Кіріспе
Электромагниттік итеру немесе үдеу – электромагниттік күшті пайдалану арқылы итеру немесе жылдамдату.
Электромагниттік итеру (ЭМИ) – электр тогы мен магнит өрістерін пайдалану арқылы денені жылдамдату принципі. Электр тогы қарсы магнит өрісін жасауға немесе өрісті зарядтауға қолданылады, содан кейін оны итеруге болады. Ток магнит өрісіндегі өткізгіш арқылы өтетін кезде, Лоренц күші деп аталатын электромагниттік күш өткізгішті өткізгіш пен магнит өрісіне перпендикуляр бағытта итеріп жібереді. Осы итеру күші құбылысты пайдаланатын жүйеде итеруді қамтамасыз етеді. Электромагниттік итеру (ЭМИ) термині жеке компоненттерімен сипатталады: электромагниттік – магнит өрісін жасау үшін электр энергиясын пайдалану, және итеру – бір нәрсені итеру процесі. Егер сұйықтық (сұйықтық немесе газ) қозғалмалы өткізгіш ретінде қолданылса, онда итеру магнитогидродинамикалық жетек деп аталады. ЭМИ және электр моторлары арқылы жүзеге асырылатын итеру арасындағы басты айырмашылық – ЭМИ үшін қолданылатын электр энергиясы қозғалыс үшін айналмалы энергияны өндіруге пайдаланылмайды; екеуі де магнит өрістерін және ағып жатқан электр тогын пайдаланады. Электромагниттік итеру ғылымының бастауы бір адаммен байланысты емес және ол көптеген салаларда қолданылады. Магниттерді итеру үшін пайдалану туралы ой бүгінге дейін жалғасуда және кемінде 1897 жылдан бері Джон Манроның «Венераға саяхат» атты көркем әңгімесі жарияланғалы бері армандалып келеді. Қазіргі қолданылуына мысалдар – магниттік пойыз және әскери рельсті қарулар. Басқа қолданылулары, әлі кеңінен қолданылмайтын немесе әзірлену үстіндегілеріне – төмен орбитадағы спутниктерге арналған иондық жетек және кемелер мен су асты кемелеріне арналған магнитогидродинамикалық жетек жатады.
Electromagnetic propulsion (EMP) is the principle of accelerating an object by the utilization of a flowing electrical current and magnetic fields. The electrical current is used to either create an opposing magnetic field, or to charge a field, which can then be repelled. When a current flows through a conductor in a magnetic field, an electromagnetic force known as a Lorentz force, pushes the conductor in a direction perpendicular to the conductor and the magnetic field. This repulsing force is what causes propulsion in a system designed to take advantage of the phenomenon. The term electromagnetic propulsion (EMP) can be described by its individual components: electromagneticusing electricity to create a magnetic field, and propulsionthe process of propelling something. When a fluid (liquid or gas) is employed as the moving conductor, the propulsion may be termed magnetohydrodynamic drive. One key difference between EMP and propulsion achieved by electric motors is that the electrical energy used for EMP is not used to produce rotational energy for motion; though both use magnetic fields and a flowing electrical current. The science of electromagnetic propulsion does not have origins with any one individual and has application in many different fields. The thought of using magnets for propulsion continues to this day and has been dreamed of since at least 1897 when John Munro published his fictional story "A Trip to Venus". Current applications can be seen in maglev trains and military railguns. Other applications that remain not widely used or still in development include ion thruster for low orbiting satellites and magnetohydrodynamic drive for ships and submarines.
Тарих
Электромагниттік қозғалысқа қатысты алғашқы жарияланған жаңалықтардың бірі 1889 жылы профессор Элиу Томсон электромагниттік толқындар мен айнымалы токтар бойынша жұмысын жариялағанда тіркелді. Бірнеше жыл өткен соң Эмиль Башелет қазіргі заманғы теміржолдың рельстерінің үстінде ауада қалқып тұратын металл вагондар идеясын ұсынды және 1890 жылдардың басында оны көрсетті. 1966 жылы Джеймс Р. Пауэлл мен Гордон Денби суперөткізгіш магниттік көліктік жүйені патенттеді, одан кейін әлемдегі инженерлер бірінші жоғары жылдамдықты теміржол құруға асықты. 1984 жылдан 1995 жылға дейін алғашқы коммерциялық автоматтандырылған магниттік жүйе Бирмингемде іске қосылды. Бұл Бирмингем халықаралық әуежайынан Бирмингем халықаралық теміржол жүйесіне қатынайтын төмен жылдамдықты магниттік көлік болды. КСРО-да 1960 жылдардың басында Новосибирск, Ресейдегі Гидродинамика институтында профессор В. Ф. Минин денелерді гипердыбыстық жылдамдыққа дейін электромагниттік үдетудің тәжірибелік негізін қалады.
Лифтілер
Неміс инженерлік фирмасы Thyssen Krupp сымсыз, электромагниттік күш қолданатын, тік және көлденең қозғала алатын лифттерді көп қабатты, тығыз құрылған ғимараттарда пайдалану үшін жасап шығарды.