Кіріспе
Эдинбург қаласындағы тарихи қамал, Шотландия.
Эдинбург қамалы – Шотландияның Эдинбург қаласындағы тарихи қамал. Ол кем дегенде Темір дәуірінен бері адамдар қоныстанған Қамал тасында орналасқан. 11 ғасырда Малкольм III патшалығынан бастап осы жартаста патша резиденциясы болған, және 1633 жылға дейін патшалық сарай ретінде қызмет еткен. 15 ғасырдан бастап қамалдың тұрғын үй ретіндегі маңызы азайды, ал 17 ғасырда ол негізінен әскери гарнизон ретінде пайдаланылды. Шотландияның ұлттық мұрасының бір бөлігі ретінде оның маңыздылығы 19 ғасырдың басынан бастап мойындалды, соңғы бір жарым ғасырда түрлі қайта жаңарту бағдарламалары жүзеге асырылды. Эдинбург қамалы Шотландия тарихында маңызды рөл атқарды, патша резиденциясы, арсенал, қазына, ұлттық архив, монета, түрме, әскери бекініс және Шотландияның құрметті белгілерінің (Шотландияның регалиясы) орны ретінде танылды. Шотландия Корольдігінің ең маңызды бекіністерінің бірі ретінде, қамал 14 ғасырдың Шотландия тәуелсіздік соғыстарынан 1745 жылғы Якобит көтерілісіне дейін көптеген тарихи қақтығыстарға қатысты. 2014 жылы жүргізілген зерттеулер оның 1100 жылдық тарихында 26 қоршауға ұшырағанын көрсетті, осылайша ол "Ұлыбританиядағы ең көп қоршалған және әлемдегі ең көп шабуылға ұшыраған жерлердің бірі" атанды. Қазіргі ғимараттардың көпшілігі 1573 жылғы Ұзақ қоршаудан бұрынғы кезеңге жатпайды, онда ортағасырлық қорғаныстар артиллериялық оқтармен кеңінен қиратылды. Ерекше жағдайларға 12 ғасырдың басында салынған және Эдинбургтегі ең көне ғимарат саналатын Сент-Маргарет шіркеуі, Корольдік сарай және 16 ғасырдың басында салынған Ұлы зал жатады. Қамал Шотландияның Ұлттық соғыс ескерткіші мен Ұлттық соғыс мұражайына үйірмек. Британдық армия әлі де қамалдың кейбір бөліктеріне жауапкершілікті жүзеге асырады, бірақ оның қатысуы көбінесе рәсімдік және әкімшілік сипатта болады. Қамал Шотландия Корольдік полкі мен Шотландия Корольдік драгун гвардиясының штаб-пәтері болып табылады және олардың полк мұражайларын, сондай-ақ Корольдік шотландтар мұражайын қамтиды. Historic Environment Scotland қамқорлығындағы қамал Шотландиядағы ең көп (және Ұлыбританиядағы екінші ең көп) ақылы туристік орын болып табылады, 2019 жылы 2,2 миллионнан астам келушіні қабылдады, ал Эдинбургке демалысқа келген туристердің 70 пайызынан астамы қамалға баруды жөн көрді. Жыл сайынғы Эдинбург фестивалі кезінде Корольдік Эдинбург әскери татуировкасының фоны ретінде қамал Эдинбургтің, әсіресе, және жалпы Шотландияның танымал символына айналды.
Геология
Замок тұрғызылған жер – сөнген жанартаудың тоғысы, ол төменгі карбон кезеңінде шамамен 350 миллион жыл бұрын пайда болған деп есептеледі. Касл-Рок – жанартау түтігінің қалдығы, ол айналағы шөгінді жыныстарды кесіп өтіп, суығаннан кейін өте қатты долеритті – базальттың бір түрін құрады. Кейінгі мұздық эрозия долеритке қарсы тұрып, шығыстағы жұмсақ тасты қорғады, нәтижесінде жартас пен одан соңғы құйрықша тәрізді жаралым пайда болды. Касл-Рок шыңы теңіз деңгейінен жоғары орналасқан, оңтүстік, батыс және солтүстік жағында тік жартастар бар, олар қоршаған ландшафттан жоғары көтеріледі. Бұл қамалға жеңіл қол жеткізуге болатын жалғыз бағыттың шығысқа қарай, еңіс беткеймен екенін білдіреді. Мұндай орналасқан жердің қорғаныс артықшылығы сөзсіз, бірақ тау жыныстарының геологиясы да қиындықтар тудырады, себебі базальт су өткізбейді. Қамалдың жоғарғы бөлігін сумен қамтамасыз ету мәселелі болды және терең құдық қазылғанмен де, құрғақшылық немесе қоршау кезінде, тіпті 1573 жылғы Ланг қоршауында да су жетіспеушілік туды. Бұл жер Вотдани тайпасының "Алауна" атты елді мекені болған, ол "тасқа орналасқан жер" деген мағынаны білдіреді, бұл Касл-Рок атауының ең ерте белгілі нұсқасы болуы мүмкін. Дегенмен, бұл атау сол аймақтағы тайпаның басқа да төбелерге қатысты болуы мүмкін. Шотландия тарихының ерте деректерінің бірі – Эндрю Уинтоунның Оригиналь хроникасы (шамамен 1350–1423 жж.) "Британның аңыздық патшасы Эбраус" Эдинбургты салғанын айтады. Алғашқы хроникашы Джеффри Монмутский (шамамен 1100–1155 жж.) Эбраустың жиырма әйелінен елу баласы болғанын және "Каэребраук" (Йорк), "Альклуд" (Думбартон) және "Қыздар қамалын" құрғанын жазады. 16 ғасырдың ағылшын жазушысы Джон Стоу (шамамен 1525–1605 жж.) Эбраусты 989 ж.б.д. "Еденбро деп аталатын Қыздар қамалын" салған деп есептейді. "Қыздар қамалы" (Castra немесе Castellum Puellarum) атауы 16 ғасырға дейін жиі кездеседі. Ол Дэвид I (1124–1153 жж.) және оның Шотландия Корольдігіндегі мұрагерлерінің харталарында кездеседі, бірақ оның себебі белгісіз. Уильям Камденнің Британияны зерттеуі (1607 ж.) британдықтардың оны "Майнд Агнед [қанатты тас] қамалы", ал шотландтар "Қыздар қамалы" және "Күңдер қамалы" деп атағанын жазады, бұл ежелгі уақытта осы жерде пикттердің жоғары текті қыздары сақталған. 17 ғасырдың антиквариаты Рихард Хейдің айтуынша, "қыздар" – бұл қамалдан қуылған және олардың орнына "әскерлер арасында өмір сүруге лайықты" деп есептелген канондармен ауыстырылған монахтар тобы болған. Алайда, 19 ғасырдың антиквариаты Дэниел Уилсон бұл оқиғаны "апокрифтік" деп санаған және тарихшылар оны ескермеген. Атау "Тоғыз қызға табыну" сияқты аңыздан шыққан болуы мүмкін. Артурий аңыздары бойынша, бұл жерде бір кезде Morgain la Fee, тоғыз әпке-қарындастың біріне арналған киелі орын болған. Кейіннен, тоғыз серігінің бірі болған Сент Монена Эдинбургте, Думбартон мен басқа да жерлерде шіркеу салғанын айтады. Бұл атаулар басқа да темір дәуіріндегі төбелерге тән, олар ешқашан күшпен алынбаған немесе маг дун сияқты бұрынғы бритон атауларынан шыққан қаланы сипаттаған болуы мүмкін. 1990 жылдардың басында жүргізілген археологиялық қазбалар бұл жердің қола дәуірінің соңында немесе темір дәуірінің басында қоныстанғандығын көрсетті, бұл Касл-Рокты Шотландиядағы ең ұзақ уақыт бойы үзіліссіз қоныстанған орынға айналдыруы мүмкін. Алайда, табылған заттардың көлемі айтарлықтай емес және осы ең ерте кездескен қоныс кезеңінің нақты сипаты мен ауқымы туралы нақты қорытынды жасауға жеткіліксіз. Археологиялық деректер темір дәуіріне қатысты сенімдірек. Дәстүр бойынша, Шотландияның орталық аймағындағы тайпалар Касл-Рокты аз немесе мүлдем пайдаланбаған деп есептелген. Жақын маңдағы Дунсапи төбесі, Даддингстон, Инвереск және Трапрайн заңындағы қазбалар салыстырмалы түрде үлкен елді мекендерді анықтады және бұл сайттар Касл-Рокқа қарағанда таңдалды деп болжалды. Алайда, 1990 жылдардағы қазбалар таудың сыртындағы бекінілген төбенің болғанын көрсетті, бірақ тек жердің шеттері ғана қазылды. Үйлердің сынықтары бұрын Нортумбрияда табылған темір дәуіріндегі үйлерге ұқсас болды. 1990 жылдардағы қазбалар біздің заманымыздың 1 және 2 ғасырларындағы тұрғын үйлердің іздерін көрсетті, бұл Птолемейдің "Алауна" туралы айтқандарымен сәйкес келеді. Қоныс іздеріне кейбір римдік материалдар, соның ішінде қыш құмыралар, қола және брошкалар кірді, бұл Вотдани тайпасы мен римдіктер арасындағы Агриколаның 82 ж.б.д. Солтүстік науқанынан басталып, 140 ж.б.д. шамасында Антонин қабырғасының салынуына дейін сауда қатынастары болғанын көрсетеді. Осы кезеңдегі қоныстың сипаты белгісіз, бірақ Дрисколл мен Йеоман бұл Дунс маңындағы Эдинс Холл сияқты брох болғанын болжамдайды.
Ерте орта ғасырлар
Қамал Птолемей заманындағы тарихи жазбаларда шамамен 600 жылға дейін кездеспейді. Содан кейін, уэльс эпосы "Й Гододин" поэмасында "Дин Эйдин" ("Эйдиннің бекінісі") деп аталады. Бұл әдетте Касл-Рокқа сілтеме жасаған деп есептеледі. Поэма Гододин патшасы Мүндыг Мвинфавр және оның жауынгерлері туралы айтады, олар бір жыл бойы бекіністе тойлағаннан кейін Йоркширдегі "Катреат" (мүмкін Кэттерик) қаласында англдармен шайқасуға шықты. Батырлық пен қайсарлық көрсеткеніне қарамастан, поэма Гододиндердің қырғынға ұшырағанын баяндайды. Ирландия жылнамалары 638 жылы "Й Гододин" поэмасындағы оқиғалардан кейін "Этин" қаласын Нортумбрияның Освальд басқарған англдары қоршап алғанын және Гододиндер жеңілгенін жазады. Одан кейін Эдинбург маңындағы аймақ Нортумбрия Корольдігінің құрамына кірді, ол 10 ғасырда Англияға қосылды. Лотиан Индульф патшалығы тұсында (954–962 жылдары билеген) Шотландияның бөлігіне айналды. Сұраныс кезеңіне қатысты археологиялық деректер тек үйінділерді (тұрмыстық қоқыс үйінділерін) талдауға негізделген, ешқандай құрылыс іздері табылмады. Сондықтан осы кезеңдегі елді мекеннің мәртебесі туралы нақты қорытынды жасау қиын, бірақ үйінділерде римдік дәуірден бері үзіліс байқалмайды.
Орта ғасырдың аяғы
Эдинбургтегі қамал туралы алғашқы құжаттамалық сілтеме – Джон Фордунның король Малкольм III-нің (1031–1093) қазасы туралы баяндамасы. Фордун өзінің жесірі, болашақ Әулие Маргареттің 1093 жылғы қарашада оның қазасы туралы хабар алған кезде "Қыздар қамалында" тұрғанын айтады. Фордунның баяндамасы Маргарет қайғыдан бірнеше күн ішінде қалай қайтыс болғанын және Малкольмның інісі Дональд Бэйн қамалға қалай шабуыл жасағанын сипаттайды. Алайда Фордунның жылнамасы 14 ғасырдың соңына дейін жазылмаған, ал Әулие Маргареттің өмірі туралы епископ Турготтың дер кезіндегі есебі қамал туралы ештеңе айтпайды. Малкольм III және оның ұлдары билік еткен кезде Эдинбург қамалы Шотландиядағы ең маңызды патшалық орталықтардың біріне айналды. Малкольмның ұлы, король Эдгар 1107 жылы осы жерде қайтыс болды. Малкольмның кіші ұлы, король Дэвид I (1124–1153 жылдары билеген) Эдинбургті, әсіресе әкімшілік реформалары арқылы (кейбір заманауи ғалымдар «Давидалық революция» деп атайды) патшалық биліктің орталығы ретінде дамытты. 1139 және 1150 жылдар аралығында Дэвид қамал ішінде Шотландия парламентіне дейінгі ақсүйектер мен шіркеу өкілдерінің жиналысын өткізді. Жоғарғы бөлімнің оңтүстік жағы (қазіргі Тақ алаңы орналасқан жер) 15 ғасырда жертөлелер салынғанға дейін салуға қолайлы болмағандықтан, бұрынғы құрылыстар жартастың солтүстік бөлігіне орналасқан болуы мүмкін; яғни Әулие Маргарет шіркеуі тұрған аймаққа жуық жерде. Бұл шіркеудің 12 ғасырлық бекіністің негізгі бөлігін құраған шаршылы, тас қамалдың соңғы қалдығы болуы мүмкін деп ұсынылған. Құрылысы 1135 жылдан кейін Дэвид I бастаған Карлайл қамалының қамалымен ұқсас болуы мүмкін. Дэвидтің ізбасары, король Малкольм IV (1153–1165 жылдары билеген) Эдинбургте басқа жерлерге қарағанда көбірек болды. 12 ғасырдың соңына қарай Эдинбург қамалы Шотландияның ресми мемлекеттік құжаттарын сақтаудың басты орны ретінде бекітілді.
Шотландияның тәуелсіздік соғыстары
Бір ғасырдан кейін, 1286 жылы король Александр III қайтыс болғаннан кейін Шотландия тағы бос қалды. Англия королі Эдуард I шотландтық тәжге қатысты таластарды шешу үшін тағайындалды, бірақ ол бұл мүмкіндікті Шотландияның феодалдық билеушісі ретінде орнығуға тырысу үшін пайдаланды. Келіссөздер барысында Эдуард Эдинбург қамалында қысқа уақытқа тоқтады және шотланд ақсүйектерінен құрмет алуы мүмкін. 1296 жылдың наурыз айында Эдуард I Шотландияға шабуыл жасап, Шотландияның тәуелсіздігі үшін бірінші соғысты бастады. Эдинбург қамалы көп ұзамай ағылшын бақылауына көшіп, үш күндік бомбалаудан кейін тапсырылды. Қоршаудан кейін Эдуард көптеген шотланд заңдық құжаттары мен корольдік қазыналарын қамалдан Англияға көшірді. Эдуард сонымен қатар Уэльс қамалдарының шебер құрылысшыларын, оның ішінде Томас де Хоутон мен Херефордтық шебер Уолтерді Шотландияға әкелді, екеуі де Уэльстен Эдинбургке сапар шекті. Алайда, 1307 жылы Эдуард I қайтыс болғаннан кейін Англияның Шотландиядағы билігі әлсіреді. 1314 жылдың 14 наурызында Морейдің 1-ші графы Томас Рэндольф жасаған күтпеген түнгі шабуыл қамалды қайта басып алды. Джон Барбурдың "Брус" атты поэмасында отыз адамнан тұратын топты, қамалдың солтүстік бетімен өтетін жолды және қабырғаға көтерілуге болатын жерді білетін гарнизон мүшесі Уильям Фрэнсис қалай басқарғаны айтылады. Қиын жолмен Рэндольфтың адамы қабырғаға көтеріліп, гарнизонды тосыннан шалып, бақылауға алды. Роберт Брюс қамалды ағылшындардың қайта басып алуына жол бермеу үшін дереу бұзуға бұйрық берді. Төрт айдан кейін оның әскері Баннокберн шайқасында жеңіске жетті. 1329 жылы Брюс қайтыс болғаннан кейін Англияның Эдуард III Шотландияны бағындыруға жасаған әрекетін жаңартуға ниеттенді және бұрынғы король Джон Баллиолдың ұлы Эдуард Баллиолдың, Брюстің кіші ұлы Дэвид II-нің талабынан жоғарырақ деп санады. Эдуард 1333 жылы шабуыл жасап, Шотландияның екінші тәуелсіздік соғысының басталуын қадағалады, ал ағылшын әскерлері 1335 жылы Эдинбург қамалын қайта басып алып, нығайтты.
Дәуіттің мұнарасы және XV ғасыр
1357 жылғы Бервик шарты Тәуелсіздік соғыстарын аяқтады. Дәуіт II билігін қайта жаңартты және Эдинбург қамалын қайта құруға кірісті, ол оның басты үкімет резиденциясына айналды. Дәуіт мұнарасы шамамен 1367 жылы салынды, бірақ Дәуіт 1371 жылы қамалда қайтыс болғанда толыққан жоқ. Оны оның мұрагері Роберт II 1370 жылдары аяқтады. Мұнара қазіргі Half Moon Battery орнында тұрды және Порткуллис қақпасы орналасқан жердегі кішкентай Констебль мұнарасына перделік қабырғаның бір бөлігімен қосылды, ол 1375 және 1379 жылдар аралығында салынған дөңгелек мұнара. 15 ғасырдың басында тағы бір ағылшын шабуылы, бұл жолы Генрих IV басқарды, Эдинбург қамалына жетіп, қоршауды бастады, бірақ жетіспейтін жабдықтарға байланысты кейін шегінді. Ол көп ұзамай Шотландияның канцлері болды. Шотландияның регенттігін алуға тырысқан Крихтон, патшалықтың ең беделді әулеті – Дугластардың билігін жоюға тырысты. 16 жастағы Уильям Дуглас, Дугластың 6-шы графы және оның кіші інісі Дэвид 1440 жылдың қараша айында Эдинбург қамалына шақырылды. Дәуіт мұнарасында «Қара кешкі ас» болғаннан кейін, екі ұл да 10 жасар король Джеймс II-нің (1437–1460) қатысуымен жасалған жалған айыптамалар бойынша бірден жазаланды. Дугластардың қолдаушылары кейін қамалды қоршап, зиян келтірді. Құрылыс осы кезеңде жалғасты, қазіргі Crown Square деп аталатын аймақ 1430 жылдары жер астындағы бөлмелер үстінде жоспарланды. Патшалық пәтерлер салынды, кейіннен сарай блогының ядросын құрады, ал 1458 жылға дейін Үлкен зал болды. 1464 жылы қамалға қол жеткізу жақсартылды, өйткені қазіргі жол солтүстік-шығыс беткейімен салынды, бұл патшалық артиллериясының пойызының қазіргі Жоғарғы аумақ деп аталатын аймаққа және одан шығуына оңайлық берді. Бірінші рет қару 1384 жылы сатып алынды, ал «үлкен бомба» Монс Мег 1457 жылы Эдинбургке жеткізілді. Қару-жарақ жасауға арналған қару қоймасы туралы алғашқы жазба 1474 жылы пайда болды, ал 1498 жылы шебер атысшы Роберт Бортвик Эдинбургте қоладан қару құя бастады. 1511 жылы Эдинбург Шотландиядағы басты құю зауыты болды, Стирлингті басып озды, Бортвик басшылығымен шотланд және еуропалық шеберлер жұмыс істеді, ол 1512 жылы «патшаның қаруларының бас балқытушысы» болып тағайындалды. Олардың өнімдері шотландтық флагманға арналған «Ұлы Майкл» және 1513 жылы англиялықтар Флодден шайқасында тартып алған «Жеті әйел» тобын қамтыды. Англияның лорд-адмиралы сэр Томас Ховард олардың әдемі пішініне және жарқын жалатуына таң қалды, оларды олардың өлшемі мен ұзындығына қарағанда ең әдемі [зеңбіректер] деп жариялады. 1510 жылдан бастап голланд шеберлері қолмен жасалған ату қаруы – кульверин шығара бастады. Флодденнен кейін Бортвик жұмысын жалғастырып, белгісіз санда қару жасады, бірақ олардың ешқайсысы сақталған жоқ. Оның орнына француз шеберлері келді, олар 1550 жылдары хагбуттарды (ату қаруының тағы бір түрі) жасауды бастады, ал 1541 жылға қарай қамалда 413 дана болды. Сонымен қатар, патшалық отбасы қамалдан шамамен 2 шақырым қашықтықта орналасқан Холируд аббаттығында жиі тұруға кірісті. XV ғасырдың соңында король Джеймс IV (1488–1513) абаттың жанында Холирудхаус сарайын өзінің Эдинбургтегі басты резиденциясы ретінде салды, содан кейін қамалдың патшалық резиденция ретіндегі рөлі азайды.
XVI ғасыр және Ланг қоршауы
Джеймс IV 1513 жылдың 9 қыркүйегінде Флодден алаңындағы шайқаста қаза тапты. Шотландтар ағылшындардың басымдығын күшейтуін күтіп, Эдинбургтің төңірегіне асығыс түрде қала қабырғасын тұрғызып, қамалдың қорғанысын арттырды. Роберт Бортвик пен француз Антуан д’Арсе 1514 жылы жаңа артиллериялық қорғаныс және бекіністерді жобалауға қатысты, бірақ дәлелдердің жетіспеуінен жоспарланған жұмыстың көп бөлігі орындалмағаны көрінеді. Үш жыл өткен соң, король Джеймс V (1513–1542, билік еткен жылдары), әлі бес жаста болса да, қауіпсіздігі үшін қамалға әкелінді. 1547 жылы регент Арранға наразы болған гарнизонның мүшелері Норхэм қамалына келіп, ағылшындарды кіргізуді ұсынды. 1548 жылғы қайта бекіту жұмыстарының барысында Англиядағы ең алғашқы мысалдарының бірі – «шпор» деп аталатын, итальяндық із деп танылатын топырақтан жасалған бұрыштық бекініс салынды. «Шпорды» Франция королі Генрих II сарайының итальяндық инженеры Миглиорино Убальдини салған болуы мүмкін. Джеймс V-нің жесірі Мэри Гиз 1554 жылдан бастап, 1560 жылы қамал ішінде қайтыс болғанға дейін регент қызметін атқарды. Соңынан туған дау екі жылдан кейін ғана шешілді және шотланд тіліндегі «ұзақ» деген сөзден шыққан «Ұзақ Қоршау» деп аталды. Жаулық май айында басталды, қала бір ай бойы қоршауға алынды, ал қазан айында екінші, қысқа қоршау өтті. Бұл аралықта блокадалар мен шайқастар жалғасты, ал Гранж қаланы қайта бекітуді жалғастырды. Корольдің жақтастары Англия королевасы Елизавета I-ден көмек сұрады, себебі олар қаланы алу үшін қажетті артиллерия мен қаржыға ие болмады және Гранж Франция мен Испаниялық Нидерландыдағы Альба герцогынан көмек алады деп қорқыды. Елизавета келіссөздер жүргізу үшін елшілерді жіберді, ал 1572 жылдың шілдесінде бітімге келісіліп, блокада алынды. Қала корольдің жақтастарына берілді, ал Гранж қамалға қамалды. Бітім шартының мерзімі 1573 жылдың 1 қаңтарында аяқталды, содан кейін Гранж қалаға шабуыл жасады. Алайда, оның оқ-дәрісі мен доптарының қоры таусылып бара жатты, және 40 зеңбірек болса да, гарнизонда бар болғаны жеті зеңбірекші болды. Корольдің әскерлері, енді Мортон графы регент ретінде басшылық етіп, қоршау жоспарларын іске асырып жатты. Қаланы қоршау үшін бекіністер қазылды, ал Сент-Маргарет құдығы уланды. Ақпан айына қарай Мэридің барлық басқа қолдаушылары регентке бас иді, бірақ Гранж қамал ішінде су тапшылығына қарамастан қарсылық көрсетуді шешті. Гарнизон қаланы бомбалауды жалғастырып, бірнеше азаматтарды өлтірді. Олар 100 үйді өртеп, өртті сөндіруге тырысқандарға оқ жаудырды. Сәуір айында сэр Уильям Дрюри бастаған 1000-ға жуық ағылшын әскері Эдинбургке келді. Оларға Бервик-апон-Твидтен 27 зеңбірек ілесіп келді. 26 мамырда ағылшындар шабуыл жасап, құлағаннан кейін қамалдың сыртқы бекінісін – «шпорды» басып алды. Келесі күні Гранж, бас тарту туралы келіссөздер жүргізуге мүмкіндік беру үшін атысты тоқтатуды сұрап, сатымен қамалдан шықты. Гранж қоршауды тоқтатса да, оған еркін шығуға рұқсат берілмейтіні анық болғандықтан, қарсылықты жалғастыруға шешім қабылдады, бірақ гарнизон көтеріліс жасау қаупін сезді. Сондықтан ол Дрюри мен оның адамдарының 28 мамырда қамалға кіруін ұйымдастырды, регент Мортонға емес, ағылшындарға бас июді жөн көрді. Эдинбург қамалы регенттің ағасы Паркхедтің Джордж Дугласына берілді, ал гарнизонға еркін шығуға рұқсат берілді. Керісінше, Гранж Кёрккалди, оның ағасы Джеймс және екі зергер, Джеймс Моссман мен Джеймс Кокк, қамал ішінде Мэри атынан монеталар соғып жүргендер, 3 тамызда Эдинбургтегі крестке асылды.
Жаңа Шотландия және Азаматтық соғыс
Кейіннен қамалдың көп бөлігін Регент Мортон қайта салды, соның ішінде Шпор, жаңа Жарты ай батареясы және Порткуллис қақпасы. Бұл жұмыстардың кейбіреуін 15 жыл бұрын Дәуіт мұнарасын жөндеген шебер Уильям Макдаулл басқарып отырды. Жарты ай батареясы, көлемі жағынан әсерлі болғанымен, тарихшылар оны тиімді емес және ескірген артиллерия бекінісі деп санайды. Бұл ресурстардың жетіспеушілігіне байланысты болуы мүмкін, бірақ батареяның ежелгі Дәуіт мұнарасын жасырып, сарай блогының көрнектілігін арттырған орны маңызды шешім ретінде қарастырылды. Бұл ғимараттар, әсіресе 1603 жылы Джеймс VI Англия королі болу үшін кеткеннен кейін, пайдаланылмай қалды. 1584 жылы Джеймс жөндеу жұмыстарын жүргізді, ал 1615–1616 жылдары Шотландияға қайта келуіне дайындық ретінде одан да көп жөндеу жұмыстары жүргізілді. Құрлықшы Уильям Уоллес пен шебер Джеймс Мюррей қос үйінді блогының ерте шотланд үлгісін енгізді. Сыртқы көріністің басты ерекшелігі – шығыс қасбетіне қараған үш қабатты терезелер, бұл қорғану орнының орнына сарай екенін атап көрсетті. 1617 жылы өзінің сапары кезінде Джеймс сарайдың жаңартылған блогында сотты өткізді, бірақ әлі де Холирудта ұйықтауға ұмтылды. Джеймстің мұрагері, король Чарльз I, Эдинбург қамалына бір рет қана келді, Ұлы залда той өткізді және 1633 жылы шотландтық таққа отырғызу алдында түнде қалды. Бұл патшаның сарайда тұрғаны соңғы рет болды. 1650 жылы мамыр айында Келісімге қатысушы мемлекеттер Бреда келісімін жасады, Шотландиялықтар Карлді патша деп жариялауына жауап ретінде Оливер Кромвель Шотландияға шабуыл жасап, қыркүйекте Дунбарда Келісім әскерін жеңді. Эдинбург қамалы үш ай қоршаудан кейін алынды, бұл одан әрі зақым келтірді. Қамалдың губернаторы, полковник Уолтер Дандас, Кромвельге беріліп, қарсы тұру үшін жеткілікті қоры болғанына қарамастан, жағын ауыстыруға ниетті болды. Ортағасырлық патша сарайы гарнизондық қамалға айналды, бірақ әскери және саяси іс-әрекеттерді көруді жалғастырды. 1661 жылы король Карл II таққа оралғаннан кейін өзінің жауларымен ескі есептерді шешкен кезде Аргилл маркизі осы жерде тұтқындалған. Жиырма жылдан кейін Аргиллдің ұлы, 9-шы Аргилл графы, король Джеймс VII билік еткен кезде діни конформизм үшін қамалға қамалды. Ол өзін әпкесі жауынгерінің кейпіне салып, қашып құтылды, бірақ оны қайтадан тұтқындап, 1685 жылы Джеймсті тақтан құлату үшін сәтсіз көтерілістен кейін қамалға қайтып оралды. Гордон келісті, бірақ қоршау кезінде ол қалаға от жағудан бас тартты, ал қоршаушылар қамалға аз зақым келтірді. Дандидің солтүстіктегі алғашқы табыстарына қарамастан, Гордон 14 маусымда берілді, себебі азық-түлік азайды және үш айлық қоршау кезінде 70 адамынан айырылды. 1715 жылы "Ескі претендент" Джеймс Стюартты қолдаған алғашқы якобит көтерілісінде қамал қалмақшы болды. 8 қыркүйекте, көтеріліс басталғаннан кейін екі күн өткен соң, 100-ге жуық якобит жоғарғы тайпалар тобы, лорд Драммонд бастаған, гарнизонның мүшелерінің көмегімен қабырғаларға көтерілуге тырысты. Алайда қамал күзетшілері түсірген арқан баспалдақ тым қысқа болғандықтан, сағат ауысқаннан кейін дабыл қағылды. Якобыттар қашып кетті, ал қамал ішіндегі дезертирлер асылып немесе қамшымен соққыға ұшырады. 1728 жылы генерал Уэйд қамалдың қорғанысы құрып, жеткіліксіз екенін хабарлады. Қалада соңғы әскери іс-қимыл 1745 жылғы екінші якобит көтерілісі кезінде болды. Чарльз Эдвард Стюарт ("Бонни Принс Чарли") қолбасшылығындағы якобит әскері 1745 жылдың қыркүйегінде Эдинбургті шайқассыз басып алды, бірақ қамал өзінің қартайған вице-губернаторы генерал Джордж Престонның қолында қалды, ол берілуден бас тартты. 21 қыркүйекте Престонпанс шайқасында үкіметтік армияны жеңгеннен кейін, якобиттер қаланы блокадалауға тырысты. Престонның жауабы қаладағы якобит позицияларын бомбалау болды. Бірнеше ғимарат қирағаннан кейін және төрт адам қаза тапқаннан кейін, Чарльз блокаданы тоқтатты. Якобиттердің өзінде жауап беруге ауыр қарулары болмаған, ал қарашаға қарай олар Англияға шабуыл жасап, Эдинбургті қамал гарнизонына қалдырды. Келесі ғасырда қамалдың қорғандарда бірнеше соғыс кезінде тұтқындар ұсталды, соның ішінде Жеті жылдық соғыс (1756–1763), Америка Тәуелсіздік соғысы (1775–1783) және Наполеон соғыстары (1803–1815). Осы уақыт ішінде қамал ішінде бірнеше жаңа ғимараттар тұрғызылды, соның ішінде ұнтақ журналдар, дүкендер, губернатордың үйі (1742 ж.) және жаңа казармалар (1796–1799 ж.).
The last military action at the castle took place during the second Jacobite rising of 1745. The Jacobite army, under Charles Edward Stuart ("Bonnie Prince Charlie"), captured Edinburgh without a fight in September 1745, but the castle remained in the hands of its ageing Deputy Governor, General George Preston, who refused to surrender. After their victory over the government army at Prestonpans on 21 September, the Jacobites attempted to blockade the castle. Preston's response was to bombard Jacobite positions within the town. After several buildings had been demolished and four people killed, Charles called off the blockade. The Jacobites themselves had no heavy guns with which to respond, and by November they had marched into England, leaving Edinburgh to the castle garrison. Over the next century, the castle vaults were used to hold prisoners of war during several conflicts, including the Seven Years' War (1756–1763), the American War of Independence (1775–1783) and the Napoleonic Wars (1803–1815). During this time, several new buildings were erected within the castle, including powder magazines, stores, the Governor's House (1742), and the New Barracks (1796–1799).
XIX ғасырдан бүгінгі күнге дейін
1811 жылы 49 тұтқынның оңтүстік қабырғадағы тесіктен қашуы, билікті қамалдың түрме ретінде қолдануға жарамсыз екеніне көндірді. Бұл мақсаттағы қолданыс 1814 жылы тоқтатылды және қамал ұлттық ескерткіш ретінде жаңа рөлге ие бола бастады. 1818 жылы сэр Уолтер Скоттқа 1707 жылы Шотландия мен Англияның бірігуінен кейін жоғалған деп есептелген Шотландия тажының іздеуіне рұқсат берілді. Ол қазірде «Таж бөлмесі» деп аталатын, мөрленген бөлмеге кіріп, ішіндегі сандықты ашып, Шотландияның құрметті белгілерін қайта тапты. Олар бір шиллингтік кіру ақысымен көпшілік назарына ұсынылды. 1822 жылы король Георг IV Эдинбургке келді, ол 1651 жылы II Карлдан бері қамалға сапар шеккен алғашқы патша болды. 1829 жылы «45-ші жылғы» жағдайдан кейін Шотландияны қарусыздандыру процесінің бөлігі ретінде Лондон мұнарасына алынған Монс Мег зеңбірегі қайтарылды, ал сарай 1830 жылдары келушілерге ашыла бастады. Сент-Маргарет капелласы 1845 жылы көп жылдар бойы қойма ретінде пайдаланғаннан кейін «қайта ашылды». 1905 жылы қамалдың жауапкершілігі Соғыс министрлігінен Жұмыс министрлігіне ауыстырылды, бірақ гарнизон 1923 жылға дейін сақталды, содан кейін әскерлер Эдинбургтың оңтүстік-батысындағы Редфорд казармасына көшірілді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қамал қайтадан түрме ретінде пайдаланылды, сол кезде «Қызыл Клайдсайд» Дэвид Кирквуд әскери түрме блогында қамалды, ал Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде құлаған неміс Люфтваффе ұшқыштары тұтқындалды. 1876 жылдан бері бос тұрған Эдинбург қамалының губернаторы лауазымы 1935 жылы Шотландиядағы Бас офицер үшін құрметті атақ ретінде қайта жаңартылды, алғашқы иегері – Лохилдің генерал-лейтенанты сэр Арчибальд Кэмерон болды. Қамал 1991 жылы құрылған Historic Scotland қамқорлығына берілді және 1993 жылы Ежелгі ескерткіш ретінде тіркелді. Қамалдың ғимараттары мен құрылыстары 24 жеке тізіммен қорғалады, оның ішінде 13-і А санатында, Шотландиядағы тарихи ғимараттар үшін ең жоғары қорғау деңгейі. Соғыс ескерткішінің шатырына 31 кВт күн панельдерін орнату кезінде ерекше сақтық сақталды. 1995 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген Эдинбургтың Ескі және Жаңа қалалары «ортағасырлық қамалдың басымдығымен» сипатталады.
Сипаттама
Эдинбург қамалы Корольдік миляның басында, Эдинбургтің Ескі қаласының батыс жағында орналасқан. Жанартаулық Касл-Рок табиғи түрде қорғалған орналасқандықтан, солтүстік және оңтүстік жағында тік жартастармен, ал батыс жағынан тік көтерілумен ерекшеленеді. Оған тек шығыс жағынан, қаладан қарай ғана жеңілдеу жолмен жуықтасуға болады, сондықтан қамалдағы қорғаныс құрылыстары осы бағытқа қарай орналасқан, Касл-Рок төбесіне дейінгі жолды қорғайтын қақпалар тізбегімен қамтылған.
Сыртқы қорғаныс
Қалдықтың алдында Еспланада деп аталатын ұзын көлбеу алаң орналасқан. Бастапқыда бұл жерде 16 ғасырдағы мүйіз тәрізді бекініс болған. Қазіргі Еспланада 1753 жылы парад алаңы ретінде жасалған, ал 1845 жылы кеңейтілген. Еспланаданың басындағы қақпа ғимараты 1888 жылы қамалға сәулеттік безендіру үшін салынған. Томас Клэппертонның Роберт Брюстің және Александр Карриктің Уильям Уоллестің мүсіндері 1929 жылы қойылды, ал қақпаның үстінде «Nemo me impune lacessit» латынша ұраны жазылған. Кіреберістің алдындағы құрғақ арық 1742 жылы қазіргі түрінде аяқталды. Қақпа ғимаратының ішінде кеңселер орналасқан, ал солтүстікке қарай қамалға соңғы қосылған нысан – 2008 жылы Гарет Хоскинс Архитекторлардың жобасы бойынша салынған билет кеңсесі бар. 1464 жылы Джеймс III-нің зеңбіректерді тасымалдау үшін салған жолы Half Moon Battery және Forewall Battery қамалдарының солтүстігінен Порткуллис қақпасына дейін жоғарылап, айналып өтеді. 1990 жылы Еспланаданың солтүстігінен қамалдың солтүстік-батыс бөлігіне тоннель қазылып, келушілер мен қызметтік көліктердің қозғалысын бөліп, балама жол ашылды.
Порткуллис қақпасы мен Аргайл мұнарасы
Порткуллис қақпасын Регент Мортон 1571-73 жылғы Ланг қоршауынан кейін, қоршауда қираған дөңгелек Констебль мұнарасының орнына салу үшін бастады. 1584 жылы қақпаның жоғарғы бөліктерін Уильям Шау аяқтады, ал олар 1750 жылы тағы да өзгертілді. 1886-1887 жылдары бұл қарапайым ғимараттың орнына шотланд бароникалық стиліндегі мұнара салынды, оны сәулетші Ипполит Бланк жобалаған. Бірақ түпнұсқа Порткуллис қақпасы төменгі бөлігінде сақталды. Жаңа құрылыс Аргайл мұнарасы деп аталды, себебі 1685 жылы өлім жазасына кесілгенге дейін Аргайлдың 9-шы графы осы жерде тұтқын болған. Аргайл мұнарасын қайта жаңарту – баспагер Уильям Нельсон қаржыландырған жұмыстардың алғашқысы болды. Бұл табиғи көз қамал үшін маңызды қосалқы су көзі болды, ал су кран бастионы деп аталатын платформаға орнатылған кран арқылы көтерілді.
Әскери ғимараттар
Аргайл мұнарасының солтүстігі мен батысындағы аумақтар көбінесе 18 ғасырдың басында қамал ірі гарнизонға айналғаннан кейін салынған әскери ғимараттармен толған. Миллз Маунттың қасында 18 ғасырлық шаналар сарайлары орналасқан, қазір олар шайхана ретінде пайдаланылады. Бұл ғимарат 19 ғасырдың соңына дейін губернатор лауазымы бос тұрғанда қолданылды, содан кейін қамал ауруханасының медбикелері пайдаланды. Бүгінде ол офицерлер клубы және 1936 жылы лауазым қайта жаңартылғаннан бері губернатордың кеңсесі болып табылады. Губернатор үйінің оңтүстігінде 1799 жылы 600 әскерді орналастыру үшін салынған Жаңа казарма орналасқан, ол бұрынғы Ұлы залдың ескірген жайларын алмастырды. Қазір онда Шотландия Корольдік полкінің штабы, Корольдік шотландтық драгун гвардиясының (карабинерлер мен сұрлар) штабы және Корольдік шотландтық драгун гвардиясы мұражайы орналасқан. Соңғысы 1995 жылы полктің полковнигі, Елизавета II патшайым тарапынан ашылды. Жақын жерде, 1900 жылы салынған бұрынғы Корольдік шотландтықтардың жаттығу залында Корольдік шотландтар мұражайы (Корольдік полк) орналасқан. Әскери түрме 1842 жылы қамал гарнизоны үшін уақытша ұстау орталығы ретінде салынды және 1880 жылдары кеңейтілді. Ол соңғы рет 1923 жылы қолданылды, сол кезде гарнизон қаланың Редфорд казармасына көшірілді. 1897 жылы бұл аумақ бұрынғы Ұлы залда орналасқан әскери госпиталь ретінде қайта жаңартылды. Осы ауланың оңтүстігіндегі ғимарат қазір Шотландияның Ұлттық соғыс мұражайы, ол Шотландияның Ұлттық мұражайларының бөлігі болып табылады. Бұрын ол Шотландия Біріккен әскери қызметтері мұражайы деп аталды, ал одан бұрын Шотландия теңіз және әскери мұражайы деп аталды, ол Королева Анна ғимаратында орналасқан. Ол Шотландияның соңғы 400 жылдағы әскери тарихын қамтиды және униформа, медальдар және қару-жарақ сияқты әскери артефакттардың кең ауқымын қамтиды. Экспонаттар сонымен қатар шотланд әскері қатысқан көптеген соғыстардың тарихын және себептерін көрсетеді. Мұражайдың жанында Буттс Батареясы орналасқан, ол бұрын мұнда орналасқан садақ ату нысандарының атынан алынған. Оның астында Батыс қорғаныстары орналасқан, онда Батыс Салли порты деп аталатын кіреберіс жардың батыс беткейіне қол жеткізуге мүмкіндік береді.
Жоғарғы палата
Жоғарғы бөлік немесе Цитадель Касл-Роктың ең биік бөлігін алып, оған 17 ғасырдың соңында Фуг қақпасы арқылы кіресіз. Қақпалардың жанында қаланың құдық суына тәуелділігін азайту үшін салынған үлкен цистерналар мен бұрынғы өрт сөндіру станциясы орналасқан, қазір ол дүкен ретінде пайдаланылады. Таудың шаңырағында Сент-Маргарет шіркеуі мен 15 ғасырлық Монс Мег қоршау қаруы тұр. Осы жердің төменгі жартасында әскерлердің полк таңбасы болған иттерді жерлеу үшін 19 ғасырдағы кішкентай Иттер зираты бар. Бұдан басқа, Ланг сатысы Аргайл батареясына, ортағасырлық бастионның бір бөлігінен өтеді.
Монс Мег
Монс Мег деп аталатын 15 ғасырлық қоршау пушкасы немесе бомбалау машинасы, киелі Маргарет шіркеуінің алдындағы террасада көрсетілген. Ол 1449 жылы Фландрияда Бургундия герцогы Филипп III-нің бұйрығымен салынды және 1457 жылы оның қарындасының күйеуі, король Джеймс II-ге сыйлық ретінде табыс етілді. 1558 жылдың 3 шілдесінде Шотландия королевасы Мэри мен француз дофині Франсуа II-нің некесін тойлау үшін салют атылды. Сол кездегі патшалық қазынашының тізімдерінде, қамалдан 3 км қашықтықтағы Форт фиордының жанындағы Уорди Мьюрден оның бір тасын алып келгені үшін сарбаздарға төлем жасалғаны тіркелген. Пушканың ұңғысы 1681 жылдың 30 қазанында Эдинбургке келген Олбани герцогы, болашақ король Джеймс VII және II-ні қарсы алу үшін салют атқан кезде жарылғаннан бері қолданылмайды.
Жарты ай батареясы мен Дәуіт мұнарасы
Қалдықтың шығыс жағындағы ең көрікті нысан – Жарты ай батареясы, ол Регент Мортонның қадағалауымен жүргізілген қайта құру жұмыстарының бөлігі ретінде салынды және 1573-1588 жылдар аралығында бой көтерді. Мұнара 1912 жылы кәдімгі күтім жұмыстары кезінде қайта табылды, ал Жарты ай батареясының астындағы қазба жұмыстары сақталған ғимараттардың ауқымын көрсетті. Көптеген бөлмелерге қоғамның қатынауы бар, бірақ төменгі қабаттары көбінесе жабық. Мұнараның сыртында, бірақ батарея ішінде үш қабатты бөлме орналасқан, онда мұнараның сыртқы қабырғасының көп бөлігі сақталған, 1573 жылғы бомбалаудан қалған қираған тастар көрінеді. Алаңды шығыстан Корольдік сарай, оңтүстіктен Ұлы зал, батыстан Королева Анна ғимараты және солтүстіктен Ұлттық соғыс ескерткіші құрайды.
Патша сарайы
Корольдік сарай бұрынғы корольдік пәтерлерді қамтиды, олар кейінгі Стюарт монархтарының резиденциясы болған. Ол 15 ғасырдың ортасында, Яков IV билік құрған кезде салына бастады және бастапқыда Дэвид мұнарасымен байланысты болды. Бірінші қабатта Лайх (төмен) залы, қазір Корольдің асханасы деп аталады, сондай-ақ кішкентай бөлме бар, ол Туған бөлме немесе Мэри бөлмесі деп белгілі, онда Джеймс VI 1566 жылдың 19 маусымында Шотландия королевасы Мэриден дүниеге келді. Еске алуға арналған боялған төбесі және басқа да әшекейлер 1617 жылы қосылды. Екінші қабатта 1615 жылы салынған күмбезді Корольдік бөлме орналасқан, ол Шотландияның құрметі – тәж, скипетр және мемлекеттік қылышты сақтау үшін арналған. Шотландия монархтары дәстүрлі түрде таққа отырғызылған Скон тасы 1996 жылы Шотландияға қайтарылғаннан бері Корольдік бөлмеде сақталып келеді. Сарайдың оңтүстігінде 1540 жылдары мемлекеттік архивтерді орналастыру үшін салынған Тіркелім үйі орналасқан.
Үлкен зал
Ұлы залдың өлшемдері – 1 м, ол қаладағы мемлекеттік жиналыстардың басты орны болды, бірақ Шотландия Парламентінің осы жерде өткеніне ешқандай дәлел жоқ, кейде олай хабарласады. Тарихшылар оның қай кезде салынғаны туралы келіспесе де, көбінесе оны король Джеймс IV билік құрған кезеңге жатқызады және 16 ғасырдың басында аяқталғаны айтылады. Шатырды тіреген әсем ою-өрнектелген тас тіреулерде Ренессанс стиліндегі бөлшектер бар, олар шамамен 1515 жылғы Францияның Блуасындағы жұмыстармен салыстырылады, бұл Шотландиядағы өнер сол кезде жетілгендігін көрсетеді. 1650 жылы Оливер Кромвель қаланы басып алғаннан кейін Ұлы зал оның әскерлері үшін казармаға айналдырылды, ал 1737 жылы 312 сарбазды орналастыру үшін үш қабатқа бөлінді. Қазіргі ғимарат Анн патшайымының құрметіне аталған және 1708 жылы Ескі Претенденттің Якобиттердің шабуылға тырысу кезінде салынған. Оны Шотландияның әскери инженері капитан Теодор Дюри жобалаған, ол сондай-ақ 1713 жылы қамалдың оңтүстік жағында оның құрметіне аталған Дюри батареясын жобалаған. Анн патшайымы ғимараты штаб офицерлеріне жай орналастырды, бірақ армия кеткеннен кейін 1920 жылдары ол жаңадан ашылған Шотландия Ұлттық Соғыс Мемориалын толықтыру үшін Әскери-теңіз мұражайы ретінде қайта жаңартылды.
Шотландияның ұлттық соғыс мемориалы
Шотландияның Ұлттық соғыс мемориалы Король алаңының солтүстік жағында орналасқан, қайта жаңартылған казарма блогын алып жатыр. Ол ортағасырлық Сент-Мария шіркеуі орнында салынған, ол 1366 жылы қайта салынды және 1540 жылы қару-жарақ қоймасына айналдырылды. 1755 жылы бұл шіркеу қиратылып, оның қабырғалары сол жерде жаңа Солтүстік казарма блогын салу үшін қайта пайдаланылды. Шотландияның Ұлттық соғыс мемориалын салу туралы ұсыныстар 1917 жылы, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде көтерілді, ал 1919 жылы сәулетші сэр Роберт Лоример тағайындалды. Құрылыс 1923 жылы басталды, ал мемориал 1927 жылдың 14 шілдесінде Уэльс принці тарапынан ресми түрде ашылды. Сыртқы бөлігі гаргульдермен және мүсіндермен әсемделген, ал ішкі бөлігінде жеке полктерге арналған ескерткіштер орналасқан. Боялған шыны терезелерді Даглас Страхан жасаған. Бұл мемориал екі дүниежүзілік соғыста және одан кейінгі қақтығыстарда қаза тапқан шотланд сарбаздары мен шотланд полктерінде қызмет еткендердің есін сақтайды. Қасиетті орынның ішіндегі құрбандық тақтасында, Қалалық тастың ең биік нүктесінде, Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан 147 000-нан астам сарбаздың есімдері тізілген, мөрленген құрмет кітабы сақталған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін тағы 50 000 сарбаздың есімі Залдағы құрмет тізіміне енгізілді, және олардың саны толықтырылып келеді. Мемориал қайырымдылық қормен ұсталып тұрады.
Қазіргі қолданысы
Эдинбург қамалы Шотландия үкіметінің басшылары ретінде Шотландия министрлерінің меншігінде. Қамалды көбінесе Шотландия үкіметінің атқарушы агенттігі – «Шотландияның тарихи ортасы» басқарады және әкімшіліктейді, алайда армия кейбір аймақтарға, соның ішінде Жаңа казарма блогына және әскери мұражайларға жауапкершілікті сақтайды. «Шотландияның тарихи ортасы» мен армия қамалдағы кіреберістің ішіндегі күзет бөлмесін бірлесіп пайдаланады.
Туристік нысан
Шотландияның тарихи ортасы екі маңызды міндетті атқарады: қамалды коммерциялық тұрғыдан табысты туристік орталық ретінде жұмыс істеу, сонымен бірге оның сақталуына жауапкершілік жүктеледі. Эдинбург қамалы Шотландиядағы ең танымал ақылы келушілер тартатын орын болып қала береді, 2019 жылы 2,2 миллионнан астам адам келді. Шотландияның тарихи ортасы қамал ішіндегі бірнеше нысандарды күтіп ұстайды, оның ішінде екі кафе/ресторан, бірнеше дүкен және көптеген тарихи экспонаттар бар. Queen Anne ғимаратындағы білім беру орталығы мектептер мен білім алу топтары үшін шаралар ұйымдастырады, сондай-ақ костюм киген және кезеңдік қару-жарақтары бар қайта жандандырушы актерлерді жұмысқа алады.
Әскери рөл
Қаланы тікелей басқару Соғыс кеңсесімен 1905 жылы аяқталды, ал 1923 жылы әскер ресми түрде қаланың жаңа Редфорд казармасына көшірілді. Дегенмен, қамал әскеримен тығыз байланыста қалады және Ұлыбританиядағы әскери гарнизоны бар сирек ежелгі қамалдардың бірі, бірақ көбінесе рәсімдік және әкімшілік мақсаттар үшін. Гарнизонның атқаратын қоғамдық міндеттерінің ішінде Шотландияның құрметті белгілерін күзету бар, ал есік жабылып қалғанда қарулы күзетшілер қақпаханада күзетте тұрады. Эдинбург қамалының губернаторы лауазымы қазір рәсімдік лауазым. Жаңа казармаларда офицерлер клубы ретінде қолданылатын губернатор үйі және Шотландия Корольдік полкінің штаб-пәтері орналасқан. Әскер осы және Корольдік шотланд мұражайы мен Корольдік шотланд драгун гвардиясы мұражайы үшін жауапкершілікті сақтайды.
Әскери татуировка
Эдинбург әскери татуировкасы (2010 жылдан бері Корольдік Эдинбург әскери татуировкасы) деп аталатын бірнеше қойылым әр жыл сайын тамыз айында Эспеланда өтеді. Әр қойылымның негізі – шотланд полктерінің біріккен сырнайлары мен барабандарының шеруі. 1950 жылы басталып, қазірге дейін татуировка әлемнің түкпір-түкпірінен шақырылған түрлі орындаушыларды қамтитын күрделі форматқа жетті, бірақ ол әлі де көбінесе әскери тақырыпқа бағытталған. Кештің мән-жайы – қамалдың қабырғасындағы жалғыз сырнайшының қаза тапқан әріптестерін еске алу үшін орындайтын пиброхы, одан кейін дәстүрлі шотланд әуендерінен құралған жиынтыққа қосылған әскери оркестрлер. Татуировкаға жыл сайын шамамен 217 мың адам келеді, ал оның көрсетілімдері 30 елде 100 миллионнан астам телекөрерменге таратылады.
Бір сағаттай
Сағат бірдегі мылтық – бұл уақыт сигналы, жексенбі, Ұлы жұма және Рождество күндерін қоспағанда, күн сайын дәл сағат бірде атылады. "Уақыт мылтығы" 1861 жылы Лейт және Форт фиордындағы кемелер үшін уақыт сигналы ретінде орнатылды, олар 3 шақырым (5 км) қашықтықта орналасқан. Ол 1852 жылы Нельсон монументіне орнатылған "Уақыт доппен" толықтырылды, бірақ тұманды ауа райында көру сигналы ретінде тиімсіз болды. Дыбыс салыстырмалы түрде баяу жылдамдықпен тарайтындықтан (шамамен ), 1861 жылы Эдинбургтің әртүрлі аймақтарында мылтық дыбысының нақты уақытын көрсету үшін карта жасалды. Алғашқы мылтық 18 фунт салмақты, төрт адаммен зарядталатын, алдынғы жүктемелі зеңбірек болды және Half Moon батареясынан атылды. 1913 жылы ол 32 фунт салмақты артқы жүктемелі зеңбірекке, ал 1952 жылдың мамырында 25 фунт салмақты гаубицаға алмастырылды. Қазіргі Сағат бірдегі мылтық – L118 жеңіл зеңбірек, ол 2001 жылдың 30 қарашасында қолдануға берілді. 1916 жылдың 2 сәуірінде, күні белгісіз уақытта, Сағат бірдегі мылтық әуе шабуылы кезінде неміс дирижабліне (цеппелинге) тиімсіз атылды, бұл мылтықтың соғыста қолданылғанының жалғыз белгілі жағдайы. Қазір мылтық замоктың солтүстік жағындағы Миллс Маунт батареясынан 105-ші полкінің Корольдік артиллериясынан аудандық артиллериялық офицері атып тұрады. Мылтық бастапқы мақсаты үшін қажет болмаса да, бұл рәсім танымал туристік орынға айналды. Ең ұзақ қызмет еткен аудандық артиллериялық офицері, штаб-сержант Томас Маккей MBE, "Там мылтық" деген лақап атымен белгілі, 1979 жылдан 2005 жылдың қаңтарында зейнеткерлікке шыққанға дейін Сағат бірдегі мылтықтан атып келді. Маккей Миллс Маунтта шағын көрме ашқан Сағат бірдегі мылтық қауымдастығын құруға көмектесті және "Эдинбургтегі сағат бірдегі мылтық қай уақытта атылады?" атты кітап жариялады. 2006 жылы сержант Джейми Шеннон, "Шеннон зеңбірегі" деген лақап атымен танымал, 29-шы аудандық артиллериялық офицері болды, ал 2006 жылы Бомбардиер Эллисон Джонс мылтықтан алғашқы әйел ретінде атып тұрды.
Эдинбургтің символы
Қамал Эдинбургтің және Шотландияның танымал символына айналды. Ол Эдинбург қалалық кеңесі мен Эдинбург университетінің гербінде стильдендірілген түрінде бейнеленген. Сонымен қатар, ол No. 603 (Эдинбург қаласы) эскадрильясының белгісінде де бар, бұл эскадрилья Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде RAF Turnhouse (қазіргі Эдинбург әуежайы) базасында орналасқан. Қамалдың суреттері Эдинбург регби, Эдинбург кешкі жаңалықтары, Гиберниан ФК және Эдинбург марафоны сияқты ұйымдардың логотипі ретінде қолданылады. Ол сондай-ақ "Castle сериясы" Royal Mail пошта маркаларында және шотланд клирингтік банктері шығарған банкноттардың әртүрлі шығарылымдарында бейнеленген. 1960 жылдары қамал Шотландияның Ұлттық коммерциялық банкі шығарған 5 фунт стерлингтік банкноттарда бейнеленген, ал 1987 жылдан бері Шотландия Корольдік банкі шығарған 1 фунт стерлингтік банкноттардың арт жағында бейнеленген. 2009 жылдан бастап қамал, Эдинбургтің Дүниежүзілік мұрасының бір бөлігі ретінде, Клайдсдейл банкі шығарған 10 фунт стерлингтік банкнотта пайда болды. Қамал жыл сайынғы отшашулардың орталық нүктесі болып табылады, олар Эдинбургтің Хогманай (жаңа жыл) мерекелерін және жазғы Эдинбург фестивалінің аяқталуын белгілейді.