Юлий Лотар Майер: Химия ғылымының дамуына үлес қосқан ғалым

Кіріспе

Неміс дәрігері және химигі (1830–1895) неміс футболшысы.

Юлиус Лотар Мейер (19 тамыз 1830 – 11 сәуір 1895) – неміс химигі. Ол химиялық элементтердің периодтық жүйесінің алғашқы нұсқаларын жасаушылардың бірі болды. Ресейлік химик Дмитрий Менделеев (оның басты бәсекелесі) және ол екеуі де Роберт Бунсенмен бірге жұмыс істеді. Мейер өмір бойы тек Лотар Мейер деп танылды және есімдерінің бірін ешқашан қолданбады.

Мансап

Мейер Германияның Варель қаласында (сол кезде Олденбург герцогтығының бір бөлігі) дүниеге келген. Ол дәрігер Фридрих Август Майер мен Анна Биерманның ұлы болған. Олденбургтегі Алтес гимназиясын бітірген соң, 1851 жылы Цюрих университетінде медицинаны оқыды. Екі жыл өткен соң, Вюрцбург университетінде Рудольф Вирховтың шәкірті ретінде патологияны зерттеді. Цюрихте Карл Людвигтен дәріс алғаннан кейін, ол физиологиялық химияға қызығушылық танытты. 1854 жылы Вюрцбургте медицина докторы ғылымын қорғағаннан кейін, Роберт Бунсен химия кафедрасын басқарған Гейдельберг университетіне барып оқыды. 1858 жылы Бреслау университетінде қанға көміртек моноксидінің әсері тақырыбында диссертация қорғап, химия ғылымдарының докторы атанды. Осылайша ол қандағы гемоглобинмен оттегінің қосылатынын анықтады. Густав Кирхгоффтың математикалық оқытуының ықпалымен, ол Франц Эрнст Нейман басшылығымен Кенигсберг университетінде математикалық физиканы оқыды және 1859 жылы университет оқытушысының сертификатын алғаннан кейін, Бреслау университетінде физика және химия пәнінен приват-доцент болды. 1866 жылы Мейер Ньюштадт-Эберсвальдедегі Эберсвальде орман академиясында жұмыс істеді, бірақ екі жылдан кейін Карлсруэ политехникалық институтында профессорлық қызметке тағайындалды. 1872 жылы Мейер бензол сақинасындағы алты көміртек атомының (бұл идеяны бірнеше жыл бұрын Август Кекуле ұсынған) бір байланыс арқылы ғана байланысқандығын, әрбір көміртек атомының төртінші валенттілігі сақинаның ішкі жағына бағытталғандығын алғаш рет айтты. Франко-пруссия соғысы кезінде политехникалық институт аурухана ретінде пайдаланылды және Мейер жарақат алғандарға көмектесуде белсенділік танытты. 1876 жылы Мейер Тюбинген университетінде химия профессоры болды және 1895 жылдың 11 сәуірінде 64 жасында инсульттан қайтыс болғанға дейін осы қызметте болды. Оның 1862 жылы Бреслауда жазған және екі жылдан кейін жарық көрген «Заманауи химия теориялары» атты кітабында 28 элементтен тұратын периодтық кестесінің алғашқы нұсқасы бар, онда элементтер валенттілігі бойынша алты топқа бөлінген. Бұл алғашқы рет элементтердің валенттілігіне қарай топтастырылуы болды. Элементтерді атомдық салмақ бойынша жүйелеуге жасалған жұмыстарға дейін, элементтердің атомдық салмағы емес, эквиваленттік салмағы кеңінен қолданылып келді. Ол 1864 жылы көлденең және 1870 жылы тік түрінде элементтердің жіктелу кестесі туралы мақалалар жариялады, онда периодтар тізімі сілтілік жер металдары тобының элементімен аяқталады.

Meyer was born in Varel, Germany (then part of the Duchy of Oldenburg). He was the son of Friedrich August Meyer, a physician, and Anna Biermann. After attending the Altes Gymnasium in Oldenburg, he studied medicine at the University of Zurich in 1851. Two years later, he studied pathology at the University of Würzburg as a student of Rudolf Virchow. At Zurich, he had studied under Carl Ludwig, which had prompted him to devote his attention to physiological chemistry. After graduating as a Doctor of Medicine from Würzburg in 1854, he went to Heidelberg University, where Robert Bunsen held the chair of chemistry. In 1858, he received a Ph. D. in chemistry from the University of Breslau with a thesis on the effects of carbon monoxide on the blood. With this interest in the physiology of respiration, he had recognized that oxygen combines with the hemoglobin in blood. Influenced by the mathematical teaching of Gustav Kirchhoff, he took up the study of mathematical physics at the University of Königsberg under Franz Ernst Neumann and in 1859, after having received his habilitation (certification for university teaching), became Privatdozent in physics and chemistry at the University of Breslau. In 1866, Meyer accepted a post at the Eberswalde Forestry Academy at Neustadt Eberswalde but two years later was appointed to a professorship at the Karlsruhe Polytechnic. In 1872, Meyer was the first to suggest that the six carbon atoms in the benzene ring (that had been proposed a few years earlier by August Kekulé) were interconnected by single bonds only, the fourth valence of each carbon atom being directed toward the interior of the ring. During the Franco Prussian War, the Polytechnic was used as a hospital and Meyer took an active role in the care of the wounded. In 1876, Meyer became Professor of Chemistry at the University of Tübingen, where he served until his death from a stroke on 11 April 1895 at the age of 64.]] His book, Die modernen Theorien der Chemie, which he began writing in Breslau in 1862 and which was published two years later, contained an early version of the periodic table containing 28 elements, classified elements into six families by their valence—for the first time, elements had been grouped according to their valence. Works on organizing the elements by atomic weight, until then had been stymied by the widespread use of equivalent weights for the elements, rather than atomic weights. He published articles about classification table of the elements in horizontal form (1864) and vertical form (1870), in which the series of periods are properly ended by an element of the alkaline earth metal group.

Мейер кестесі, 1870

1869 жылы Дмитрий Менделеев сол кездегі барлық элементтердің периодтық кестесін жариялады (кейіннен ол кестеді толықтыру үшін бірнеше жаңа элементтерді болжады және кейбір атомдық салмақтарды түзетті). Бірнеше айдан кейін Мейер өзінің 1864 жылғы кестесінің қайта қараған нұсқасын қамтыған мақала жариялады, онда қазірге барлық белгілі элементтер енгізілген, бұл Менделеев жариялаған кестеге ұқсас болды: IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXBAl?InTlCSi TiZrSnPbNPVAsNbSbTaBiO SCrSeMoТеWF Cl Mn Fe Co NiBr Ru Rh PdI Os Ir PtLiNaK CuRb AgCs?BeMgCaAuZnSrCdBaHg. Сұрақ белгілері атомдық салмақтардың эквиваленттік салмақтарға сүйенгендігін көрсетеді. Мейер өзінің толық периодтық кестесін тәуелсіз түрде жасады, бірақ Менделеевтің басымдығын мойындады. Мейердің мақаласында атомдық салмаққа тәуелді атомдық көлемдердің сызықтық графигі болды, ол элементтердің периодтығын көрнекті түрде көрсетті. Менделеев сияқты, ол да болашақ элементтерді болжады, бірақ Менделеевтен айырмашылығы, бұл болжамдарға ерекше мән бермеді және болашақ элементтердің физикалық және химиялық қасиеттерінің толық сипаттамасын ұсынбады. 1882 жылы Мейер мен Менделеев екеуі де Периодтық заң бойынша жұмыстары үшін Корольдік қоғамнан Дэви медалін алды. Лотармейерит минералы (CaZn2(AsO4)2 · 2H2O) 1983 жылы ашылып, Мейердің Периодтық заң бойынша еңбегінің құрметіне аталды. Типтік орны – Охуэла кеніші, Мапими, Дуранго, Мексика. 1983 жылдан бері төрт туысқан минерал сипатталды: феррилотармейерит (1992); кобальтлотармейерит (1997); никельлотармейерит (1999); және марганолотармейерит (2002).

Жеке өмір

Мейер 1866 жылы Йоханна Волкманнға үйленді.

Құрмет

2020 жылдың 19 тамызында Google оның 190 жылдығын Google Doodle арқылы тойлады.