Кіріспе
Шотландияның солтүстік-шығысындағы 16 ғасырдағы қамал – Крэтес қамалы (/k//r//æ//θ//ɪ//s/ KRATHiss) – Шотландияның Абердинширдегі Банчори маңында 16 ғасырда салынған. Ол Кинкардиншир тарихи округіне жатады. Бұл қамал Лейс Бернеттері салған және шамамен 400 жыл бойы осы отбасының меншігінде болды. Қамал мен оның жері қазіргі уақытта Шотландияның Ұлттық Траст қорына тиесілі және басқарылады, сондай-ақ жұртшылыққа ашық.
Crathes Castle (pronounced '/k//r//æ//θ//ɪ//s/ KRATHiss) is a castle, built in the 16th century, near Banchory in Aberdeenshire, Scotland. It is in the historic county of Kincardineshire. This harled castle was built by the Burnetts of Leys and was owned by the family for almost 400 years. The castle and its grounds are currently owned and managed by the National Trust for Scotland and are open to the public.
Тарих
Крэтес 1323 жылы король Роберт Брюс Лей әулетінің Бурнетттер отбасына сыйлық ретінде берген жерде орналасқан. 14- және 15-ғасырларда Лейс Бурнетттері жақын маңдағы батпақтың ортасында жасаған аралда ағаштан бекініс салған. Бұл қорғану тәсілі, кранног деп белгілі, Кейінгі орта ғасырларда кең таралған. Қазіргі Крэтес қамалының мұнаралық үйінің құрылысы 1553 жылы басталды, бірақ Шотландия королевасы Мэринің билігі кезіндегі саяси мәселелерге байланысты бірнеше рет кешіктірілді. Оны 1596 жылы Лейс Александр Бурнетт аяқтады, ал 18-ғасырда қосымша қанат салынды. Крэтестің құрылысын аяқтаған Александр Бурнетт жаңа жобаны бастады – жақын маңдағы Мучоллс қамалын 17-ғасырдың басында қайта жаңарту. Бұл жұмысты оның ұлы, сэр Томас Бурнетт аяқтады. 1877 жылы сэр Роберт Бурнетт үлкен залды еменнен жасалған панельдермен және алтын жалатылған былғарымен безендіріп, Нью-Йорктегі әйелі Матильда мен оның қонақтарына олар шын мәнінде көне құрылымда тұрғанын көрсеткісі келді. Роберт сондай-ақ, үйге лайықты деп есептеген антик және антик стильдегі жиһаз жиынтығын сатып алды. 1913 жылы жүргізілген құрылыс жұмыстары кезінде ұзақ уақыт бойы грузин гипсімен жабылған бірнеше боялған қабырғалар ашылды (олар 1877 жылғы жұмыстар кезінде табылған және қалпына келтірілген). Крэтес қамалы 1951 жылы 13-ші баронет сэр Джеймс Бурнетт оны Шотландияның Ұлттық сеніміне тапсырғанға дейін Лейс Бурнетттерінің атамекені болды. Отбасы үйде тұруын жалғастырды. 1953 жылы Ұлы залдың қабырғалары тасқа дейін ашылды. Лейс әулетінен шыққан Бурнетттермен байланысты осы аймақтағы тағы бір маңызды тарихи ескерткіш – Монбоддо үйі.
Өрт
1966 жылы 6 қаңтарда өрт сарайдың бір бөлігіне (әсіресе королева Анна қанатына) зақым келтірді. Өрттен кейін лард Джеймс Сесил Бернетт өзінің тұрғын үйі ретінде тек "қызметтік қанаттың қалдығын" пайдалануға мәжбүр болды. Ұлттық қордың жергілікті өкілі, мисс Джин Доддстың пәтері мен барлық мүлкі толығымен жойылды. Ұлттық қордың бас сәулетшісі Шомберг Скотт королева Анна қанатын бастапқы екі қабатты биіктігіне қайта жаңартуды және Виктория қанатын толығымен бұзуды ұсынды. Сақтандыру компаниясы 65 000 фунт төледі, оның жартысы Бернетттерге қамалдан бөлек жаңа үй салуға жұмсалды.
Интерьер
Қала маңызды портреттер жинағын қамтиды, сондай-ақ бірнеше Якоб стиліндегі бөлмелерде шотландтық Ренессанс кезеңіне жататын әдемі суреттер сақталған: Музалар залы, Тоғыз батыр залы және Жасыл ханымның бөлмесі. Тұрғын үйдің ішіндегі және көрмеге қойылған түпнұсқа жиһазға ою-өрнектелген төсек және 1597 жылға дейін жасалған екі какетоар орындық кіреді, олардың үстінде иелерінің әріптері мен геральдикалық белгілері бейнеленген.
Бақ және алаң
Қала иелігі орман және далалық жерлерді қамтиды, оның ішінде шамамен қабырғамен қоршалған бақ бар. Қабырғамен қоршалған бақтың ішінде, көбінесе гүлді шекараларда орналасқан, әртүрлі ерекше өсімдіктермен көмкерілген қиыршық тас жолдар бар. Көптеген өсімдіктер түрлерінің сипаттамаларымен белгіленген. Сондай-ақ, қабырғамен қоршалған бақтың ішінде, жоғары орналасқан террасада шөптен жасалған крокет алаңы бар. 1702 жылға дейін салынған ежелгі ирландиялық ыроқ топиарлық қырқындары бақтарды сегіз тақырыптық аймаққа бөліп тұрады. Крэтс және оның аумағы жыл бойы туристерге ашық. Қала және оның төңірегі туралы ақпарат алу үшін келушілер орталығы қызмет етеді. Орында шайхана және кез келген өлшемдегі автомобильдерге арналған тұрақ бар.
Мезолиттік күнтізбе
2004 жылы қамал қазбалары барысында шамамен 10 000 жыл бұрынғы деп саналатын бірнеше шұңқырлар табылды. Осы жаңалық 2013 жылы зерттелді және б.з.б. 8000 жылдан шамамен б.з.б. 4000 жылға дейінгі кезеңдегі ең ежелгі ай күнтізбесі деп есептеледі. Бұл деректер құрылыстың жасын бес мың жылға дейін арттырады.