Кіріспе

Америка Құрама Штаттарындағы өзен

Рахвей өзені – Нью-Джерси штатының Эссекс, Миддлсекс және Юнион округтерінде орналасқан өзен. Рахвей, Элизабет өзені, Пайлс Крик, Пасайк өзені, Морсс Крик және Фреш Киллз өзенімен (Статен аралында) бірге Артур Киллде сағасын құрайды. Нью-Йорк-Нью-Джерси портының кеңейтілген сағасының бөлігі болып табылатын бұл өзен, Нью-Йорктің Стейтен аралының батысындағы қалалық және қала маңындағы аймақтарды суландырады және шамамен 24 миль (39 км) ұзындықты құрайды. Жоғарғы ағысы бойында бірнеше саябақтар орналасқан, ал сағасы Химиялық жағалаудағы өнеркәсіптік қолжетімділік каналы қызметін атқарады. Бұл өзен бұрын Ленапе тайпасының жерлері болған, және дәстүр бойынша, аты жергілікті тайпа басшысы Рахвактың есімімен байланысты. Рахвей өзені Рахвей қаласының ішу суының көзі болып табылады. Әр көктемде шамамен 6000 алабұға балықтары өзенге жіберіледі. Спрингфилд одағының шекарасында көпірі орналасқан Рахвей аңғары темір жолы да осы өзеннің атымен аталады.

Филиалдар

Рахвей өзені Эссекс округінде екі жеке тармақ ретінде басталады. Батыс тармағы Батыс Оранждағы кристалл көлінен басталып, Уочунг тауларының бірінші және екінші қыраттары арасындағы аңғардағы Оңтүстік Тау қорығы арқылы оңтүстікке қарай ағады. Ол тікелей Миллберн қаласының орталығынан өтеді. Шығыс тармағы Батыс Оранждағы жер беттік ағын ретінде басталады және Батыс Оранж мен Оранж арасындағы шекараның бөлігін құрайды, содан кейін Оңтүстік Оранж және Мейплвуд қалалары арқылы ағады. Екі тармақ 78-ші тас жолының жанындағы Хобарт Gap тұсында қосылып, Спрингфилд, Юнион, Кранфорд және Кларк қалалары арқылы оңтүстікке қарай жалғасады. Рахвейде өзенге Робинсон тармағы мен Оңтүстік тармағы қосылады, олардың ұзындығы шамамен 10 миль (16 км) құрайды. Юнион округі құрылғанға дейін Робинсон тармағы Эссекс және Миддлсекс округтері арасындағы шекара болған. Оңтүстік тармақ Эдисон қаласындағы Рузвельт паркінен, Менло Парк сауда орталығының артынан басталып, Эдисон, Изелин және Рахвей қалалары арқылы ағады. Өзеннің құйып кіретін жері Артур Киллде, Картерет (оңтүстікте) және Линден (солтүстікте) арасында, Статен аралындағы Порт Мобилге қарама-қарсы орналасқан.

Оңтүстік тау резервациясы

Оңтүстік тау қорығында Оранж суқоймасы мен Кэмпбелл тоғаны орналасқан. Ерекше көзге түсетін нәрсе – Хемлок сарқырамасы: 25 фут (шамамен 7,6 метр) биіктігінен Рахвей суы тау жартастарынан құлап түсетін каскад. Суқойма қорықтың солтүстік бөлігінде орналасқан. Вест-Оранж шекарасында орналасқан ол, Оранж қаласының меншігінде және «Юнайтед Уотер» компаниясымен жасалған келісімшарт бойынша басқарылады және күтіледі. Ол алғашқыда 19 ғасырдың соңында солтүстік-шығыс Нью-Джерсинің қарқынды қала құрылысы кезінде, Рахвей өзенінен су алу арқылы салынған. Бұл жасанды көл енді сумен жабдықтау жүйесіне кірмейді және 2000-жылдардың соңынан бері (онжылдық) оны демалыс кешенінің бір бөлігі ретінде пайдалануға, яғни рекреациялық мақсатта қолдануға қатысты әртүрлі ұсыныстар жасалып келеді. Суқойманың жанында мини-гольф алаңы және 2011 жылы ашылған «МакЛун» мейрамханасы бар қайық үйі орналасқан кешен бар. Нью-Джерси штатының Миллберн қаласындағы Оңтүстік тау қорығынан төмен қарай, өзен Тейлор паркі арқылы ағып өтеді.

Рахвей өзені саябағы

Рахвей өзені саябақ жолы – Рахвей өзені мен оның салаларын бойлай созылған саябақтық жерлердің жасыл жолағы. 1920 жылдары Юнион округінің парктер комиссиясы құрған, жобасын пейзаж сәулетшісі Фредерик Лоу Олмстедтің ұлдары – Олмстед ағайындылары фирмасы жасаған. "Рахвей өзені саябағының достары" атты коммерциялық емес ұйым, Рахвей өзені саябағының сақталуы, қалпына келтірілуі және жақсартуына қолдау көрсету және оның бастапқы Олмстед дизайн принциптеріне сәйкес Парквейден қоғамдық ләззат алуды ынталандыру мақсатында құрылды. Спрингфилд, Нью-Джерси. Брайант паркі. Вестфилд/Маунтинсайд. Эхо көлі паркі – Рахвей өзенінің саласы Номагеган бұлағында пайда болған көлдің жағасында орналасқан. Кранфорд, Нью-Джерсидегі Рахвей өзені саябақ жолының бөлігі, өзеннің иректелген жағалауымен Lenape паркі, Nomahegan паркі, Hampton паркі, MacConnell паркі, Cranford Canoe Club, Hanson паркі, Sperry паркі, Josiah Crane паркі, Droeschers Mill паркі және Mohawk паркі арқылы оңтүстікке қарай ағып өтеді. Сперри паркіне жерді Уильям Миллер Сперри сыйға тартқан. Кларк/Уинфилд. Бұрынғы Осцеола фермасы, Томас Сперриге тиесілі болған. Рауэй, Нью-Джерси. Рахвей өзені саябағы өзен бойындағы зиратқа жапсарлас орналасқан. Милтон көлі паркі балық аулауға өте танымал.

Робинзонның бұтақ су қоймасы

Робинсон тармағы, сонымен қатар Кларк суқоймасы деп те аталады, Юнион округындағы ең ірі су көлемі болып табылады және Кларк ауданындағы сол саласында орналасқан.

Төменгі өзен

Нью-Джерси штатының Линден қаласында орналасқан Хоук-Райс панажайы – 95 акрлық экологиялық қорық және ылғалды жерлер кешені. Картерет қаласындағы Джозеф Медвик еске алу паркі бейсболшы Джо Медвиктің құрметіне аталған және көркем өзен көріністерімен қатар, доп алаңдары, теннис корттары, ойын алаңдары және демалысқа арналған аймақтарды ұсынады. Төменгі Рахвей өзені бойындағы тұзды батпақтар мен лайлы жерлер жоғары басымдықтағы мекендеу орындары болып табылады және су бассейніндегі ең кең таралғандары, олар Картерет, Линден, Вудбридж қалалары мен Рахвей қауымдастығында орналасқан. Бұл басымды мекендеу аймағы 434 акр тұзды батпақ және 238 акр бұталы жерлерді қамтиды. 1500-ден астам шағала, көптеген құстар түрлері, көбелек торғайлар, ақ қанатты тұзбастар, үйректер, құм қазғыштар, бүркіттер, қарақасқырлар, қыстауға келген далалық қырандар және батпақты торғайлар осы жерді пайдаланады.

Рахвей өзені бассейнінің қауымдастығы мен RiverFest

Rahway River Watershed Association – өзенді қорғау және қайта жаңартуға арналған коммерциялық емес ұйым. RRWA жергілікті өзен қауымдастықтарымен бірлесіп, өзен туралы білім беруге, оқу бағдарламаларын қолдауға, өзен туралы қоғамдық хабардарлықты арттыруға және су алабының экологиялық басқаруына мүмкіндік жасау үшін жұмыс істейді. RRWA су алабы оқу орталығы (көк үй деп белгілі) Rahway қаласындағы Lower Essex Street Park өзенінде орналасқан. RRWA жыл сайын өзенді мерекелеу мақсатында RiverFest фестивалін ұйымдастырады, онда тікелей музыка, өнер, тағамдар, сатушылар, би және экологиялық білім беру шаралары өтеді.

Каноэ және қайықпен жүзу

1908 жылы салынған Кранфорд каноэ клубы Кранфордтағы Рахвей өзенінде саяхаттар үшін каноэ мен каяктарды жалға береді. 1904 жылы құрылған Rahway Yacht Club – Рахвей, Нью-Джерсидегі өзенде орналасқан жеке қайық клубы. Эхо көлі (Уэстфилд қаласындағы Номагеган бұлағының – Рахвей саласының) және Оранж суқоймасы (Маплвудтағы Оңтүстік тауларында) қайықпен жүзуге мүмкіндік береді.

Рахвей өзеніндегі балық аулау

Рахвей бойында балық аулау кең таралған. Балық аулаумен шұғылданатын көптеген жергілікті тұрғындар Рахвей өзенін және оның жағалауын таза және жануарлар үшін қолайлы сақтаудың басты жақтастары болып табылады. Рахвей өзенінде балық аулауды ұнататын балықшылар балық аулау желілерін үйлеріне алып кетуге шақырылады, себебі олардың құрылысы құстар мен ірі жануарлардың жарақаттануына, тіпті өліміне себеп болуы мүмкін. Әр айдың үшінші дүйсенбісінде Rahway өзенінің алабұғасы шектелмеген бөлімінде Rahway өзенінің балық аулау мәселесін талқылау үшін кешкі сағат 19:30-да Cranford Community Center-де ай сайынғы жалпы жиналыс өтеді. Балықшыларды Кранфордтағы бөгеттер маңындағы Рахвейде желі тастап тұрғанда көруге болады. Наурыздың соңынан мамырдың ортасына дейін Рахвей өзеніне 9-11 дюйм ұзындығындағы қаңыр форель, бұлақ форелі және көкжаңбырлы форель қосылады (2015 жылдан бері тек көкжаңбырлы форель қосылуда). Бұл ірі балықтармен қатар, одан да үлкен балықтар да қосылады, оларды ұстау үшін балықшылар білімі мен сәттілікке ие болуы керек (көктемнің әр маусымында олар 5 фунт салмақты балықтарды ұстайды). Рахвей өзенінде күнбалық пен мысықтардың көп саны бар. Рахвейде балық аулау кезінде кіші ауыз балық, үлкен ауыз балық, канал балық және бұқа балық кездеседі. Рарритан шығанағынан өзенге жоғары қарай жылжып келетін жазық басс пен балықтар да Рахвей өзенінде балық аулау кезінде кездеседі. Сонымен қатар, үлкен және өте күшті карптар да кездеседі. Марк Модоски, балық аулаушы және Field & Stream журналына материал жазатын автор, өзендегі Nomahegan көлінде сымбалық пен карпты ұстау туралы жазған. Рахвей өзенінде төрт анадромалық балық түрі (тұзды суда шаруашылық ететін және тұщы суда тіршілік ететін балықтар) және бір катадромалық балық түрі (тұщы суда шаруашылық ететін және тұзды суда тіршілік ететін балықтар) мекендейді. Рахвей қалалық су тартқышында балықтардың шаруашылық етуіне көмектесу үшін балық баспалдағын орнату жоспарлануда. Балық баспалдақтары – бұл су астындағы кіші сатылардан тұратын құрылыстар, олар балықтарға бөгеттің айналысын жүзіп өтуге және көші-қонды жалғастыруға мүмкіндік береді. Басқа тәсілдерге жұмыс істемейтін немесе мақсатына сай келмейтін кедергілерді жою, су сапасын жақсарту және балықтардың өтуіне кедеріс келтіретін қоқысты азайту кіреді. Рахвей өзенінің сумен жабдықтау бөгеті арқылы өтетін балықтарға алейвиф (Alosa pseudoharengus), көк балық (Alosa aestivalis), гиззард (Dorosoma cepedianum), ақ балық (Morone Americana) және құрып кету қаупі төнген американдық балық (Anguilla rostrate) жатады. Алейвиф пен көк балықтар сыртқы түрі, таралу аймағы және өмірлік циклы ұқсас болғандықтан, олар жиі «өзен балықтары» деп аталады. Өзен балықтары, шыршалы балықтар және ақ балықтардың барлығы анадромалық (ересектері тұщы суда шаруашылық етеді; жас балықтар тұзды суға көшеді), ал американдық балықтар катадромалық (ересектері мұхитта шаруашылық етеді; жас балықтар тұщы суға көшеді). Тарихи тұрғыдан алғанда, Нью-Йорк/Нью-Джерси портының сағасында алейвиф, көк балық, жолақ басс және американдық көлеңке балықтарының анадромалық шаруашылық ағындары және американдық балықтың катадромалық ағындары кең таралған. Алайда, өзеннің нашар жағдайы және су ағысының жоғары ағысына кедергілердің көбеюі, мысалы, су тасқыны, су өткізгіш құбырлар және бөгеттер, бұл түрлердің көшіп-қону мүмкіндіктерін шектеді. Рахвей сияқты ірі салалық өзендерде балықтардың өтуін қалпына келтіру үшін балық баспалдақтарын салуға болады.

Өзендегі құстар

Құстарды қадағалау Рахвей өзені бойында жиі кездесетін шара. Ленапи паркінің достастары көбінесе Номахеган бұлағы сияқты ағыстардың жағасында құстарды қадағалайды.

Рахвейдегі басқа да қызмет түрлері

Кранфордтың The Riverside Inn және River and Rail Cantina мейрамханалары өзен жағасында, саябаққа жақын ашық ауада орналасқан. МакЛуннің қайық үйі Оңтүстік Тау қорығындағы Оранж суқоймасында орналасқан. Есіл өзенінің жанында әйгілі Paper Mill Playhouse театры орналасқан. Хансон паркінің сақшылығы жыл сайын өзенде "резеңке үйрек жарысын" өткізеді, бұл жарыс Хансел бөгетінің қасқа жотасынан өтеді және Sperry паркіне қаражат жинауға көмектеседі. Ұлы тықсыр желкені Барлық Әулиелер күні Эхо көлінде өткізіледі. Бұл жылдық шарада, Хэллоуиннен кейін отбасылар өздерінің Хэллоуин қызылшамынан жасалған шамдарын алып келіп, жағып, Эхо-Лейк паркінің төменгі көліне жібереді. Суға шағылысқан шамдар отты жарқыратады, ал отбасылар от жанында тегін ыстық шоколад, зефир жеп, көңіл көтереді.

Рахвей өзенінің тарихи қолданылуы

1880 жылдары бастап Кранфорд өзенін жақсарту қауымдастығы және басқа да Кранфорд ұйымдары өзенде түрлі су карнавалдары мен регаталар өткізді. 1886 жылы "Нью-Йорк Таймс" газетінде жазылғандай, карнавалдың әшекейлері түнді жарықпен толтырды: "Жүзге жуық қайық аспан фонарьдарымен әсем безендіріледі, өзен жағалаулары түрлі-түсті шамдармен жарықтандырылады, көпірлерге шамдар ілінеді, музыкалық топтар мен отшашу көрсетіледі". Романшы Роберт Ферро бұл карнавалдарды 1983 жылғы "Макс Дезир отбасы" романында сипаттады, ол өзеннің қияли нұсқасына негізделген. Рахвей өзенінде бұрын түрлі аралы және ұн тартатын диірмендер болған. Дрошсерс диірмені – Рахвейдегі соңғы қалған диірмен. Қағаз фабрикасының театры – аймақтағы тікелей қойылымдарға арналған танымал театр. 1795 жылдың наурыз айында Сэм Кэмпбелл Миллвилл қаласында Рахвей өзенінің жағасында "Тисл" қағаз фабрикасын салды, кейіннен ол Миллберн деп аталды. Кэмпбелл шамамен 20 жыл бойы бизнесін жүргізді, бірақ өрт салдарынан жабылуға мәжбүр болды. Ғимарат бірнеше жыл бойы бос тұрды және меншік иесі бірнеше рет ауысты. 1870 жылдардың соңында Diamond Mill Paper Company компаниясы мүлікті иеленді және 1928 жылға дейін қағаз жасау бизнесі үшін пайдаланды. Рахвей өзенінде 1910 жылдардың басындағы суреттерде көрсетілгендей, тұщы суда инжур балық аулау да демалыс түрі болған.

Рахвейдегі өнер

Америкалық суретші Хью Болтон Джонс (1848–1927) 1880-ші жылдардағы "Көктем" атты туындысында Рахвей өзенін бейнелейді. Бұл картина Метрополитен өнер музейінің қорында сақталуда. 19 ғасырдың бірнеше ландшафт суретшілері де Рахвей өзенінің ормандық көріністерін ашық ауада (plein air) суреттеген, олардың ішінде Кранфордта сурет салған Франк Таунсенд Лент және Брюс Крейн, сондай-ақ жоғарыда аталған Хью Болтон Джонс бар.

Жерленген қазына туралы аңыздар

19 ғасырдан қайта жаңғырған аңыз бойынша, пират капитан Уильям Кидд өзінің бір шабандозын өлтірген соң, оның мәйітімен бірге Rahway өзенінің жағасына қазынаны жерлеген. Бұл орын өзеннің оңтүстік жағасында, Рахвей мен Артур Киллдің арасындағы Прайс немесе Пост орманында орналасқан делінеді. Осы кісі өлтіру мен қазынаны көмуге Ленапе тайпасының басшысы Ра варах ағаштан жасырын куә болған, ал Ра варах балық аулаудан оралған кезде, Рахвей қаласы оның есімімен аталып кеткен.