Кіріспе

Ньютон-Мирнс (Баile Ùр на Maoirne) – Шотландияның Шығыс Ренфруширдегі қала маңындағы қала және ең ірі елді мекен. Ол Глазго қаласының оңтүстік-батысында, Айрширге апаратын басты жолда, теңіз деңгейінен 410 фут (125 м) биіктікте орналасқан. Халық саны шамамен 26 993 адамды құрайды, солтүстік-шығыстағы Уайткрейгс және Киркхиллден оңтүстік-шығыстағы Мейденхиллге, батыстағы Вестакрес және Гринлоуға, ал солтүстік-батыстағы Капелриг/Паттертонға дейін созылып жатыр. Бұл Үлкен Глазго агломерациясының бір бөлігі. Атауы Меарнс аймағындағы (шотланд гаэлі тілінде "a' Mhaoirne" – стюардтық билеушілік) жаңа қала екендігінен туындаған.

Тарих

ХХ ғасырға дейін Ньютон-Мернс маңындағы жерлер негізінен егістікке арналған. Меншік 1300 жылы Поллоктардан (олардың есімі жақын орналасқан Глазгодағы Полок тұрғын үй кешенінде сақталған) Кэрлаверк Максвеллдеріне көшті. Содан кейін 1648 жылы Нетер-Полок Максвеллдеріне, ал 1660 жылы Блэкхолл Стюарттарына тиесілі болды. 1832 жылы Иствуд төбесінен, қазіргі негізгі Эйр жолынан жаңа керуен жолы салынды. 18 ғасырдың соңына қарай карьерлер дамыды, және одан да маңыздысы, көптеген тоқыма фабрикалары мен аяқтау шеберханалары құрылды, олар сумен жабдықтау үшін көптеген өзендер мен көлдерден пайдаланды. 1893 жылғы «Шотландияның Ordnance Gazetteer» басылымында бұл жер «теңіз деңгейінен 410 фут биіктікте орналасқан, әдемі жер» деп сипатталған. Сондай-ақ, ол «барондық қала» болғандығын көрсетеді, бұл апталық базар мен екі жылдық жәрмеңке өткізу құқығын берген. Дегенмен, Gazetteer ауылды «Глазго мен Кильмарнок жолындағы жалғыз көше» деп сипаттайды. 20 ғасырдың басында, аймаққа жақсартылған жолдар мен теміржолдардың енгізілуімен, ол Глазгоның өсіп келе жатқан қала маңына біртіндеп айналды. 1930 жылдары, жеке және жергілікті билік тұрғын үй жобалары арасында, аймаққа тағы 6000 үй салынды, және соғыс жылдарында тоқтап тұрғаннан кейін, 1950 жылдары үй салу қайтадан жанданды. Өкінішке орай, ескі ауыл екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін ұмытылды. Ол сатып алынып, сауда орталығына айналдырылды, кейін 1990 жылы «The Avenue at Mearns» деп аталды. Ұлттық сенім қорына тиесілі Гринбанк үйі (іргелес Кларкстонның ішінде) және 1813 жылғы Меарнс шіркеуі. Понттың 16 ғасырлық картасында қамал белгіленген. Қала 1686 жылы сэр Роберт Поллокпен қиратылып, үлкен сарай ретінде қайта салынды. Ол 1882 жылы өрттен толығымен жойылды (біраз уақытқа дейін бос тұрғаннан кейін) және одан кейін шотланд барондық стилінде қайтадан салынды. 1940 жылдары ол тасталып, қирады. Кейбір қираған бөліктері 1970 жылдары жарылыспен бұзды, ал қамалдың іргесіне үлкен жинақталған үй салынды. Жинақталған үй алынып тасталды және 1990 жылдардың басында алаң тазартылды, ал қамал 2003 жылы шотланд Адам стилінде қайтадан қайта құрылды. Қамалдың бастапқы іргетастары мен қабырғаларының бір бөлігі сақталған.

Басқару

Ұлттық деңгейде Ньютон-Мирнс Иствуд сайлау округінің бір бөлігін құрайды (кейіннен оның бастапқы аты – Шығыс Ренфрушир деп қайта аталды), және тарихи тұрғыдан алғанда, ол Ұлыбритания Парламентіндегі Шотландияның ең сенімді консервативті орындарының бірі болды. 1997 жылғы жалпы сайлауда Барред пен Нилстон округтер қосылғаннан бастап, 2015 жылға дейін бұл орынды Лейбористер партиясы ұстады. 2015 жылғы сайлауда SNP-нің Кирстен Освальд осы орынды жеңіп алды, бірақ 2017 жылғы жалпы сайлауда консерватор Пол Мастертон жеңіске жетті. Освальд 2019 жылғы жалпы сайлауда орынды қайта иеленді. Ньютон-Мирнс Шотландия Парламентіндегі Иствуд сайлау округінің құрамына кіреді. 1999 жылдан бастап, парламент қайта құрылғаннан кейін, 2016 жылға дейін бұл орынды Лейбористер партиясының Кен Макинтош ұстады. 2016 жылы Джексон Карлоу МПП консерваторлар үшін орын жеңіп алды. 1996 жылы Стратклайд аймақтық кеңесі таратылғаннан кейін Ньютон-Мирнс жаңа Шығыс Ренфрушир кеңесінің аймағына қосылды. Глазго қалалық кеңесі Шотландияның жергілікті билік шекаралары жөніндегі комиссиясына Ньютон-Мирнсті өз бақылауына беру туралы бірнеше рет өтініш жасады.

Кеңесшілер

Шотландияның жергілікті кеңес сайлауында бірден берілетін дауыс беру жүйесін енгізу нәтижесінде, 2007 жылғы және одан кейінгі сайлауларға дайындықпен қатар, қала екі көпмандатты округке бөлінуі жоспарланды: Либосид және Ньютон-Мернс Солтүстік, сондай-ақ Ньютон-Мернс Оңтүстік. Алайда, жаңа округтерге қатысты бірнеше шағым түскендіктен, бұрынғы округ Нилстон, Уплаумур және Ньютон-Мернс Солтүстік деп қайта аталды, бұл Нилстонды кеңестің құрамында сақтап қалу мақсатында жасалды. Аталған аудандарды қазіргі уақытта өкілдік ететін кеңесшілер мыналар:

Экономика

Ньютон-Мернс негізінен тұрғын үй ауданы, оның көптеген тұрғындары жұмыс істеу және сауда жасау үшін Глазго қаласына көлікпен немесе қоғамдық көлікпен барады. Дегенмен, ауданда бірнеше шағын кәсіпорын және жабық сауда орталығы бар. Avenue сауда орталығы Ньютон-Мернстегі ең ірі сауда орталығы болып табылады. Онда барлығы 44 дүкен бар, қазіргі таңда екі супермаркет, үш банк, тоғыз киім дүкені, азық-түлік дүкендері, мейрамханалар және кітапхана орналасқан. Авенюдегі басты сауда аймағының бойы ежелгі Меарнс басты көшесімен өтеді. Broom-дағы Ayr Road-та, Broomburn-дағы Mearns Road-та және Crookfur-дағы Harvie Avenue-де де сауда орындары мен мейрамханалар бар. Жақында салынған Greenlaw Village, Crookfur Road-тағы M77 жанында орналасқан, онда екі супермаркет, қонақ үй, шағын дүкендер мен бірнеше мейрамхана бар. Ньютон-Мернсте жұмыс істейтін маңызды кәсіпорындардың кейбіреулері: Vets 4 Pets, Claro Print, Specsavers, Edinburgh Woolen Mill, Nicol Estate Agents, Pets N Vets. Хью Фрейзер зейнеткерлер үйінің 120 үйі «ақылды» технологиялармен және сенсорлармен жабдықталған, бұл тұрғындарға жылуды, жарықты және есік қоңырауларын Amazon Alexa арқылы басқаруға мүмкіндік береді – бұл Шотландиядағы зейнеткерлер қауымдастығы үшін көмекші тұрғын ортасында алғашқы рет қолданылып отыр. Mearns Cross-тың оңтүстігіндегі және Fenwick және Eaglesham Moors-қа дейінгі ауыл шаруашылығы маңыздылығын сақтап келеді. Netherplace-те ірі ақтарту және тоқыма өңдеу орталығы салынды. 2016 жылы Ньютон-Мернс және Кларкстон аудандарында кең таралған шыбын жұқтырудың себебі болған бұл бос ғимарат бұзылды. Ғимарат орналасқан жер M77 тас жолынан көрінеді.

Көлік

1997 жылы ашылған M77 тас жолының кеңейтілуінен кейін қаланың A77 немесе Ayr жолы арқылы қозғалысы күрт азайды. 2006 жылдың мамырында Глазгоның оңтүстік айналмалы екі қатарлы тас жолының ашылуы және оның M77 тас жолымен байланысуы көлік байланыстарын одан әрі жақсартты. Кіші және үлкен жолдардан басқа, қалада Глазго, Килмарнок және Айр қалаларының орталықтарымен автобус қатынасы бар. Қаланы екі жергілікті теміржол станциясы – Паттертон және Уайткрейгс қызмет көрсетеді, олар Глазго орталық станциясына және басқа да бағыттарға пойыздарды қатынатады.

Дін

Ньютон-Мернсте Шотландия шіркеуінің төрт шіркеуі, баптист шіркеуі, католик шіркеуі, екі синагога және мешіт бар. 2023 жылдың қараша айында пастор және "Максвелл Мэрнс Касл шіркеуінің көптеген қарттары мен қауымның басым бөлігі" теологиялық негізде Максвелл Мэрнс шіркеуінен бөлініп, Шотландияның еркін шіркеуімен байланыс орнатып, Ньютон-Мернс еркін шіркеуін құрды. Қала Шотландиядағы еврей қауымының шамамен 25 пайызына мекендейді.

Бос уақыт

Ньютон-Мирнсте көптеген саябақтар бар, оның ішінде Брум/Брумберн паркі, Мирнс/Шоувуд паркі, Крукфур паркі және Парклендс кантри клубы бар. Қала Роукен Глен паркімен шектеседі, онда қайықпен жүзуге арналған тоған, бақтар мен демалыс орындары бар. Мұнда көптеген гольф клубтары, гольф академиясы, теннис клубы, боулинг клубы және регби клубы бар. Жақын жердегі Гиффнок қаласындағы Иствуд паркінде қоғамдық бассейн мен демалыс орталығы орналасқан, ал Иствуд орта мектебіндегі бассейн мен спорт орталығы халыққа ашық. Мирнс пен Барред арасында Горбалс су тасымалдау жүйесінің бұрынғы су қоймалары мен су арналары орналасқан, ол 19 ғасырда, Лох Катрин су тасымалдау жүйесі салынғанға дейін пайда болған. Су қоймалары мен оларды қоршаған саябақтар қазір Дарнли ауылдық паркінің бөлігін құрайды. Ньютон-Мирнс маңындағы ең ірі футбол клубы – "Поллок" жастар клубы. Клубтың үй стадионы Глазго қаласындағы Олдхауста орналасқан. Ньютон-Мирнсте сондай-ақ "Ньютон-Мирнс Роверс АФК" әуесқой футбол клубы бар; 1962 жылы құрылған клуб Каледониялық әуесқой футбол лигасының құрамында өнер көрсетеді. Ньютон-Мирнсте Фримасон ложасы бар, Lodge Newton Mearns No 1706, ол Барред жолындағы Фэрвизер залында жиналады.