Кіріспе

Дауыстық регистрлер арасындағы өту аймағы
Умбрияда орналасқан итальяндық ауылдар
16-шы және 17-ші ғасырлардағы музыкадағы кең таралған әшекейлеу немесе вариация түрлері

Passaggio – классикалық ән өнерінде дауыстық регистрлер арасындағы өту аймағын сипаттау үшін қолданылатын термин. Дауыстың пассажи (көпше түрі) әртүрлі дауыстық регистрлер арасында орналасады, мысалы, кез келген әншінің қуатты дыбыс шығаруы мүмкін кеуде дауысы, ортаңғы дауыс және өткір дыбыс алуға болатын, бірақ көбінесе дауыстық жаттығулар арқылы қол жетімді болатын бас дауысы. Тарихи итальяндық ән мектебі ерлер дауысында бірінші пассаж және екінші пассаж, ал әйелдер дауысында бірінші пассаж және екінші пассаж арқылы байланыстырылған өту аймағын (zona di passaggio) сипаттайды. Классикалық стильдегі дауыс жаттығуларының басты мақсаты – пассаж бойындағы тембрді тең ұстау. Тиісті жаттығулар арқылы, резонансты және қуатты дыбыс шығаруға болады.

Дауыс түрлері мен пасаждары

Классикалық әнде регистрлер арасындағы ауысулар пассаджи деп аталады. Пассаждың тағы бірнеше жалпы атауы бар. "Лифт" – бұл кейбір дауыс жаттығу мектептерінде қолданылатын сөз. Пассажға арналған ең көп таралған терминдердің бірі – "үзіліс". Марили Дэвид өзінің "Жаңа дауыс педагогикасы" атты кітабында былай түсіндіреді: "Дауыстың регистрлерін өзгертуі қажет болған аймақ көбінесе үзіліс деп аталады, себебі жаттығусыз дауыс жаңа типтегі дыбысқа ауысқандай көрінеді. Бұл үзіліс – тиреоартитеноид бұлшықеттерінің қызметі күрт төмендеп, крикотиреоид бұлшықеттері жұмыс істей бастағанда болатын дыбыстың кенеттен үзілуі. Бұл бұлшықеттік қызметті шеберлікпен ауыстыру – тәжірибелі әншінің белгісінің бірі". Дэвид пассаждың ғылыми негізін тамаша түрде сипаттайды; алайда, "үзіліс" термині, поп, рок, кантри сияқты коммерциялық стильдегі әндерде жиі қолданылса да, классикалық жаттығуларда көбінесе қолданылмайды. Миллердің айтуынша, "Регистр терминологиясын мұқият таңдау керек. "Үзіліс" және "лифт" дауыстағы нақты регистрлік құбылыстарды білдіруі мүмкін, бірақ психологиялық тұрғыдан олар регистрлердің бірігуіне емес, олардың арасындағы айырмашылықты көрсетуге бейім". Люсеро және авторлар тобы дауыстық байланыстардың тербелісі мен дауыс жолының резонанстары (формант) арасындағы акустикалық өзара әрекеттесу арқылы дауыс үзілісінің пайда болуының тағы бір теориясын ұсынды. Бұл өзара әрекеттесу тербелістің негізгі жиілігі немесе гармоника формант арқылы өтетін кезде жиілік пен амплитуданың секіруіне әкелуі мүмкін. Мұндай секірулердің пайда болуы эпиларинктің көлденең қимасымен байланысты, ол көмекейді төменгі дауыс жолымен байланыстырады және тар аймақта жеңілдетіледі. Дауыс маманы Инго Титце былай түсіндіреді: "Регистрлер өз еркімен немесе еріксіз түрде өзгеруі мүмкін". Барлық әншілер үшін, әсіресе классикалық әншілер үшін, пассаджиді табысты орындау қиын болуы мүмкін және оны жақсы орындау үшін жылдар бойы жаттығу қажет. Классикалық дауыс жаттығуы әншіге пассаджиді сәтті орындауға қажетті құралдарды беруді мақсат етеді, сонда регистрлер арасындағы ауысулар біркелкі болып көрінеді және тыңдаушылар үшін байқалмайды. Ричард Миллер әртүрлі еркек және әйел дауыс түрлерін дамыту туралы көптеген кітаптарында регистрлерді және олардың арасындағы ауысуларды дамытуға арналған көптеген жаттығулар береді.