаққа жақсартылған жолдар мен теміржолдардың енгізілуімен, ол Глазгоның өсіп келе жатқан қала маңына біртіндеп айналды. 1930 жылдары, жеке және жергілікті билік тұрғын үй жобалары арасында, аймаққа тағы 6000 үй салынды, және соғыс жылдарында тоқтап тұрғаннан кейін, 1950 жылдары үй салу қайтадан жанданды. Өкінішке орай, ескі ауыл екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін ұмытылды. Ол сатып алынып, сауда орталығына айналдырылды, кейін 1990 жылы «The Avenue at Mearns» деп аталды. Ұлттық сенім қорына тиесілі Гринбанк үйі (іргелес Кларкстонның ішінде) және 1813 жылғы Меарнс шіркеуі. Понттың 16 ғасырлық картасында қамал белгіленген. Қала 1686 жылы сэр Роберт Поллокпен қиратылып, үлкен сарай ретінде қайта салынды. Ол 1882 жылы өрттен толығымен жойылды (біраз уақытқа дейін бос тұрғаннан кейін) және одан кейін шотланд барондық стилінде қайтадан салынды. 1940 жылдары ол тасталып, қирады. Кейбір қираған бөліктері 1970 жылдары жарылыспен бұзды, ал қамалдың іргесіне үлкен жинақталған үй салынды. Жинақталған үй алынып тасталды және 1990 жылдардың басында алаң тазартылды, ал қамал 2003 жылы шотланд Адам стилінде қайтадан қайта құрылды. Қамалдың бастапқы іргетастары мен қабырғаларының бір бөлігі сақталған.
Until the 20th century, the land around Newton Mearns was primarily agricultural. Ownership passed from the Pollocks (whose name is perpetuated in the nearby Glasgow housing estate of Pollok) to the Maxwells of Caerlaverock around 1300. It then passed to the Maxwells of Nether Pollok in 1648 and then the Stewarts of Blackhall in 1660. A new turnpike road from Eastwood Toll, now the main Ayr Road, was constructed in 1832. By the end of the 18th century quarrying had developed and more importantly numerous textile mills and finishing works became established availing themselves of the numerous rivers and lochs for water supply. The 1893 'Ordnance Gazetteer of Scotland' describes it as "pleasantly situated on a rising ground 410 feet above sea level". It also reveals that it was a 'burgh of barony' which bestowed the right to hold a weekly market and two annual fairs. However, the Gazetteer also describes the village as being only a "single street on the Glasgow and Kilmarnock highroad". From the early 20th century, with the introduction of improved roads and railways to the area, it gradually became a growing commuter suburb of Glasgow. In the 1930s, between speculative and local authority housing ventures, a further 6,000 houses were added to the area and after a lull during the war years, in the 1950s, house building began again in earnest. Unfortunately, the old core village suffered neglect during and after World War II and was all but derelict by the 1960s. It was purchased and turned into a shopping centre which was later to become 'The Avenue at Mearns' in 1990. Greenbank House owned by the National Trust for Scotland (just inside neighbouring Clarkston) and the 1813 Mearns Kirk. The castle appears to be noted by Pont's sixteenth century map. The castle was demolished and rebuilt as a large stately house 1686 by Sir Robert Pollok. It was completely destroyed by fire in 1882 (after remaining empty for some while) and then rebuilt again shortly after in the Scottish Baronial style. It was finally abandoned in the 1940s and fell into ruin. Some of the ruins were dynamited in the 1970s and a large prefabricated house erected on the castle foundations. The prefabricated house was removed and the site cleared in the early 1990s, and the castle was again rebuilt in 2003, in the Scottish Adam style. Some of the original foundations and castle walls remain.
Басқару
Ұлттық деңгейде Ньютон-Мирнс Иствуд сайлау округінің бір бөлігін құрайды (кейіннен оның бастапқы аты – Шығыс Ренфрушир деп қайта аталды), және тарихи тұрғыдан алғанда, ол Ұлыбритания Парламентіндегі Шотландияның ең сенімді консервативті орындарының бірі болды. 1997 жылғы жалпы сайлауда Барред пен Нилстон округтер қосылғаннан бастап, 2015 жылға дейін бұл орынды Лейбористер партиясы ұстады. 2015 жылғы сайлауда SNP-нің Кирстен Освальд осы орынды жеңіп алды, бірақ 2017 жылғы жалпы сайлауда консерватор Пол Мастертон жеңіске жетті. Освальд 2019 жылғы жалпы сайлауда орынды қайта иеленді. Ньютон-Мирнс Шотландия Парламентіндегі Иствуд сайлау округінің құрамына кіреді. 1999 жылдан бастап, парламент қайта құрылғаннан кейін, 2016 жылға дейін бұл орынды Лейбористер партиясының Кен Макинтош ұстады. 2016 жылы Джексон Карлоу МПП консерваторлар үшін орын жеңіп алды. 1996 жылы Стратклайд аймақтық кеңесі таратылғаннан кейін Ньютон-Мирнс жаңа Шығыс Ренфрушир кеңесінің аймағына қосылды. Глазго қалалық кеңесі Шотландияның жергілікті билік шекаралары жөніндегі комиссиясына Ньютон-Мирнсті өз бақылауына беру туралы бірнеше рет өтініш жасады.
At national level, Newton Mearns forms part of the Eastwood constituency (since renamed to its original name of East Renfrewshire), and historically, it was one of Scotland's safest Conservative seats in the Parliament of the United Kingdom. From the 1997 general election, when Barrhead and Neilston were added to the constituency, until 2015 the seat was held by Labour. In the 2015 election it was gained represented by the SNP's Kirsten Oswald, but in 2017 general election it was gained by the Conservative Paul Masterton. Oswald regained the seat in the 2019 general election. Newton Mearns forms part of the Eastwood constituency in the Scottish Parliament. The seat was held by Labour's Ken Macintosh from 1999, when the parliament reconvened, until 2016. In 2016, Jackson Carlaw MSP, won the seat for the Conservatives. Following the breakup of Strathclyde Regional Council in 1996, Newton Mearns became part of the new East Renfrewshire Council area. On several occasions, Glasgow City Council has applied to the Local Government Boundary Commission for Scotland to have Newton Mearns re allocated to its control.
Кеңесшілер
Шотландияның жергілікті кеңес сайлауында бірден берілетін дауыс беру жүйесін енгізу нәтижесінде, 2007 жылғы және одан кейінгі сайлауларға дайындықпен қатар, қала екі көпмандатты округке бөлінуі жоспарланды: Либосид және Ньютон-Мернс Солтүстік, сондай-ақ Ньютон-Мернс Оңтүстік. Алайда, жаңа округтерге қатысты бірнеше шағым түскендіктен, бұрынғы округ Нилстон, Уплаумур және Ньютон-Мернс Солтүстік деп қайта аталды, бұл Нилстонды кеңестің құрамында сақтап қалу мақсатында жасалды. Аталған аудандарды қазіргі уақытта өкілдік ететін кеңесшілер мыналар:
As a result of the introduction of the Single Transferable Vote system for Scottish local council elections, it was planned that, in time for elections taking place in and after 2007, the town would be divided into two multi councillor wards: Liboside and Newton Mearns North and Newton Mearns South. However, due to a number of complaints about the new divisions, the former was renamed Neilston, Uplawmoor and Newton Mearns North, in a move to keep Neilston an integral part of the council. The current councillors for the areas are as follows:
Экономика
Ньютон-Мернс негізінен тұрғын үй ауданы, оның көптеген тұрғындары жұмыс істеу және сауда жасау үшін Глазго қаласына көлікпен немесе қоғамдық көлікпен барады. Дегенмен, ауданда бірнеше шағын кәсіпорын және жабық сауда орталығы бар. Avenue сауда орталығы Ньютон-Мернстегі ең ірі сауда орталығы болып табылады. Онда барлығы 44 дүкен бар, қазіргі таңда екі супермаркет, үш банк, тоғыз киім дүкені, азық-түлік дүкендері, мейрамханалар және кітапхана орналасқан. Авенюдегі басты сауда аймағының бойы ежелгі Меарнс басты көшесімен өтеді. Broom-дағы Ayr Road-та, Broomburn-дағы Mearns Road-та және Crookfur-дағы Harvie Avenue-де де сауда орындары мен мейрамханалар бар. Жақында салынған Greenlaw Village, Crookfur Road-тағы M77 жанында орналасқан, онда екі супермаркет, қонақ үй, шағын дүкендер мен бірнеше мейрамхана бар. Ньютон-Мернсте жұмыс істейтін маңызды кәсіпорындардың кейбіреулері: Vets 4 Pets, Claro Print, Specsavers, Edinburgh Woolen Mill, Nicol Estate Agents, Pets N Vets. Хью Фрейзер зейнеткерлер үйінің 120 үйі «ақылды» технологиялармен және сенсорлармен жабдықталған, бұл тұрғындарға жылуды, жарықты және есік қоңырауларын Amazon Alexa арқылы басқаруға мүмкіндік береді – бұл Шотландиядағы зейнеткерлер қауымдастығы үшін көмекші тұрғын ортасында алғашқы рет қолданылып отыр. Mearns Cross-тың оңтүстігіндегі және Fenwick және Eaglesham Moors-қа дейінгі ауыл шаруашылығы маңыздылығын сақтап келеді. Netherplace-те ірі ақтарту және тоқыма өңдеу орталығы салынды. 2016 жылы Ньютон-Мернс және Кларкстон аудандарында кең таралған шыбын жұқтырудың себебі болған бұл бос ғимарат бұзылды. Ғимарат орналасқан жер M77 тас жолынан көрінеді.
Newton Mearns is primarily a residential area, with most of its inhabitants travelling by car or public transport to Glasgow for employment and shopping. However, there are a number of small businesses in the area, as well as an indoor shopping centre. The Avenue Shopping Centre is the main large retail centre in Newton Mearns. It comprises a total of 44 stores, currently including two supermarkets, three banks, nine clothing stores, food shops, restaurants and a library. The line of the main shopping area in the Avenue runs the course of the old Mearns Main Street. There are also shopping units and restaurants at Broom on the Ayr Road, shopping units and restaurants at Broomburn on the Mearns Road, and shopping units and restaurants at Crookfur on Harvie Avenue. The newly constructed Greenlaw Village close to the M77 at Crookfur Road also has two supermarkets, a hotel, smaller shops and a number of restaurants. Some significant businesses operating within Newton Mearns are Vets 4 Pets, Claro Print, Specsavers, Edinburgh Woolen Mill, Nicol Estate Agents, Pets N Vets. The 120 homes in the Hugh Fraser Retirement Estate have been fitted with smart technology and sensors, giving residents control of heating, lighting and doorbells using Amazon Alexa, its first use in an assisted living setting for a Scottish retirement community. Farming continues to be important to the south of Mearns Cross and stretching to Fenwick and Eaglesham Moors. A major Bleach Works and textile finishing centre was constructed at Netherplace. The empty building was demolished in 2016 after it was the source of a major fly infestation across Newton Mearns and Clarkston. The site where the building was is visible from the M77 motorway.
Көлік
1997 жылы ашылған M77 тас жолының кеңейтілуінен кейін қаланың A77 немесе Ayr жолы арқылы қозғалысы күрт азайды. 2006 жылдың мамырында Глазгоның оңтүстік айналмалы екі қатарлы тас жолының ашылуы және оның M77 тас жолымен байланысуы көлік байланыстарын одан әрі жақсартты. Кіші және үлкен жолдардан басқа, қалада Глазго, Килмарнок және Айр қалаларының орталықтарымен автобус қатынасы бар. Қаланы екі жергілікті теміржол станциясы – Паттертон және Уайткрейгс қызмет көрсетеді, олар Глазго орталық станциясына және басқа да бағыттарға пойыздарды қатынатады.
Traffic through the town's A77 or Ayr Road was reduced significantly after the M77 motorway extension opened in 1997. Transport links improved further in May 2006 with the opening of the Glasgow Southern Orbital dual carriageway, and its connection to the M77. As well as minor and major roads, the town has bus links with the centre of Glasgow, Kilmarnock, and Ayr. The town is served by two local railway stations, Patterton and Whitecraigs which run trains to Glasgow Central station amongst others.
Дін
Ньютон-Мернсте Шотландия шіркеуінің төрт шіркеуі, баптист шіркеуі, католик шіркеуі, екі синагога және мешіт бар. 2023 жылдың қараша айында пастор және "Максвелл Мэрнс Касл шіркеуінің көптеген қарттары мен қауымның басым бөлігі" теологиялық негізде Максвелл Мэрнс шіркеуінен бөлініп, Шотландияның еркін шіркеуімен байланыс орнатып, Ньютон-Мернс еркін шіркеуін құрды. Қала Шотландиядағы еврей қауымының шамамен 25 пайызына мекендейді.
Newton Mearns has four Church of Scotland churches, a Baptist church, a Catholic church, two synagogues, and a mosque. In November 2023 the minister and "the vast majority of elders & many in the congregation of Maxwell Mearns Castle Church" ceded from Maxwell Mearns Parish Church (on theological grounds) to form Newton Mearns Free Church, in the process of affiliating with the Free Church of Scotland. The town is home to around 25% of Scotland's entire Jewish community.
Бос уақыт
Ньютон-Мирнсте көптеген саябақтар бар, оның ішінде Брум/Брумберн паркі, Мирнс/Шоувуд паркі, Крукфур паркі және Парклендс кантри клубы бар. Қала Роукен Глен паркімен шектеседі, онда қайықпен жүзуге арналған тоған, бақтар мен демалыс орындары бар. Мұнда көптеген гольф клубтары, гольф академиясы, теннис клубы, боулинг клубы және регби клубы бар. Жақын жердегі Гиффнок қаласындағы Иствуд паркінде қоғамдық бассейн мен демалыс орталығы орналасқан, ал Иствуд орта мектебіндегі бассейн мен спорт орталығы халыққа ашық. Мирнс пен Барред арасында Горбалс су тасымалдау жүйесінің бұрынғы су қоймалары мен су арналары орналасқан, ол 19 ғасырда, Лох Катрин су тасымалдау жүйесі салынғанға дейін пайда болған. Су қоймалары мен оларды қоршаған саябақтар қазір Дарнли ауылдық паркінің бөлігін құрайды. Ньютон-Мирнс маңындағы ең ірі футбол клубы – "Поллок" жастар клубы. Клубтың үй стадионы Глазго қаласындағы Олдхауста орналасқан. Ньютон-Мирнсте сондай-ақ "Ньютон-Мирнс Роверс АФК" әуесқой футбол клубы бар; 1962 жылы құрылған клуб Каледониялық әуесқой футбол лигасының құрамында өнер көрсетеді. Ньютон-Мирнсте Фримасон ложасы бар, Lodge Newton Mearns No 1706, ол Барред жолындағы Фэрвизер залында жиналады.
Newton Mearns contains a number of parks, including Broom/Broomburn Park, Mearns/Shawwood Park, Crookfur Park & Parklands Country Club, and the town is adjacent to Rouken Glen Park with its boating pond, gardens and leisure facilities. There are numerous golf clubs, a golf academy, a tennis club, bowling club and rugby club. A public swimming pool and leisure centre is located at Eastwood Park in nearby Giffnock, and the swimming pool and sports centre at Eastwood High School is open to the public. Between Mearns and Barrhead lie the former reservoirs and water runs of the Gorbals Water Works, pioneered in the 19th century, before the building of the Loch Katrine Water Works. The reservoirs and surrounding parklands now form the Dams to Darnley Country Park. The biggest football club near Newton Mearns is the Junior club, Pollok F. C. The club's home stadium is situated in Auldhouse, Glasgow. Newton Mearns also has an amateur football club, Newton Mearns Rovers AFC; Established in 1962, the club competes in the Caledonian Amateur Football League. Newton Mearns has a Freemasons' lodge, Lodge Newton Mearns No 1706, that meets in the Fairweather Hall on Barrhead Road.