Кіріспе

Авала мұнарасы – Сербияның Белград қаласындағы Авала тауында орналасқан биік телекоммуникациялық мұнара. Алғашқы мұнара 1965 жылы салынып аяқталған, бірақ 1999 жылдың 29 сәуірінде НАТО-ның Югославияны бомбалау кезінде қиратылды. Мұнараның қайта құрылысы 2006 жылдың 21 желтоқсанында басталды және ол 2010 жылдың 21 сәуірінде ресми түрде ашылды.

Шығу тегі

Мұнараны архитекторлар Углеша Богунович пен Слободан Янжич және инженер Милан Крстич жобалаған. Мердігер – "Рад" құрылыс компаниясы. Құрылыс 1961 жылғы 14 қазанда басталып, төрт жылдан кейін, 1965 жылы аяқталды. Мұнараның салмағы аралығында болды, жабық бақылау палубасы бар еді, оған кіретін жері және екі жылдам лифт арқылы жетуге болатын. Әлемдегі жалғыз мұнара осы мұнараның қимасы теңбұрышты үшбұрыштан тұрды, сондай-ақ жерге тікелей орналаспаған, аяқтарында тұрған сирек мұнаралардың бірі еді. Аяқтары үш табанды құрады, бұл сербтердің үш табанды креслосының (tronožac) символы. Құрылыс жөніндегі келісімге Ратко Митрович компаниясының құрылыс секторының директоры Душан Басара және RTS бас директоры Александр Тиянич қол қойды, аталған компания мұнараның құрылысын жүзеге асыруға жауапты болды. Жаңа мұнараны салу үшін көптеген қаржы жинау іс-шаралары өткізілді. Алғашқы іс-шаралардың бірі – серб теннисшілері Ана Иванович пен Новак Джокович арасындағы матч болды. Жиналған барлық қаржы Авала мұнарасының қорына аударылды. Серб халық әншісі Сека Ражнатович 2006 жылғы 15 маусымда концерт берді, оның барлық кірісі Авала мұнарасының қорына жұмсалды. RTS мұнараны қайта құруға қаржы жинау үшін жарнамалар көрсетті. 2006 жылғы желтоқсан айындағы мәліметтерге сәйкес, Авала мұнарасының құрылысы сол айда басталғаны туралы хабарланғанда, қор жинау және қайырымдылық арқылы 1 миллионнан астам еуро жиналды. НАТО кемітілген ураннан жасалған снарядтарды қолданғандықтан, әскерилер құрылыс жұмыстарына рұқсат беру алдында, қалдықтардың радиоактивті ластануын тексеру үшін зерттеулер жүргізді. Жерді тазалау жұмыстары 2005 жылғы 21 маусымда басталды. Бір миллион тоннадан астам қиратылған материалдар шығарылды. Одан кейін сейсмикалық зерттеу жүргізіліп, құрылыс жұмыстары 2006 жылғы 21 желтоқсанда басталды. Жаңадан салынған мұнара 2010 жылғы 21 сәуірде ашылды және бұрынғысынан жоғары. Құрылыста 5880 тонна бетон және 500 тонна арматура қолданылды. 2017 жылы 155 мың, ал 2018 жылы 185 мың адам келді. 2017 жылғы маусым айында мұнараның іргесінде туристік кешен ашылды. Оған мейрамхана, этно-галерея, сувенирлер дүкені, спорт алаңдары және ашық спорт залы кірді. 2017 жылғы тамыз айына дейін қайта құруға көмектескен адамдардың 105 цементтің бедері орнатылды, олардың ішінде теннисшілер Новак Джокович пен Ана Ивановичтің де бедерлері болды, сонымен қатар балалары бар ата-аналар мен мүгедектерге арналған жаңа лифт орнатылды.