Кіріспе

Саңырауқұлақ түрлері

Ге Хонгтың Баопузи трактатында лингжи өлместікке қолданылады. (1596) Бенкао Гангму (Медицина жинағы) алты түрлі жи (жасыл, қызыл, сары, ақ, қара және күлгілт түсті ши, Шеннонг бенкао джинінің жасыл, қызыл, сары, ақ, қара және күлгілт түсті саңырауқұлақтары лиужи деп аталады) және он алты басқа саңырауқұлақ, мицелий және лишайларды қамтиды, соның ішінде муэр (木耳; "ағаш құлағы"; "бу құлақ саңырауқұлағы", Auricularia auricula-judae). Автор Ли Шичжэнь осы алты түрлі түсті жиді шианкао (仙草; "өлімсіздік шөптері") деп жіктеді және чижидің ("қызыл саңырауқұлақ") әсерін сипаттады: text=Бұл жүректің өмірлік энергиясына, яғни Ци-ға оң әсер етеді, кеуде аймағын қалпына келтіреді және кеудесі қысылып, тығыздалғандарға көмектеседі. Ұзақ уақыт қолданғанда, денедегі икемділік тоқтамайды, ал өмір жылдары өлмейтін феялардың өміріне дейін ұзарады. Стюарт пен Смиттың қытайлық шөптеме туралы классикалық зерттеуі зиді сипаттайды. text=芝 (Chih) классикада өлместік өсімдігі ретінде анықталған, сондықтан ол әрқашан сәттілік әкелетін өсімдік деп есептеледі. Ол жер бетіндегі ылғалды буларды сіңіріп алып, аспан атмосферасын қалдырады деседі. Осы себепті оны 靈芝 (Линг чи) деп атайды. Ол үлкен және тармақталған пішінде болады, және, мүмкін, Clavaria немесе Sparassis туыстарын көрсетеді. Оның пішіні маржанға ұқсайды. Бенкао Гангму лингжиді зидің бір түрі ретінде емес, ши'ер (石耳; "тас құлағы", Umbilicaria esculenta) лишайкасының басқаша атауы ретінде тізімдейді. Стюарт пен Смиттың айтуынша, Shih erh жеуге жарамды, 芝 (Chih) сияқты барлық пайдалы қасиеттеріне ие, сонымен қатар тас ауруын емдеуде қолданылады және еркектік күшке жақсы әсер етеді. Ол, әсіресе, ішек қан кетуі мен тік ішек құлдырауы кезінде қолданылады. Атауынан оның Auriculariales туысына жататыны көрінеді, бірақ 靈芝 (Линг чи) атауы да берілгендіктен, оны Clavariaceae туысына жатқызуға болады. Бұл Қытай мәдениетінде сәттілік әкелетін талисман ретінде қарастырылған, ал сауықтыру құдайы Гуаньинь кейде қолында линчжи саңырауқұлағын ұстап тұрған күйінде бейнеленеді. Zhi басқа қытай өсімдіктерінің атауларында да кездеседі, мысалы, zhīmá (芝麻; "күнжіт" немесе "тұқым"), және ежелгі уақытта zhǐ (芷; "Анжелика ирисі") үшін дыбыстамалық алмастыру ретінде қолданылған. Қытай тілінде Ганодерма түрлері chìzhī (赤芝; "қызыл саңырауқұлақ") G. lingzhi және zǐzhī (紫芝; "күлгілт саңырауқұлақ") Ganoderma sinense деп ажыратылады. Лингжидің бірнеше синонимдері бар. Олардың ішінде руйцао (瑞草; "сәттілік әкелетін шөп") (ruì 瑞; "сәттілік; жақсы белгі" және cǎo 草; "шөп; өсімдік") ең көнесі; Эрия сөздігінде (б.з.д. 3 ғасыр) xiú 苬 сөзі, жүнь (菌; "саңырауқұлақ") сөзінің қате жазылуы ретінде түсіндіріледі, ол zhī (芝; "саңырауқұлақ") деп аударылады, ал Гуо Пудың (276–324) түсіндірмесінде: "[zhi] жылына үш рет гүлдейді. Бұл [руйцао] сәттілік әкелетін өсімдік". Ганодерманың басқа қытайша атаулары: руйжи (瑞芝; "сәттілік әкелетін саңырауқұлақ"), шэнжи (神芝; "құдайлық саңырауқұлақ", шенмен; "рух; құдай; табиғаттан тыс; құдайлық"), mùlíngzhī (木靈芝) ("ағаш; тоңмай"), xiāncǎo (仙草; "өлімсіздік шөбі", сянмен; "(Дао) трансцендентті; өлмейтін; сиқыршы"), және линжицао (靈芝草) немесе zhīцао (芝草; "саңырауқұлақ шөбі"). Қытай тіліндегі линг және зи сөздерінің бірнеше мағынасы болғандықтан, лингжинің ағылшын тіліндегі аудармалары әртүрлі. Оларға "[zhi] жандық күшке ие", "Рухани күш-қуат шөбі" немесе "Өлмес саңырауқұлақ", "Нуминоз саңырауқұлақ", "құдайлық саңырауқұлақ", "Сұмдық саңырауқұлақ" және "Көрнекті саңырауқұлақ" деген аудармалар жатады.

Ағылшынша

Ағылшын тілінде lingzhi немесе ling chih (кейде француз EFEO қытай транскрипциясын пайдаланып "линг чи" деп жазылады) – қытай тілінен алынған қарыз сөз. Оны көбінесе жапон тілінен алынған "рейши" деп те атайды. Оксфорд ағылшын сөздігі (OED) былай анықтайды: "Ганодерма люцидум саңырауқұлағы (іс жүзінде Ganoderma lingzhi (толық мәліметтер үшін Ganoderma lucidum қараңыз), Қытайда ұзақ өмір беруге қабілетті деп есептеледі және қытай керамика бұйымдарында осы ұзақ өмірдің символы ретінде қолданылады.", ал сөздің этимологиясы қытай тілінен: líng, "қасиетті" + zhī, "саңырауқұлақ" деп түсіндіріледі. OED мәліметінше, Wade–Giles жүйесіндегі ling chih сөзінің ең алғашқы қолданылуы 1904 жылға, ал Pinyin жүйесіндегі lingzhi сөзінің 1980 жылға дейін жетеді. Транслитерацияланған қарыз сөздерден басқа, ағылшын тілінде "glossy ganoderma" және "shiny polyporus" деген де атаулар қолданылады.

Жапон тілі

Жапон сөзі reishi (霊芝) – қытай тіліндегі língzhī (灵芝; 靈芝) сөзінен алынған қытай-жапон қарыз сөзі. Қазіргі жапон канжиі – 霊 – шинжитай ("жаңа таңба түрі"), ал бұрынғысы – 靈 (кюужитай – "ескі таңба түрі"). Reishi сөзінің синонимдері қытай-жапон қарыздары мен түпкі жапон сөздерінің арасында бөлінеді. Синиттік қарыз сөздерге әдеби терминдер жатады, мысалы, zuisō (瑞草, ruìcǎo сөзінен; "қастерлі өсімдік") және sensō (仙草, xiāncǎo сөзінен; "өміршең өсімдік"). Жапон жазу жүйесі "шы" немесе "шиба" (芝) сөздерін "шөп; газон" мағынасында, ал "таке" немесе "киноко" (茸) сөздерін "саңырауқұлақ" (мысалы, шиитаке) үшін қолданады. Көп қолданылатын жапон аты – mannentake (万年茸; "10 мың жылдық саңырауқұлақ"). Reishi үшін тағы да жапон терминдері бар: kadodetake (門出茸; "аттандыру саңырауқұлағы"), hijiridake (聖茸; "қасиетті саңырауқұлақ") және magoshakushi (孫杓子; "немере қасығы").

Корея тілі

Корей тіліндегі енгжи (영지; 靈芝) деген атау да қытай тіліндегі линчжи (灵芝; 靈芝) сөзінен алынған, яғни олар бір түбірден тараған сөздер. Корей тілінде оны көбінесе "yeongjibeoseot" (영지버섯; "yeongji mushroom") деп атайды, мұнда "саңырауқұлақ" деген мағынаны білдіретін жергілікті сөз beoseot (버섯) қосылған. Басқа да кең таралған атаулары: булочо (불로초, 不老草; "өмір суын сыйлайтын шөп") және жичо (지초; 芝草). Түсіне қарай, енгжи саңырауқұлақтарын "қызыл" түсі үшін jeokji (적지; 赤芝), "күлгін" түсі үшін jaji (자지; 紫芝), "қара" түсі үшін heukji (흑지; 黑芝), "көк" немесе "жасыл" түсі үшін cheongji (청지; 靑芝), "ақ" түсі үшін baekji (백지; 白芝) және "сары" түсі үшін hwangji (황지; 黃芝) деп жіктеуге болады. Оңтүстік Корея жыл сайын 25 000 тоннадан астам саңырауқұлақ өндіреді.

Тайланд тілі

Тай тіліндегі het lin chue (เห็ดหลินจือ) сөзі – "саңырауқұлақ" деген мағынаны беретін het (เห็ด) деген тай сөзі мен қытай тілінен алынған лин чю (หลินจือ) сөзінен құралған, ол линчжи (灵芝; 靈芝) деп аталады.

Вьетнамдық

Вьетнам тіліндегі "линь чи" сөзі қытай тілінен қабылданған сөз. Ол көбінесе "саңырауқұлақ" деген мағынаны білдіретін вьетнам тіліндегі "нấm" сөзімен бірге қолданылады, сондықтан "nấm linh chi" – "lingzhi mushroom" дегенмен мағынасы бірдей.