Кіріспе

Девондағы ауыл, Англия. Лидфорд, кейде Лидфорд деп те жазылады, Девондағы бұрынғы маңызды қала, Тавистоктан солтүстікке қарай 7 миль (11 км) қашықтықта, Батыс Девон ауданындағы Дартмурдың батыс жиегінде орналасқан. Принстаунды да қамтитын осы аттас сайлау округі бар. 2011 жылғы халық санауы бойынша осы округтің халқы 2047 адамды құрады.

Сипаттама

Ауылда 458 адам тұрады. Ауыл шағын Лид өзенінің жағасында орналасқан, ол терең, тар шатқалдан ағып өтеді, осы шатқалды бір құбырлы көпір кесіп өтеді; ал жақын жерде тармақ өзен әдемі шатқалда көркем сағала құрайды. Ауыл тарихымен және айналасындағы елді мекенімен танымал, сонымен қатар туристердің арасында сүйікті орын. Оның тік бұрышты шіркеуінен Дартмурдың төбелерінің әдемі көріністері көрінеді. Лидфорд приходы өте үлкен, шамамен 200 км² жерді қамтиды. Шіркеуге жақын Лидфорд қамалының шағын қалдықтары сақталған. Ауылдан оңтүстік-батысқа қарай Лайдфорд шатқалы созылады, бұл 2,4 км (1,5 миль) ұзындықтағы орманды шатқал, ол Лид өзенімен тақтатас тау жыныстарында ойылып жасалған. Бұл аймақ Ұлттық сенім қорына тиесілі. Шатқал 30 метрлік (100 фут) сағаласымен танымал.

Этимология

Ауылдың түпнұсқа англосаксондық атауы Хлидафорд немесе Хлидан болған, онда "hlid" сөзі "жамылғы" немесе "қақпақ" мағынасын білдіреді. Бұл атау көпірдегі шатқалдың астында өзеннің дерлік толық жасырынып жатуын және "ford" (өткел) сипаттайды. Содан бері атау Lyghatford, Lidefort және Lideford арқылы эволюциялап, қазіргі түріне келді.

Тарих

Тарихи тұрғыдан алғанда, Лайдфорд қазіргі тыныш ауыл емес, экономикалық қуатты орталық болған. Ауылды король Альфред Ұлы Девонның төрт саксондық бекінісінің бірі ретінде құрды. Бұл атау алғаш рет 997 жылы, Даниялықтар Тамар және Тави өзендерімен Хлидафордаға (яғни Лидфордқа) дейін шабуыл жасаған кезде тарихқа енді. Шабуыл ағылшын-саксондық жылнамасында былай сипатталған: Her on ðissum geare ferde se here abutan Defenanscire into Sæfern muðan and þær heregodan ægðer ge on Cornwealum and on Norðwealum and on Defenum, және eodon him þa up æt Wecedport және þær micel yfel worhton on bærnette және on mannslihtum, және æfter þam wendon eft abutan Penwiðsteort on þa suðhealfe және wendon þa into Tamer muðan және eodon þa up oð hi comon to Hlydanforda, және ælc þing bærndon and slogon þe hi gemitton, және Ordulfes mynster Tæfingstoc forbærndon and unasecgendlice herehyðe mid him to scypon brohton. Аудармасы: Осы жылы олар (викингтер) Девонширге және Северн сағасына барып, Корнуолл, Девон және Уэльсте тонау жасады. Олар Уочетке барып, өрт сөндіру және адам өлтіру арқылы көп зиян келтірді. Содан кейін олар Пенуитш Тейлден оңтүстікке бұрылып, Тамардың сағасына дейін, Лидфордқа дейін сапар шекті, кездескен әр нәрсені өртеп, сойып, Тавистоктағы Ордвульф монастырын өртеп, көптеген олжаны кемелеріне әкеп кетті. Этельредтің тұсында мұнда монета соғу орталығы болған; онда соғылған монеталарға LVD., LVDA және LVDAN деген жазулар түсірілген. Эдуард Исповедник тұсында бұл Эксетерден кейін Девонширдегі ең көп халқы бар орталық болды, бірақ «Соңғы сот кітабында» (Domesday Book) Жеңіс кезінен бері қырық үйдің қирап қалғаны айтылған. Қала нормандар тұсында бұрынғы өркендеуін қалпына келтіре алмады, және «Соңғы сот кітабында» Лидфорд Лондонмен тең салық төлегендігі айтылады, бұл сол кездегі маңыздылығын көрсетеді. Себебі нормандар тұсында Лидфорд приходіне Дартмур орманның барлық аймағы кірген (20 ғасырға дейін осылай болды). 12 ғасырға дейін Дартмурдың көп бөлігінен келген тұрғындар жерлеу үшін Лидфордқа әкелінді. Бұл соңғы сапарға қолданылатын жол «Лич жолы» деп аталады. Бұл жолмен ақ киім киген монахтар мен ажаулы жерлеу процессиясы жүріп жатқаны туралы көптеген хабарлар тарады. 13 ғасырдан бастап тарих қамалға байланысты. Қамал алғаш рет 1216 жылы айтылған, ол Уильям Бриверге берілді, және көп ұзамай ол станарлардың түрмесі және Дартмур орман соттарының өткізілу орны ретінде бекітілді. 1180 жылы Лидфордтағы гильдия туралы мәлімдеме бар, ал 1195 жылғы құжаттарда нарықты қайта құруға қаражат бөлінгені жазылған. 1238 жылы бұрын патшаның меншігінде болған қала Генрих III Корнуолл графы Ричардқа сыйға берілді, ол 1268 жылы сәрсенбі күнгі нарық және Әулие Петроктің мерекесінде үш күндік жәрмеңке өткізуге рұқсат алды. 1275 жылы қалада жеке сот судьясы мен сот орындаушысы болды, бірақ ол ешқашан жарлық арқылы біріктірілмеді және 1300 жылы бір рет ғана парламентке өкілдер жіберді. Ағылшыл азамат соғысы кезінде Лидфорд сол кездегі жаман дырбаңдықтарымен белгілі болған Габбинс тобының мекені болды, олар уақыттың қаусақтарынан пайдаланып, өздерінің зұлымдықтарын жасады. Сол кездегі бір дерекке сәйкес: Губбинс жері – Англиядағы скифтер жері, ал олар онда таза пұтқа табынушылар. Олардың тілі – жалпы девонның ең нашар тілі, олар бір-біріне мысықтар сияқты жабысады: біреуді ренжітсе, барлығы олардың дауын қайтарады. 1987 жылы Лидфорд приході Англиядағы ең үлкен приход болып саналатын мәртебесінен айырылды. Ол екі азаматтық приходқа бөлінді: Лидфорд және Дартмур орман. Діни приход та бөлінді, Принстаун жеке приход болды.

Лидфорд шіркеуі

Қауымдық шіркеудің Әулие Петрокқа бағышталуы оның бұрынғы британдық елді мекеннің орнында салынғандығын көрсетеді. Қазіргі шіркеу тік готика стилінде салынған, және сырттай нормандық болғанымен, кейбір архитектуралық элементтері, мысалы, крещение тағы, англосаксон стиліне (немесе ең соңғы болғанда, ерте норман стиліне) жатады, демек шіркеу бұрынғы ғимараттың орнында қайта салынған болып көрінеді. Шіркеу 13 ғасырда кеңейтілді, ал мұнарасы 15 ғасырда салынды. 1890 жылдар шамасында тағы бір кеңейту жүзеге асты, оған киім ауыстыратын бөлме және солтүстік бөлімі қосылды.

Лидфордтың ақы төлейтін жолы

Лидфорд Тависток пен Окегемптон арасындағы бұрынғы пошта арбасы жүрген жолдың бойында, қазіргі A386 тас жолында орналасқан. Беардонға жақын жердегі бұл ескі ақы төленетін жолда, жол жиегінде "Жолың болсын" деп аталатын тас орнатылған. Көлбеу төбелерде ауыр жүкті арбалар мен дилижанстар көлікті жоғары көтеру үшін қосымша, ақысыз ат қосып алатын, бірақ сол атты төбеден өткен соң түсіріп тастау керек еді. Мұндай тастардың қалғандары өте сирек кездеседі.

Лайдфорд түлкілері

2016 жылы «Лидфорд Фоксс» жастар футбол клубы құрылды, ол 2017 жылы Девон ФА-ға қосылып, Девон жастар және кіші лигасының мүшесі атанды. Ойыншылардың көп бөлігі ауылда және айналасындағы Окегемптон, Мэри-Тави, Льюдаун, Саутон және Бриджестоу сияқты қалалар мен ауылдарда тұрады. Үй матчтары Лидфорд және Мэри-Тавиде өтеді. 2019 жылдың шілдесінде клуб Девон ФА Grassroots Football Awards сыбайласында «Жылдың жастар клубы» номинациясында екінші орынды иеленді.

Туған қалалар

Лайдфорд Францияның Петивилл қаласымен бауырласып кеткен.