Екінші дүниежүзілік соғыстағы неміс артиллериясы және «Мыңаяқты» қаруы

Кіріспе

Неміс екінші дүниежүзілік соғысының ірі калибрлі артиллериясы

Неміс бірінші дүниежүзілік соғысының ұзақ қашықтықтағы пушкасы
Неміс көлік ұшағы, «Tausendfüßler» деген лақап атымен белгілі

V-3 ([[V қарулары], ("Кек алу қаруы 3") – екінші дүниежүзілік соғыста немістер жасаған, көп зарядтау принципімен жұмыс істейтін ірі калибрлі пушка. Оның құрамындағы қосымша ұшыру зарядтары снарядтың жылдамдығын арттырады. Пушка тоннельдерде салынды және Лондон қаласына қарай тұрақты бағытталды. Немістер Солтүстік Франциядағы Па-де-Кале аймағындағы екі үлкен бекіністен Лондонды бомбалау үшін осы қаруды пайдалануды жоспарлады, бірақ олар Достас елдердің бомбалау шабуылдарынан толыққанша аяқталмай жарамсыз болып қалды. 1944 жылдың желтоқсанынан 1945 жылдың ақпанына дейін Люксембургті бомбалау үшін осыған ұқсас екі пушка қолданылды. V-3 «Hochdruckpumpe» ("Жоғары қысымды сорғы", қысқаша HDP) деген атпен де белгілі болды, бұл жобаның нақты мақсатын жасыру үшін тағайындалған кодтық атау еді. Ол сондай-ақ «Fleißiges Lieschen» ("Еңбекқор Лиззи") деп те аталды.

Сипаттама

Қарудың ұзындығы бойымен орналасқан бірнеше итергіш сатылар қосымша серпім беру үшін қолданылды. Олар, оқтан өткенде оны жылға берген ыстық газдармен тұтандырылды. Жарылғыш зарядтардың орнына, тиімділігі мен қолданудың қарапайымдығы үшін қатты отынды ракеталық күшейткіштер пайдаланылды. Бұл күшейткіштер ұңғы бойымен симметриялық жұптар түрінде орналастырылып, оқтан өткенде оның түбіне итерілу күшін бағыттау үшін бұрышталды. Осы орналасудың нәтижесінде неміс тілінде "Tausendfüßler" ("мыңаяқты") деген кодовое атау пайда болды. Ұңғы мен бүйірлік камералар өндірісті жеңілдету және зақымдалған бөлімдерді ауыстыру мақсатында бірдей бөліктер ретінде жасалды. Тұтас қару бірнеше мұндай бөліктерді бұрандалап біріктіру арқылы құрастырылды. Тегіс ұңғылы қару, айналуға емес, аэродинамикалық күштерге сүйенетін қанаттары бар снарядты атып шығарды (дәстүрлі қабырғалы қарулардан өзгеше, олар снарядты айналдырады).

Өмірбаян

Көп зарядтау тұжырымдамасының негізгі идеясы – дәстүрлі бір зарядты қаруда заряд атылғанда стволдегі қысым ең жоғары деңгейге жетеді, ал содан кейін оқ стволмен жылжығанда және жану газдары кеңейгенде одан әлдеқайда төменгі мәнге дейін үздіксіз төмендейді. Бұл қысымды тиімді ұстап тұру үшін дәстүрлі қарудың артқы бөлігі ауыр болуы керек, ал қарудың қуаты артқан сайын салмағы көтере алмайтын жағдайға жетеді. Көп зарядтау тұжырымдамасы төмен қуатты бастапқы зарядты пайдаланады және оқ ствол бойымен қозғалғанда қосымша зарядтарды қосуды жалғастырады, нәтижесінде оқ қозғалғанда қысымды тұрақтырақ ұстауға мүмкіндік туады. Бұл қысымның ең жоғары деңгейін азайтады, ауыр артқы бөлік қажеттілігін жояды, сондай-ақ жылдамдатуды тегіс етеді. Көп камералы қарулардың тарихы 19 ғасырға дейін жетеді. 1857 жылы АҚШ-тың өнертапқышы Азель Сторрс Лайманға (1815–1885) «Оқ ату қаруын жетілдіру» бойынша патент берілді және ол 1860 жылы сәтсіз аяқталған прототип құрастырды. Лайман содан кейін сол қағида бойынша бірнеше жыл жұмыс істеген Джеймс Ричард Хаскеллпен бірлесіп дизайнды өзгертті. Хаскелл мен Лайман қосалқы ұшқыш зарядтарды ствол бойындағы аралықтармен орналастырса және оқ оларды өткеннен кейін бірден тұтандырса, оқтың бастапқы жылдамдығын арттыруға болады деп есептеді. «Лайман Хаскелл көп зарядты қаруы» АҚШ Армиясының қару-жарақ басшысының тапсырмасы бойынша жасалды, бірақ ол дәстүрлі артиллериялық құралға ұқсаған жоқ. Ствол соншалықты ұзын болғандықтан, оны көлбеу бетке орнату қажет болды, ал камералар 45 градус бұрышпен орналасып, оған түсірілді. 1880 жылы Филадельфиядағы Франкфорд Арсеналында сынақтан өтті, бірақ нәтижесіз болды. Бастапқы ұшқыш зарядтың жарығы дұрыс герметикаланбағандықтан оқты айналып өтіп, оқ өткенге дейін қосалқы зарядтарды мерзімінен бұрын тұтандырып, оқты баяулатты. Одан алынған ең жоғары жылдамдық сол кезеңдегі 7 дюймдік Армстронг қаруының көрсеткіштерінен төмен болды. Көп зарядты қарудың жаңа прототиптері жасалып, сынақтан өтті, бірақ Лайман мен Хаскелл бұл идеядан бас тартты. Сол кезеңде мотоцикл жасаудың пионері болған француз инженері Луи Гийом Перро 1860 жылға дейін осыған ұқсас жобамен айналысып жүрген. Перро 1864 жылы көп камералы қаруға патент алды. 1878 жылы Перро өзінің өнертабысын Париждегі Әлемдік көрмеге ұсынды.

The basic idea of the multi charge concept is that in a traditional single charge gun the pressure in the barrel is at its peak when the charge is fired, and then continuously dwindles to some much lower value as the shell travels down the barrel and the combustion gasses expand. This requires a traditional gun to be much heavier at the breech end in order to successfully contain this pressure, and as the gun grows in power, the weight becomes untenable. The multi charge concept uses a low power initial charge and continues adding more charges as the shell moves along the barrel, resulting in a much more constant pressure as the shell moves. This reduces peak pressure and the need to have a heavy breech, as well as providing smoother acceleration. The origin of the multi chamber gun dates back to the 19th century. In 1857, U. S. inventor Azel Storrs Lyman (1815–1885) was granted a patent on "Improvement in accelerating fire arms", and he built a prototype in 1860 which proved to be unsuccessful. Lyman then modified the design in collaboration with James Richard Haskell, who had been working for years on the same principle. Haskell and Lyman reasoned that subsidiary propellant charges could increase the muzzle velocity of a projectile if the charges were spaced at intervals along the barrel of a gun in side chambers and ignited an instant after a shell had passed them. The "Lyman Haskell multi charge gun" was constructed on the instructions of the U. S. Army's Chief of Ordnance, but it did not resemble a conventional artillery piece. The barrel was so long that it had to be placed on an inclined ramp, and it had pairs of chambers angled back at 45 degrees discharging into it. It was test fired at the Frankford Arsenal at Philadelphia in 1880 and was unsuccessful. The flash from the original propellant charge bypassed the projectile due to faulty obturation and prematurely ignited the subsidiary charges before the shell passed them, slowing the shell down. The best velocity that could be obtained from it was , inferior to the performance of a conventional RBL 7 inch Armstrong gun of the same period. New prototypes of multi charge guns were built and tested, but Lyman and Haskell abandoned the idea. During the same period, French engineer Louis Guillaume Perreaux, one of the pioneers of the motorcycle, had been working on a similar project since before 1860. Perreaux was granted a patent in 1864 for a multi chamber gun. In 1878, Perreaux presented his invention at the World Exhibition of Paris.

Даму

1918 жылы француз армиясы неміс «Париж гаунына» жауап ретінде өте ұзақ қашықтықтағы көп камералы зеңбірек құрастыруды жоспарлады. «Париж гауны» Фридрих Крупп AG компаниясымен жасалған және неміс шебінен Парижді шамамен 130 км қашықтықтан бомбалай алатын. Француздық бастама прототипке жетпеді. Неміс әскерлерінің шегінуі мен келісімге келуі бомбалауды тоқтатқан соң, жоспарлар тоқтатылып, мұрағатқа қойылды. 1940 жылдың маусымында Франция Екінші дүниежүзілік соғыстың басында құлады, ал неміс әскерлері осы ұзақ қашықтықтағы зеңбірек жоспарларын алды. Бұл қаруды Röchling қабығын жасаған және Германияның Ветцлар қаласындағы «Röchling Stahlwerk AG» зауыттарының бас инженеры Кондерс ойластырды. Кондерс зеңбіректің ұзындығы бойынша таратылған шағын зарядтар арқылы қабықты біртіндеп үдету ұзақ қашықтықтағы зеңбіректерді жасау мәселесін шеше алады деп ойлады. Дәстүрлі зеңбіректердің түтіктері жоғары жылдамдықпен снарядтарды ұшыруға қажетті күшті жарылғыш зарядтың салдарынан тез тозады. Кондерс Лайман Хаскелл зеңбірегінде болғандай, қосалқы зарядтардың ерте жануын болдырмау үшін электрлік тұтандырғыштарды пайдалануды ұсынды. Кондерс 20 мм көп камералы зеңбірек прототипін жасады, ол Ветцлар зауытында 20 мм Flak 38 зениттік зеңбіректерге арналған түтіктерді өндіруге қолданылатын жабдықты пайдаланды. Кондерс Магдебургқа жақын Хиллерслебен полигонында толық калибрлі зеңбірек құрастырды, бірақ 1943 жылдың соңына қарай зеңбіректің негізгі принципін іске қосу және снарядтардың тиімді дизайнын жасау кезінде қиындықтарға тап болды. Барлығы жұмыс істегенімен, оқтың бастапқы жылдамдығы уәде етілгеннен әлдеқайда төмен болды. Дегенмен, Пенемендеге жақын Волин аралындағы Мисдройда толық көлемді зеңбірек құрастыру ұсынылды, ал Франциядағы Мимоецке нысанындағы құрылыс АҚШ Әуе күштері мен Ұлыбритания Корольдік әуе күштерінің шабуылына ұшырады. 1944 жылдың наурызына қарай Heereswaffenamt (Қару-жарақ сатып алу басқармасы) жобаны өз бақылауына алды, ал Мисдройдан жақсы жаңалық келмегендіктен Кондерс үш маңызды мәселе бойынша жұмыс істейтін инженерлердің бірі болды: снаряд дизайны, герметикалық жабылу және қосалқы зарядтардың тұтандырылуы. Krupp және Škoda Works сияқты алты компания снарядтар үшін қанағаттанарлық дизайн ұсынды. Герметикалық жабылу мәселесі снаряд пен бастапқы заряд арасына тығыздағыш поршень орнату арқылы шешілді, бұл зарядтың жарылысы снарядтан бұрын жүрмейтінін қамтамасыз етті және қосалқы зарядтардың тұтандырылуын бақылау мәселесін шешті. 1944 жылдың мамыр айының соңында 150 мм қанатты снарядтың төрт дизайны болды, біреуі Fasterstoff (Фюстенберг) жасаған, ал қалған үшеуі Röchling (Кондерс), Bochumer (Verein Haack) және Witkowitz Ironworks (Атем) компаниялары жасаған. 1944 жылдың 20-24 мамырында Мисдройда сынақтар өткізілді, олардың нәтижесінде 35 км-ге дейін ұшуға қол жеткізілді. 1944 жылдың 4 шілдесінде Мисдрой зеңбірегі 8 оқпен сынақтан өтті, соның бірі ұзақ снаряд 30 км-ге дейін ұшты. Тестілеу кезінде зеңбірек жарылып, сынақтар тоқтатылды.

In 1918, the French Army made plans for a very long range multi chamber gun in response to the German Paris Gun. The Paris Gun was built by Friedrich Krupp AG and could bombard Paris from German lines over a distance of The French initiative did not reach the prototype stage. It was discontinued and the plans archived when the retreat of the German armies and the armistice put an end to the bombardment. France collapsed in June 1940 at the beginning of World War II, and German troops acquired the plans of this long range gun. developer of the Röchling shell and chief engineer of the plants "Röchling Stahlwerk AG" in Wetzlar, Germany. Cönders thought that the gradual acceleration of the shell by a series of small charges spread over the length of the barrel might be the solution to the problem of designing very long range guns. The very strong explosive charge needed to project shells at a high speed was causing rapid degradation of the gun tubes of conventional guns. Cönders proposed the use of electrically activated charges to eliminate the problem of the premature ignition of the subsidiary charges as experienced by the Lyman Haskell gun. Cönders built a prototype of a 20 mm multi chamber gun using machinery readily available at the Wetzlar plant to produce tubes of this calibre for the Flak 38 anti aircraft guns of 20 mm. Cönders constructed a full calibre gun at the Hillersleben proving ground near Magdeburg but, by the end of 1943, he had encountered severe problems both in putting the gun's basic principle into operation and in producing a feasible design for the shells that it was to fire. Even when everything worked, the muzzle velocity was just over , which was nowhere near what had been promised. Nonetheless, a proposal was made to build a single full sized gun with a barrel at Misdroy on the Baltic island of Wolin, near Peenemünde, while construction went ahead at the Mimoyecques site in France, which had already been attacked by the USAAF and the RAF. The Heereswaffenamt (Weapon Procurement Office) took control of the project by March 1944, and, with no good news from Misdroy, Cönders became one of the engineers working on the three chief problems: projectile design, obturation, and ignition of the secondary charges. Six different companies produced satisfactory designs for projectiles, including Krupp and Škoda Works. Obturation problems were solved by placing a sealing piston between the projectile and the initial propellant charge, which prevented the flash from the charge from getting ahead of the projectile, and solved the problem of controlling the initiation of the secondary charges. By the end of May 1944 there were four designs for the 150 mm finned projectile, one manufactured by Fasterstoff (designed by Füstenberg) and three others by Röchling (Cönders), Bochumer (Verein Haack), and Witkowitz Ironworks (Athem). Trials were held at Misdroy from 20–24 May 1944 with ranges of up to being attained. On 4 July 1944, the Misdroy gun was test fired with 8 rounds; one of the long shells travelled The gun burst during the testing, putting an end to the tests.

Мимоецке жері

Фестунг Пионер Штабының 27-ші майоры Бокқа (сол кезде Диепп аймағында орналасқан XV армияның LVII корпусының бекініс полкі) Гитлердің ХДП қаруларын Лондонды бомбалау үшін Солтүстік Францияда орналастыру туралы шешімінен кейін ХДП батареяларына қолайлы орын табу міндеті жүктелді. 1943 жылдың басында жүргізілген зерттеулер бойынша, тасты ядросы бар төбе ең қолайлы болады, өйткені оқ құбырлары дрифттерге (көлбеу туннельдерге) орналастырылуы мүмкін және жабдықтар мен керек-жарақтар іргелес туннельдерде орналасады. Қарулар жылжымайтын және тұрақты түрде Лондонға бағытталған болар еді. Қолайлы орын Хидрекуент карьерлерінің солтүстігіндегі әк тасты төбеде, Францияның солтүстігіндегі Па-де-Кале аймағындағы Мимоекке жақын жерде, Грис-Нез мүйісінің артында, V 1 және V 2 ұшыру алаңдарының құрылысы қазірдің өзінде басталған жерде таңдалды. Орын теңізден және Лондоннан жақын болды. Ол Wiese (шалғын) және Bauvorhaben 711 (Құрылыс жобасы 711) деп аталды, ал Organisation Todt 1943 жылдың қыркүйегінде құрылысты бастады, жұмысты қолдау үшін теміржол желілерін салумен, ал қазан айында қару шахталарын қазуға кірісті. Бастапқы жоспар екі параллельді нысаннан тұрды, әрқайсысында бес дрифт болды, олар бес HDP оқ құбырынан тұратын үйінді кластерді ұстайтын, барлығы 50 қару. Екі нысан да жер асты теміржол туннелімен және жер асты оқ-дәрі қоймаларымен қамтамасыз етілді. Шығыс кешені төбеден 50 градус бұрышпен төмен қарай созылатын бес дрифттен тұрды. Бес дрифт төбеден ені және қалыңдығы бар бетон плита арқылы шықты. Үлкен болат пластиналар бес ашылуды қорғады, әр дрифт арнайы броньды есікке ие болды. Кең туннельдер мен лифт шахталары қаруларды қолдады және егер орын іске қосылса, Мимоекке 705 артиллерия бөлімінен және қолдаушы бөлімшелерден шамамен 1000 сарбаз орналастырылмақ еді. Артиллериялық 705-ші бөлім 1944 жылдың қаңтарында Oberstleutnant Георг Бортчеллер басшылығымен Wiese қару кешенін басқару үшін ұйымдастырылды. Бірінші бес оқ құбырынан тұратын батареяны 1944 жылдың наурызына дейін, ал толық кешенді – 25 оқ құбырымен 1 қазанға дейін дайындау жоспарланған. 1944 жылдың сәуірінде Мисдрой полигонында 25 оқ атылғаннан кейін ақау пайда болды, нәтижесінде жоба бес дрифттен үш дрифтге дейін қысқартылды, бірақ басқа дрифттерде жұмыс басталған еді. Орын 1944 жылдың 6 шілдесінде RAF Бомбалау командалығының 617 эскадрильясының бомбалаушылары "Tallboy" терең ену "жер сілкінісі" бомбаларын қолданып шабуыл жасаған кезде ақыры қолданудан шығарылды.

Major Bock of Festung Pioneer Stab 27 (the fortification regiment of LVII Corps, Fifteenth Army, at the time based in the Dieppe area) was given the task of finding a suitable site for the HDP batteries following Hitler's decision that HDP guns should be sited in northern France to bombard London. A study in early 1943 concluded that a hill with a rock core would be most suitable, as the gun tubes could be placed in drifts (inclined tunnels) and support equipment and supplies located in adjacent tunnels. The guns would not be movable and would be permanently aimed at London. A suitable site was selected at a limestone hill about north of the Hidrequent quarries, near Mimoyecques in the Pas de Calais region of northern France behind Cap Gris Nez, where V 1 and V 2 launch sites were already under construction. The site was from the sea and from London. It was code named Wiese (meadow) and Bauvorhaben 711 (Construction Project 711), and Organisation Todt began construction in September 1943 with the building of railway lines to support the work, and began to excavate the gun shafts in October. The initial layout comprised two parallel facilities about apart, each with five drifts which were to hold a stacked cluster of five HDP gun tubes, for a total of 50 guns. Both facilities were served by an underground railway tunnel and underground ammunition storage galleries. The eastern complex consisted of five drifts angled at 50 degrees reaching below the hilltop. The five drifts exited the hilltop through a concrete slab wide and thick. Large steel plates protected the five openings, and each drift had a special armoured door. Extensive tunnels and elevator shafts supported the guns and, if the site had become operational, about 1,000 troops from Artillerie Abteilung 705 and supporting units would have been deployed at Mimoyecques. Artillerie Abteilung 705 had been organised in January 1944 under Oberstleutnant Georg Borttscheller to operate the Wiese gun complex. The plans were to have the first battery of five gun tubes ready for March 1944, and the full complex of 25 gun tubes by 1 October 1944. A failure occurred at the Misdroy proving ground in April 1944 after only 25 rounds had been fired and, as a result, the project was further cut back from five drifts to three, although work had begun on some of the other drifts. The site was finally put out of commission on 6 July 1944, when bombers of RAF Bomber Command's 617 Squadron (the famous "Dambusters") attacked using "Tallboy" deep penetration "earthquake" bombs.

Люксембургтің бомбалануы

Жоба соңында СС-тің бақылауына түсті, ал СС генералы Ханс Каммлер Вальтер Дорнбергердің көмегімен 1944 жылдың соңында оны әрекетке дайын етуге бұйрық берді. 12 бүйірлік камерасы бар екі қысқа немесе "жартылай барабан" V 3 зеңбірегі салынды және ол 705-ші артиллерия бөліміне, капитан Патцигтің басшылығымен тапсырылды. Бұл зеңбіректер Германиядағы Трир қаласының оңтүстік-шығысында, Лампаденде, Рувер өзенінің орманды шатқалында орналастырылды. Екі зеңбірек батысқа қарап, 13 темір тіреу құрылымдарына және қатты ағаш негіздерге тірелген, 34 градусқа еңкейген. Люксембург қаласы (1944 жылдың қыркүйегінде азат етілген) шамамен қашықтықта орналасқан және 305 нөмірімен белгіленген. Екі зеңбірек түтігінің арасында бетон блокпосттар, сондай-ақ оқ-дәрілер мен жарылғыш заттарды сақтауға арналған он кішігірім бекініс салынды. Лампаден зеңбіректерін құрастыру және орнату Арденн шайқасына соңғы дайындықпен бірге жүрді. Германия теміржол желісінің жағдайына байланысты оқ-дәрімен қамтамасыз ету мәселелі болды. Уақыт өте қиын болды, сондықтан салмағы және жарылғыш заряды бар, бір рет қолданылатын сабосы бар қанатты оқтарды пайдалану туралы шешім қабылданды. Оқ-дәрі құрамында негізгі заряд және жалпы сомасы бар 24 қосымша заряд болды.
1944 жылдың 16 желтоқсанында Арденн шабуылы басталған кезде Каммлер OB West (Батыс армиясының бас штабы) тарапынан айдың соңында атуды бастауға бұйрық алды, ал алғашқы зеңбірек түтігі 1944 жылдың 30 желтоқсанында әрекетке дайын болды. Бастапқыда екі сынақ оғы атылды, содан кейін Каммлердің қатысуымен тізбектей бес жоғары жарылғыш снаряд атылды. Оқтың бастапқы жылдамдығы шамамен болды.
Екінші зеңбірек түтігі 1945 жылдың 11 қаңтарында қолданысқа енгізілді және 1945 жылдың 22 ақпанына дейін барлығы 183 оқ атылды, оның 44-і қалалық аймаққа тиді. Люксембургке түскен 142 оқтың салдарынан 10 адам қаза тауып, 35 адам жараланды.

Тағдыр

Екі Лампаден зеңбірегінің бірі 1945 жылдың 15 ақпанында демонтаждалды, ал 22 ақпанда, АҚШ әскерінің бөлімшелері Лампаден орнына жақындағанда атыс тоқтатылды. 1945 жылдың қаңтарында Буль қаласында екінші батарея орналастырыла бастады, ол Операция «Нордвинд» шабуылына қолдау көрсету үшін Белфортқа бағытталған. Нордвинд шабуылы сәтсіз аяқталғаннан кейін бір зеңбірек орнатылды, бірақ атыс басталмас бұрын жабдықтар алынып тасталды. Лондонды, Парижды, Антверпенді және басқа қалаларды бомбалау үшін батареяларды орналастыру туралы басқа да ұсыныстар болды, бірақ неміс теміржол желісінің нашар күйі және оқ-дәрі жетіспеуіне байланысты олар іске асырылмады. Барлық төрт HDP зеңбірегі ақырында Ветцлар қаласындағы Рёхлинг зауытында тасталып қалды, ал 705-ші артиллерия бөлімі конвенциялық артиллериямен қайта жабдықталды. Сондай-ақ, базаны жою кезінде қаза тапқан авиаторларға ескерткіш орнатылды. Мисдрой орнында да мұражай бар.

Үлгілік масштаб

Кембридж университетінің Хью Хант және жарылғыш заттар инженері Чарли Адкок бірлесіп V-3 зеңбірегінің жұмыс істейтін масштабты моделін жасады, соның арқасында снарядтың қозғалысынан кейін пайда болатын газдың жанар майды қабылдауы дәлелденді.