Кіріспе

Бұл Шотландиядағы қамалдардың тізімі. Қала – негізінен Орта ғасырларда салынған бекінілген құрылыстың бір түрі. Ғалымдар "қала" сөзінің мағынасын талқылайды, бірақ көбінесе оны лордтардың немесе ақсүйектердің жеке бекінілген резиденциясы деп есептейді. Бұл қамал үйден өзгеше, бірақ бұл айырмашылық абсолютті емес және бір құрылыс уақыт өте келе әртүрлі мақсаттарда қолданылуы мүмкін. Бұл термин көбінесе төбелік бекіністер мен ауылдық үйлер сияқты алуан түрлі құрылымдарға қолданылған. Шамамен 900 жыл бойы қамалдар көптеген формаларға ие болды. Шотландиядағы алғашқы бекіністерге төбелік бекіністер, брохтар және дундар кірді, ал көптеген қамалдар осы бұрынғы ғимараттардың орнында салынды. Шотландиядағы алғашқы қамалдар 11- және 12-ғасырларда ағыл-нормандық ықпалымен бой көтерді. Бұл мотт және бейли қамалдары шамамен 1200 жылдан бастап тастан салынған алғашқы қамалдармен алмастырылды. 14-ғасырдың соңына қарай, үлкен қабырғалы қамалдар кішкентай мұнаралы үйлерге – тік тұрғын үйлерге, қорғанысы нашаррақ – уступа бастады. Бұл тік үйлердің түрі Шотландияның жер иелері арасында 17-ғасырдың соңына дейін танымал болды, одан кейін елде классикалық сәулет пайда болды. Осы кезде артиллерияның жетістіктері әскери инженерлерді маңызды патшалық бекіністер үшін күштірек бекіністер құруға итермеледі. 16- және 17-ғасырларда мұнаралы үйлер мен қамалдарға жиі боялған төбелер мен әшекейлі гипстен жасалған жұмыстар жасалды, олар ерекше ұлттық стильдерді қолданды. 18-ғасырдың соңында ортағасырлық шотланд сәулетіндегі формалар қайта жаңғырылып, қамал стиліндегі үйлер салынды. Бұл "қамалдардың" қорғаныс қабілеті болмады, бірақ олар сәндік элементтер үшін әскери және мұнаралы үй архитектурасынан шабыт алды. Бұл сәулеттік тенденция 19-ғасырдың шотланд барондық стилінде жетеді. Шотландияда екі мыңнан астам қамал болған, бірақ олардың көпшілігі тек тарихи жазбалар арқылы ғана белгілі. Олар елдің барлық аймақтарында кездеседі, бірақ мұнаралы үйлер мен қоршаулы мұнаралар Англиямен шекарада шоғырланған, ал Ренессанс дәуіріндегі үлкен мұнаралы үйлердің ең жақсы үлгілері солтүстік-шығыста орналасқан. Шотландия қамалдары "нағыз" қамалдар санала ма деген пікірталас бар, бірақ бұл талқылау көбінесе кейбір ғалымдардың қамал сөзінің нақты мағынасына қатысты пікірлеріне байланысты.

Шығармадағы қамалдар

Мак-Бат қамалы, Дисней мультфильмінің кейіпкері Скрудж Мак-Баттың үйі. Қара арал, Тинтиннің оқиғалары комиксінде Лохранза қамалының үлгісімен салынған қамал суреттелген. Инверлохтың әуесі, Валериан комиксінде де шотланд қамалы бейнеленген. Қауіпті қамал, сэр Уолтер Скотттың романы Дуглас қамалынан шабыттанды. Сэр Уолтер Скотттың "Ескі өлім" романы Крейгнетхан қамалын "Тиллиетдлем" қамалы ретінде пайдаланды. Хогвартс қамалы, Гарри Поттер романдарының Сиқыр және Қадір-қасиет мектебі.