Кіріспе
Майкл М. Фортье, (10 қаңтар 1962 жылы туған) – канадалық қаржыгер, заңгер және бұрынғы саясаткер. Консервативтік партия мүшесі, ол 2006 жылдан 2008 жылға дейін Қоғамдық жұмыстар және үкіметтік қызметтер министрі, ал 2008 жылы премьер-министр Стивен Харпер басшылығымен халықаралық сауда министрі болды. Фортье сенатор болып тұрғанда Канада үкіметінде қызмет еткені көп дау тудырды. 2008 жылы ол 2008 жылғы сайлауда Халық палатасына депутат болу үшін Сенаттан кетіп, Водреюль-Суланг сайлау округінде екінші орын алды.
Michael M. Fortier, (born January 10, 1962) is a Canadian financier, lawyer and former politician. A member of the Conservative Party, he served as Minister of Public Works and Government Services from 2006 to 2008, and Minister of International Trade in 2008 under Prime Minister Stephen Harper. Fortier served in Cabinet of Canada while a Senator, which proved controversial. In 2008, he resigned from the Senate to run for a seat in the House of Commons in the 2008 election; he placed second in riding of Vaudreuil Soulanges.
Іскерлік мансап
Министрлер кабинетіне кірмес бұрын Фортье Монреальдегі жетекші заң фирмасы Огилви Реноның серіктесі болды. Оның әріптестерінің бірі Брайан Малрони болды. Ол бағалы қағаздар, компанияларды біріктіру және сатып алу саласында мамандық алған. 1992-1996 жылдары ол Огилви Реноның Лондондағы кеңсесін басқарды. 1999 жылы ол Crédit Suisse First Boston компаниясының басқарушы директоры және аға кеңесшісі (Шығыс Канада) болды. 2004 жылы Фортье TD Securities корпоративтік қаржыландыру директоры (Квебек) лауазымына тағайындалды. Тағайындалғаннан кейін екі күн өткен соң Монреаль газетінің тілшісі Иан Макдональд Фортье "TD Securities Монреаль кеңсесін басқару арқылы жылына 1 миллион доллардан астам табыс табады" деп мәлімдеді. Фортье RBC Capital Markets компаниясының вице-төрағасы.
Ерте мансап
Фортье 1998 жылы прогрессивті консервативтер партиясының төрағалыққа сайлауына қатысты, бірақ дауыстардың 4% алып, соңғы орынға шықты. 2000 жылғы федералды сайлауда Фортье Монреаль аймағындағы Лавал-Вест сайлау округінен прогрессивті консервативтер партиясынан кандидат болып, төртінші орынды иеленді. 2003 жылы ол Харпердің жаңа Консервативтік партияны жетектеу науқанының тең төрағасы болды. Фортье және тәжірибелі депутат Джон Рейнольдс 2006 жылғы сайлауда Консервативтік партияның науқанының тең төрағалары болды.
Министрлер кабинеті
Фортье 2006 жылғы 6 ақпанда Стивен Харпердің азшылық үкіметі билікке келген күні Министрлер кабинетіне Қоғамдық жұмыстар министрі болып тағайындалды. 2008 жылғы маусымдағы кабинет қайта құру кезінде ол Халықаралық сауда портфеліне ауысты. Монреальден шыққан қаржыгер және заңгер, ол тағайындалған кезде Халық қатарының мүшесі болып сайланбаған, сондай-ақ Сенат мүшесі де емес еді. Харпер Фортиердің Сенатқа тағайындалатынын, бірақ келесі сайлауда орнынан тұрып, Халық қатарына үміткер болады деп мәлімдеді. 2006 жылғы 27 ақпанда Фортье ресми түрде Сенатқа шақырылды. Бұл практика қазіргі Канадада сирек кездеседі, бірақ мұндай практикаға прецедент бар: 1979 жылы бұрынғы премьер-министр Джо Кларк Квебек сенаторы Жак Флиннді сол провинцияда өкілдігінің болмауына байланысты Әділет министрі етіп тағайындады. 1972 жылы Трюдо Манитобаның батысында бірде-бір орынды жеңе алмағандықтан, сенаторларды да кабинетке тағайындады. 19 ғасырдағы премьер-министрлер Джон Эбботт және Маккензи Боуэлл сенатор ретінде өзінің толық мерзімін үкіметте өткізді. Харпер Фортиердің Монреальді кабинетте өкілдік етуін көздеген. Монреаль аймағындағы бірде-бір сайлау округі 1988 жылдан бері консерватор немесе партияның алдыңғы буындары – Прогрессивті консерваторлар, Канадалық Альянс және Реформа партиясының мүшесін сайлаған емес. Содан бері Монреальде оңшыл үміткерлер сирек жарысқа түседі, тек үлкен жеңістерде ғана. Бұрынғы Канада кабинетінің мүшесі ретінде ол Канада Королінің құпия кеңесінің мүшесі болып табылады және осылайша өмір бойына «Құрметті» атағын және «PC» пост-номиналдық белгісін алу құқығына ие. Ол Квебек либералдық партиясының бұрынғы депутаты Маргарет Делильдің інісі.
Сенатқа тағайындалу туралы дау
Фортиердің Кабинетке тағайындалуы қызу дау тудырды. Басты айып – Фортиердің тағайындалуының бұрынғы Консервативтік саясаттан елеулі алшақтыққа түсуі. Консерваторлар, ал олардан бұрын Реформа және Альянс партиялары, оппозицияда болғанда Сенатқа тағайындауларға және сайланбаған министрлерге қатысты күшті қарсылық білдірген. Фортиердің тағайындалуына қарсылар Харпердің сайлау науқаны кезінде Radio Canada телеарнасында берген уәдесін бұзғанын да атап өтті. Сенатор ретінде Фортиер Палатадағы оппозициялық партиялардың сұрақтарына жауап беру үшін сұрақтар сағатына қатыспады. Оның атынан Парламент хатшылары Джеймс Мур (Қоғамдық жұмыстар министрлігінде) және Джеральд Кедди (Халықаралық сауда министрлігінде) сұрақтарға жауап берді. Фортиер Сенатта жауап беруге шақырылды, бірақ Квебек блогы мен Жаңа демократиялық партия онда өкілдік етпеді (Бір сенатор, Лилиан Дайк, НДП-дан сенатор болып тағайындалған, бірақ НДП Сенаттың болуына қарсы және оны өздерінің фракциясының құрамы деп танымайды). Қоғамдық жұмыстар министрлігі сыбайлас жемқорлық оқиғаларының ортасында болды және жыл сайын миллиардтаған доллар жұмсайды. Консерваторлар осы министрлікті сынға алып, оны есеп берудің жетіспеушілігінің мысалы ретінде көрсетті. Фортиер өзінің сайлауға түспегенін былай түсіндірді: «Мен сайлауға қатысқым келмеді. Менің керемет мансабым бар, бес кішкентай балам бар, сондықтан сайлау кезінде мен үшін қатысу дұрыс емес еді. Бұл – қарапайым шындық». Эндрю Койн блогында: «Демократиялық есеп беру платформасымен сайланған премьер-министр үшін жақсы нәрсе – сайланбаған адамды Кабинетке немесе Сенатқа тағайындамаймын деп уәде беру, содан кейін екеуін де бірден жасау» деп жазды. "The Globe and Mail" газетінің журналисі Джеффри Симпсон премьер-министр Стивен Харпердің сенат депутаттарын ғана сайлау туралы уәдесін ойсыратып жібергенін немесе, кем дегенде, кейінге шегергенін жазды. Алайда, "Toronto Star" газетінің журналисі Шантал Хеберт Фортиер мен Эмерсонның Кабинетке тағайындалуын қорғады, мәселенің бірінші өткен пошта жүйесімен байланысты екенін, бұл елдің барлық бөліктерінің (мысалы, ірі қалалардың) үкіметте өкілдігі жоқ екенін айтты. Мысалы, консерваторлар соңғы сайлауда Торонто, Монреаль және Ванкуверде бірде-бір орын жеңе алмады, ал либералдар 1968 жылдан бері Эдмонтонда төрт орынға ие, ал Альберта Конфедерацияға 1905 жылы қосылғаннан бері Калгариден үш депутатты ғана сайлады. Майкл Фортиер 2006 жылғы World Outgames ашылу салтанатында, Монреальде өткен ЛГБТ спорттық және мәдени фестивалінде қатты ызылдауға ұшырады. Консервативті сенатордың сөзі сол күні кешке Олимпиада стадионында жиналған 40 мыңға жуық адамның алдында сөз сөйлеуге тырысқанда үзілді. Монреаль қаласының әкімі Жеральд Тремблай, оны үлкен қошеметпен қарсы алғандар, (сәтті болмады) халықты Канада үкіметінің өкіліне «құрметпен» құлақ салуға шақырды.
Сайлауға үміткер болу уәдесі
2006 жылдың 21 қарашасында Фортье келесі федералды сайлауда Вадреуль-Сулангс округінен Төменгі палатаға сайлануға ниеттенгенін жариялады, бірақ ол сайлауда жеңіліске ұшырады. Оппозициялық партиялар оны 27 қарашада Репентигнийде өтетін аралық сайлауға түсуге шақырып, қысым көрсетті. Дегенмен Фортье келесі жалпы сайлауда қатысатыны туралы алғашқы уәдесін қайталады.
Фортье Джули Куиллардпен байланысы бар кеңесшіні жұмыстан шығарады
Фортье 2008 жылдың 11 маусымында Квебектің аға кеңесшісі Бернард Котті, Коттің өткен жылы Джули Куиллардпен қысқа ғана уақыт қарым-қатынаста болғанын және Куиллард үкіметтік келісімшартты жеңіп алуға тырысқан кезде осы фактіні білген соң жұмыстан босатқанын растады. Фортье атап көрсеткендей, Коттің қызметтен кетуіне себеп – мүдделердің қақтығысы болды, себебі Public Works Куиллард ұсынып отырған құрылыс келісімшарттарымен айналысты. Фортье журналистерге: «Коттің бұл мәселеден бас тартуы керек еді, бірақ ол солай істемеді, сондықтан ол отставкаға кетті» деді. Куиллард 2008 жылдың мамыр айында сыртқы істер министрі Максим Берньенің отставкасына себепкер болды, ол бұрынғы жақынының құпия НАТО брифингінің құжаттарын Монреальдегі үйінде бір айдан астам уақытқа ұмытып кеткенін жариялағаннан кейін бұл орын алды.
2008 жылғы федералды сайлау
Бұрынғы ара сайлауда қатысудан бас тартқанмен, Фортье 2008 жылғы федералды сайлауда Водреюль-Суланг округінен кандидат болды, бұл 2006 жылы Сенатқа тағайындалған кезде берген уәдесін орындау мақсатында жасалды. Осы уәдесін орындау үшін 8 қыркүйек 2008 жылы ол Сенаттан кетіп, жалпы сайлауға түсті. Ол дауыс берушілердің 41,34%-ын алды, ал Фортье 23,69%-ын иеленді.