Кіріспе

Splatterpunk – 1980 жылдары пайда болған қорқыныш әдебиетіндегі бағыт. Ол зорлық-зомбылықты графикалық, көбінесе қанды түрде бейнелеуімен, контрмәдениетке ұмтылуымен және "шегі жоқ, аса күшті қорқынышпен" ерекшеленеді. Бұл термин 1986 жылы Род-Айленд штатының Провиденс қаласында өткен XII Дүниежүзілік фантастика конвенциясында Дэвид Дж. Шоу тарапынан қолданылды. Splatterpunk "дәстүрлі, тартымды ғана қорқыныш әңгімелеріне" қарсы бүлік ретінде қарастырылады. Splatterpunk – "графикалық сипатталған, өте қанды көріністермен сипатталатын әдеби жанр" деп анықталған.

Тарих

Майкл Шидің "Автопсия" (1980) атты қысқа әңгімесі "прото-сплаттерпанк" әңгімесі ретінде сипатталған. Сплаттерпанк қорқыныш жазушылары арасында қызу дау тудырды. Роберт Блох бұл бағытты сынап, "қорқыныш сезімін тудыратын нәрсе мен құлайтындай жағымсыздық сезімін тудыратын нәрсе арасында айырмашылық болуы керек" деді. Уильям Ф. Нолан мен Чарльз Л. Грант та осы бағытты жақтырмады. Дегенмен, сыншылар Р. С. Хаджи мен Филип Натман бұл бағытты жоғары бағалады, соңғысы сплаттерпанкті "өмірге жайлылу" әдебиеті деп атап, ол "заманымыздың моральдық дағдарысын көрсетеді" деді. Сплаттерпанк аудиториясына бағытталған соңғы маңызды коммерциялық жоба – 1995 жылғы "Splatterpunks II: Over the Edge" антологиясы болды, онда қысқа әңгімелермен қатар, қорқыныш киносы туралы мақалалар мен Антон ЛаВеймен сұхбат жарияланды. 1998 жылы бір сарапшы сплаттерпанкқа деген қызығушылық төмендеп бара жатқанын айтты, ол 1990 жылдардың ортасында "өзінің шыңына жеткен" сияқты көрінеді деді. Бұл термин әлі де күшті қанды-жосақты элементтері бар қорқыныш жанры үшін қолданылады, мысалы, Филип Натманның "Түнгі қалалар" романы. 2018 жылы KillerCon ұйымдастырушылары сплаттерпанк және экстремалды қорқыныш салаларындағы еңбектерді марапаттау үшін Splatterpunk Awards (немесе "Берни") сыйлығын тағайындады. "Толық қатыгездік" романы үшін Сплаттерпанк медалін алған автор – Кристофер Триана. Әдебиетпен байланысты болғанымен, сплаттерпанк басқа да медиа салаларына, әсіресе бейне ойындарға да әсер етті. 2023 жылы шыққан "The Coffin of Andy and Leyley" инди-қорқыныш ойыны осының нәтижесінде танымал болды. Австралияда әуелде оның даулы тақырыптарына байланысты тыйым салынған, бірақ кейіннен қанды-жосақты көріністер мен зорлық-зомбылық сияқты сплаттерпанк ерекшеліктеріне байланысты R 18+ рейтингімен қайта жарияланды. Бұл ойын ойын индустриясындағы сплаттерпанк жанрындағы алғашқы туынды емес, бірақ ең белгілілерінің бірі.

Жанр жазушылары

Бұл жанрда жазатын белгілі жазушылардың қатарында Клайв Баркер, Поппи З. Брайт және Майкл Боатман бар. Кейбір сыншылар Катэ Кожаны да шпалтерпанк жазушысы деп есептейді.