Кіріспе

Қытай жазушысы, аудармашы және фольклоршы Сюй Дишань (; туған аты: ; псевдонимі: Луо Хуашенг; ; 3 ақпан 1893 – 4 тамыз 1941) – қытай жазушысы, аудармашы және фольклоршы. Ол Қытайда, Америка Құрама Штаттарында, Ұлыбританияда және Үндістанда білім алған. Оқу кезінде дін, философия және әдебиет салаларындағы түрлі тақырыптарды зерттеді. Қытайға оралғаннан кейін, ол төртінші мамыр қозғалысының белсенді мүшесі болды және ғылыми әріптестерімен бірге әдеби журналдар шығарды. Өмірі бойы көптеген ғылыми және көркем туындылар жазды, олардың көпшілігін Луо Хуашенг псевдонимімен жариялады. Ол Қытайдың оңтүстік провинциялары мен Оңтүстік-Шығыс Азия халқы туралы қысқа әңгімелерімен ең танымал болды. Оның әңгімелерінің басты кейіпкерлері көбінесе әйелдер болды. Сюй Дишань латын әрпіне көшу қозғалысын қолдады және қытай тілін дыбыстамалық әліпбимен жазу сауаттылықты едәуір арттырады деп сенді. Ол 47 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды.

Ерте өмір

Сюй Дишань 1893 жылдың 14 ақпанында Тайваньдың Тайнань қаласында дүниеге келді. Ол әкесі Сюй Наньин мен анасы Ву Шеннің сегіз баласының бірі еді. Оңтүстік-Шығыс Азиядан қайтқаннан кейін Сюй Наньин отбасын Фуцзяньға көшірді, ал 1897 жылы олар Гуанчжоу қаласына қоныстанды, онда Сюй Дишань білім алды. Сюй Дишань 1941 жылдың 4 тамызында жүрек талмасынан қайтыс болды.

Білім

1917 жылы Сюй Дишань Еньчин университетіне бакалавриатқа оқуға түсті. 1920 жылы әдебиет бойынша бакалавр дәрежесін алып, Yenching университетінің семинариясына салыстырмалы діндерді зерттеуді жалғастыру үшін оқуға түсті. Бітіргеннен кейін Нью-Йорк қаласына көшіп, Колумбия университетінің Үнді-Иран тілдері кафедрасында магистратураны оқыды. 1924 жылы салыстырмалы діндер және дін тарихы бойынша магистратураны аяқтады. Сюй Дишань көптеген әңгімелерінде Оңтүстік-Шығыс Азия халықтарын бейнелейді. Оның ерте туындыларында күшті әйелдер бейнеленген және діни тақырыптар зерттелген. Көбінесе осы әйелдер тек бір діннің қағидаларын қатаң сақтамай, бірнеше діннің үйретімдерінен күш алады; осылайша Сюй Дишанның әйел кейіпкерлері – өз жолын өзі табуға бейім әлемдік азаматтар. Оның діни негіздегі туындылары көбінесе махаббат, қайырымдылық және діннің негізгі құндылықтары сияқты тақырыптарға тоқталады; ол өзінің жазбалары арқылы діннің барлық өмірде қалыптасқандығын көрсетеді. Оның Тхеравада буддизміне деген құштарлығы оның шығармаларына әсер етеді, көптеген әңгімелері буддалық, индуистік және христиандық мифтерден шабыт алады. Көптеген «Төртінші мамыр» дәуірінің жазушылары мифтерді жеке-жеке жазады, бірақ Сюй Дишань өз әңгімелеріне мифтік элементтерді енгізеді. Сюй Дишанның көркем шығармалары романтикалық сипатқа ие және адам табиғаты мен жақсы өмір сүрудің жолдары туралы күрделі сюжеттерді қамтиды. Олар көбінесе мақсатқа жету жолының өзі мақсаттан кем емес деген идеяны қамтитын моральдық ойларды жеткізеді; яғни, құралдар мақсаттармен бірдей маңызға ие.

Әдебиетке қатысуы (19191921)

Йенчин университетінде оқыған кезінде Сюй Дишан "Төртінші мамыр" қозғалысы мен Жаңа мәдениет қозғалысына белсенді қатысты; ол жиналыстарға қатысып, студенттермен пікір алмасуды ұйымдастырды. Сюй Дишань, Цюй Цюбай және Чжэн Чжэндуо 1919 жылдың қарашасынан 1920 жылдың мамырына дейін шыққан Xin shihue xunkan (Жаңа қоғам үш рет ай сайын) журналын редакциялады. 1921 жылы Сюй Дишань, Чжэн Чжэндуо, Мао Дунь және Е Шаоцзюнь Вэньсю янцзюй хуй (Әдеби зерттеулер қауымдастығы) әдеби қоғамын құрды. Сонымен қатар, 1921 жылы Сюй Дишань мен Чжэн Чжэндуо "Тайгеер янцзиу хуй" (Тагор зерттеу қоғамы) құрды, ол Әдеби зерттеулер қауымдастығының құрамындағы бөлімше ретінде жұмыс істеді.

Сюй Дишанның ағылшын тіліндегі аудармалары

"Лю үлкен әпкесі". "Отызыншы жылдардағы оқиғалар" кітабында. 2 томдық. Пекин: Panda Books, 1982, 1: 111–41. "Құрғақ талдың гүлдері". "Отызыншы жылдардағы оқиғалар" кітабында. 2 томдық. Пекин: Panda Books, 1982, 1: 71–97. "Директор Фейдің қабылдау бөлмесі". "Отызыншы жылдардағы оқиғалар" кітабында. 2 томдық. Пекин: Panda Books, 1982, 1: 98–110. "Менің ойымша". Юнте Хуан аудармасы. "Қазіргі қытай әдебиетінің үлкен қызыл кітабында". Юнте Хуан редакторы. Нью-Йорк: Norton, 2016. "Жаналы бар темір балық". "Отызыншы жылдардағы оқиғалар" кітабында. 2 томдық. Пекин: Panda Books, 1982, 1: 141–57. "Саудагердің әйелі". Уильям Х. Ниенхаузер кішінің аудармасы. "1919–1949 жылдардағы қазіргі қытай әңгімелері мен повестерінде". Лао, Хсия, Ли редакторлары. Нью-Йорк: Колумбия университетінің баспасы, 1981, 41–50. "Жер жөңкесі". Юнте Хуан аудармасы. "Қазіргі қытай әдебиетінің үлкен қызыл кітабында". Юнте Хуан редакторы. Нью-Йорк: Norton, 2016. "Көктемгі шабдалы". Жихуа Фан аудармасы. "XX ғасырдағы қытай әңгімелері". Жихуа Фан редакторы. Нью-Йорк: Garland Publishing, 1995, 173–201. "Ю Куан". Сесил Чу Чин Сун аудармасы. "1919–1949 жылдардағы қазіргі қытай әңгімелері мен повестерінде". Лао, Хсия, Ли редакторлары. Нью-Йорк: Колумбия университетінің баспасы, 1981, 51–87.