Кіріспе
Француз философы (1754–1840) Луи Габриэль Амброаз, Виконт де Бональд (2 қазан 1754 – 23 қараша 1840) – француз контрреволюциялық ойшыл және саясаткер. Ол ең көп француз социологиясының теориялық негізін қалауымен есте қалады.
Louis Gabriel Ambroise, Vicomte de Bonald (2 October 1754 — 23 November 1840) was a French counter revolutionary philosopher and politician. He is mainly remembered for developing a theoretical framework from which French sociology would emerge.
Ерте өмір және білім
Бональд – Прованс аймағының ежелгі ақсүйек әулетінен шыққан. Луи Ле-Монна шатосында дүниеге келді, бұл қарапайым сарай отбасының отаны ретінде қызмет етті; Луи отбасының жалғыз ұлы болғандықтан, отбасылық сарайдың мұрагері еді. Ле-Монна Милло базар қалашығының шығысында, Дурби өзеніне қарай орналасқан. Оның әкесі Антуан Себастьен де Бональд Луи төрт жасқа толғанда қайтыс болды, ал жас бала оның діншіл анасы, Анн де Буайер дю Боск де Перие тәрбиеледі. Сол кездегі провинциялық ақсүйектердің көптегені сияқты, Анн да янсенистердің ықпалында болды және ұлын қатаң католиктік сеніммен тәрбиеледі. Де Бональд он бір жасқа дейін Ле-Моннада оқыды, содан кейін Парижге пансионға жіберілді. Ол анасының тілегі бойынша он бес жасында Джуили ораториан колледжіне ауысты. Бұрынғы мемлекеттік қызметкер болғандықтан, оның қызметі оны жазалауға алып келуі мүмкін деп қорқып, ол екі үлкен ұлымен бірге эмиграцияға кетті – әйелі, анасы және қалған балаларын қалдырып, 1791 жылдың қазан айында Конде ханзадасының армиясына қосылды. 1792 жылдың қараша айында Джемапп шайқасының даусы оған жетті. Ол көп ұзамай Гейдельбергке қоныстанды, кейін Швейцарияға көшті. Сол жерде ол өзінің алғашқы маңызды еңбегін – өте консервативті «Теория политической и религиозной власти в гражданском обществе, доказанная рассуждением и историей» (3 том, 1796; жаңа басылым, Париж, 1854, 2 том) жазды, оны Директория айыптады. Оның эмиграциясы оны отбасынан он жылдан астам уақытқа бөліп тұрды, 1797 жылы қысқа ғана кездесу болды.
Бурбондық реставрация және саяси мансап
Бурбон қайта орнату кезінде де Бональдтың саяси ықпалы артты. Ол Патшалық қоғамдық білім беру кеңесінің мүшесі болып тағайындалды және 1816 жылы Людовик XVIII оны Франция академиясына қабылдады. 1815 жылдан 1823 жылға дейін де Бональд депутаттар палатасында Авейрон округінен сайланған депутат болып қызмет етті. "Ultra royalist" фракциясының мүшесі (кейде "Ultras" деп те аталады), оның сөздері ең консервативті болды және ол революциядан кейін қабылданған заңдарды жоюға белсенді түрде тырысты. Ол 1814 жылғы Хартияға қарсы болды, оны революционерлерге тым көп жеңілдік беру және үкіметті әлсірету деп есептеді. Де Бональд Ле Шапелье заңын кері қайтару және гильдияларды қайта енгізу үшін жұмыс істеді, бірақ оның әрекеттері нәтижесіз аяқталды. Ұсынылған заң либералды Доктринарлар, баспасөз және тіпті Шатобриан сияқты наразы "Ultra" топтарынан да қарсылыққа ұшырады. 1827 жылы Карл X цензура мәселесі бойынша комиссия құрды және оған де Бональдты төрағалық етуге тағайындады.
Дін
Бональд теократиялық немесе дәстүрлі мектептің жетекші жазушыларының бірі болды, оған Майстр, Ламенна, Балланш және Фердинанд д'Экштейн кірді. Дәстүршіл мектеп рационалистерге қарсылық ретінде, адам ақылы тіпті табиғи дінге жете алмайды деп сенді, ал дәстүр, бастапқы аянның нәтижесі, табиғи дінді де, табиғаттан тыс аянның шындықтарын да білу үшін қажет болды. Бональд жақсы басқару қағидаларын тарих пен киелі жазбалардан шығаруға болады деп сенді. Оның саяси ой-пікірлері тілдің құдайдан пайда болуы туралы теориясымен тығыз байланысты. Адам сөйлеуді үлгі-өнеге арқылы үйренгендіктен, ол алғашқы адамның сөйлеуді Құдайдан үйренгенін, себебі Құдай осы алғашқы адамға барлық моральдық принциптерді хабарлаған деп сенді. Оның сөздерімен айтқанда, "L'homme pense sa parole avant de parler sa pensée" (адам ойын айтудан бұрын сөйлеуді ойлайды); алғашқы тіл барлық шындықтың мәнін қамтыды. Осы моральдық шындықтар Киелі жазбаларда кодификацияланды. Осыдан ол Құдайдың бар екендігін, Киелі жазбалардың құдайдан келгенін, соған сәйкес, Киелі жазбалардың жоғары билігін және Католик шіркеуінің қатесіздігін тұжырымдайды. Онда философтар революция кезінде еврейлердің азаттығын ақтау үшін қолданылған зихи құралдарды жасағаны үшін айыпталады. Бональд француз еврейлерін "нағыз" француз азаматтары болмауында және дәстүрлі қоғамды бұзатын күш болуында айыптады.
Шығармалары
1796: Саяси және діни билік теориясы. 1800: Әлеуметтік тәртіптің табиғи заңдары туралы талдамалық эссе. 1801: «Ажырысу туралы»: XIX ғасырда қарастырылды, А. Ле Клер баспасы. 1802: «Ең алғашқы заңнама» (3 томдық). 1815: Еуропаның жалпы мүддесі туралы толғаулар. 1817: Әртүрлі тақырыптар бойынша ойлар. 1818: Моральдық білімнің алғашқы объектілері туралы философиялық зерттеулер. 1818: Мадам де Стаэльдің еңбегіне қатысты байқаулар. 1819: Әдеби, саяси және философиялық жинақылар. 1821: Газеттерді цензуралау туралы заңға қатысты пікір. 1825: Христиандық және христиандық туралы. 1826: Ауыл шаруашылық отбасы және өнеркәсіптік отбасы. 1830: Қоғамды құрылтайтын қағиданың философиялық дәлелдемесі. 1834: Иса Мәсіхтің өмірі туралы сөз.
Толық жұмыстар
М. де Бональдтың шығармалары, 1817-1843 (А. Ле Клер, 14 том, 8°). М. де Бональдтың шығармалары, 1847-1859 (А. Ле Клер, 7 томдық, 8° гр.). М. де Бональдтың толық шығармалары, 1858 (Жак Пол Мин, 3 том, 4°). Толық шығармалар, Архив Карелина, 2010 (Мин басылымының факсимилесі).
Жазбалар ағылшын тілінде аударылды
Менчер қаласында, Бела, 1962 жыл. Католик саяси ой-пікірлері, 1789–1848 жылдар. Нотр-Дам университетінің баспасы. «Еуропаның бірлігі», 79–89 беттер. «Үй ішіндегі қоғам туралы», 89–95 беттер. «Талақ туралы», «Трансакшн» баспасы, 1992 жыл. Блум Кристофер Олаф (редактор және аудармашы), 2004 жыл. Ағартушылық кезеңнің сыншылары. Уилмингтон, Делавэр: ISI кітаптары. 1815 жыл: «Босуэ, Мео епископы туралы», 43–70 беттер. 1817 жыл: «Әртүрлі тақырыптар туралы ойлар», 71–80 беттер. 1818 жыл: «Мадам де Стаэльдің Француз төңкерісінің негізгі оқиғалары туралы ойларына қатысты ескертулер», 81–106 беттер. 1826 жыл: «Егінші отбасы, өндірістік отбасы және тұңғыштық құқығы туралы», 107–132 беттер. Ұлттардың нағыз және жалғыз байлығы: Отбасы, қоғам және экономика туралы эсселер, Кристофер Блум аудармасы. Ave Maria University Press, 2006 жыл. Блум Кристофер О. (редактор және аудармашы), 2020 жыл. Ағартушылық кезеңнің сыншылары. Провиденс, Род-Айленд: Cluny Media. 1810 жыл: «Халықтардың байлығы туралы», 25–34 беттер. 1815 жыл: «Талақты жою туралы ұсыныс», 35–44 беттер. 1817 жыл: «Әртүрлі тақырыптар туралы ойлар», 45–52 беттер. 1826 жыл: «Егінші отбасы, өндірістік отбасы және тұңғыштық құқығы туралы», 53–71 беттер.