Кіріспе

Бұрынғы телекоммуникациялық мамандық

Телефонның алғашқы жылдарында компаниялар қолмен телефон станцияларын пайдаланған, ал операторлар қосылысты телефон штекерлерін тиісті ұяларға қосу арқылы жасаған. Олар бірте-бірте қолданыстан шығарылып, автоматтандырылған жүйелерге алмастырылды – бастапқыда жергілікті аумақта тікелей нөмірді теруге мүмкіндік беретін, кейіннен алыс және халықаралық тікелей нөмірді теруге мүмкіндік беретін жүйелер.

Сипаттама

Типикалық қолмен басқарылатын телефон станциясында алдыңғы жағында үстел орналасқан тік панель болады. Үстелде бір қатар қосқыштар мен екі қатар айырбастар болады, олар қолданылмағанда үстелге керіліп кіретін кабельдерге қосылады. Әрбір айырбастар жұбы операторға қоңырауға қатысуға немесе келіп түскен қоңырау үшін тізбекті қоңырау шалуға мүмкіндік беретін сым тізбегінің бөлігі болды. Әрбір джекте клиенттің телефон алқабын көтергенде жанатын шам болады (алғашқы жүйелерде клиенттің орталық кеңсеге хабарласу үшін магнитоны қолмен айналдыруы және кейіннен аяқталған қоңырауды "үзуі" қажет болды). Орталық кеңседен келген сызықтар әдетте төменгі қатарда орналасатын. Оператордың қашықтықтан қоңырау шалу және клиенттің тікелей қоңырау шалу (DDD) мүмкіндігі пайда болғанға дейін, станция операторы алыс орталық кеңседегі әріптестерімен бірлесіп, қашықтықтан қоңырау шалуды аяқтауға жұмыс істейтін. Станция операторларының әдетте өте жақсы коммуникация дағдылары болуы керек. Автоматты станциялар пайда болғанға дейін оператордың көмегі ортақ желі арқылы телефондарға қоңырау шалудан басқа жағдайларда қажет болды. Абоненттер орталық кеңседегі оператормен сөйлесіп, оператор қоңырауды аяқтау үшін оны тиісті тізбекке қосатын. Қоңыраудың толық бақылауында болған оператор жеке әңгімелерді тыңдай алу мүмкіндігіне ие болды. Автоматты немесе қоңырау шалу жүйелері 1920 жылдары еңбек құнын төмендету және пайдаланудың өсуімен клиенттердің құпиялылығын қамтамасыз ету үшін жасалды. Телефон жүйелері жетілдіріле келе, қоңырауды аяқтау үшін телефон операторының тікелей араласуы азайды. Компьютерленген телефон қоңырау шалу жүйелерінің дамуымен бұрын оператордың көмегін қажет еткен көптеген қоңырауларды абоненттер қосымша адамның араласуынсыз тікелей шала алатын болды. Мемлекеттік желілерде жұмыс істеген адамдармен қатар, жеке филиалдық станцияларда (PBX) операторлар кіріс қоңырауларға жауап беру және оларды дұрыс ішкі желілерге қосу үшін қажет болды. Бүгінде көптеген ірі ұйымдарда тікелей ішкі қоңырау шалу немесе тікелей қоңырау шалу жүйесі бар. Кіші кеңселерде абоненттерге шалған адамның ішкі желі нөмірін енгізуге мүмкіндік беретін автоматтандырылған жүйе немесе қоңырауларға жауап беретін және оператор міндеттерін орындайтын ресепшн болуы мүмкін. Жұмыс орнына байланысты, PBX операторының рөлі мен жауапкершілігі мейманханада ояту қоңырауларын орындаудан бастап, шұғыл жағдайларға жауап беруді үйлестіруге, ауруханаларда диспетчерлік және дауыспен хабарлауға дейін кең ауқымды болуы мүмкін. Денсаулық сақтау саласында жұмыс істейтін операторлар деректерді енгізу, науқастар мен келушілерді қарсы алу, хабарламаларды қабылдау, сұрыптау немесе жұмыс уақытынан тыс жауап беру қызметтерін ұсыну сияқты қосымша міндеттерді де орындай алады. Тәжірибелі және жақсы оқытылған операторлар көбінесе жоғары жалақы алады.

Тарих

1878 жылдың қаңтар айында Джордж Уиллард Крой Бостон телефон диспетчерлік компаниясында жұмыс істей бастағанда әлемдегі алғашқы телефон операторы атанды. Эмма Натт 1878 жылдың 1 қыркүйегінде Бостон телефон диспетчерлік компаниясында жұмыс істей бастағанда алғашқы әйел телефон операторы болды, себебі бұрын операторлар ретінде жұмыс істеген жасөспірімдердің мінез-құлқы мен тәртібі қанағаттандырмайтын еді. Эмманы Александр Грэм Белл жұмысқа алды. АҚШ-та, 750-ден аспайтын станциясы бар кез келген жекеменшік телефон компаниясында жұмыс істейтін коммутатор операторлары 1963 жылғы Тең Еңбекақы Заңынан тыс қалды. 1898 жылы Гарриот Дейли АҚШ Капитолийінде алғашқы телефон станциясы операторы болды. Бұрынғы телефон операторы Джулия О'Коннор 1919 жылғы Телефон Операторларының ереуілін және 1923 жылғы Телефон Операторларының ереуілін, жақсы жалақы мен жұмыс жағдайларын қамтамасыз ету үшін IBEW Телефон Операторлары департаменті атынан «Жаңа Англия Телефон Компаниясына» қарсы ұйымдастырды. 1919 жылғы ереуілде бес күннен кейін почта министрі Берлсон кәсіподақ пен телефон компаниясы арасында келісімге келуге келісті, нәтижесінде операторлардың жалақысы артты және ұжымдық келісімдерді жүргізу құқығы мойындалды. Дегенмен, 1923 жылғы ереуіл бір айдан кейін мақсатына жетпей тоқтатылды. 1991 жылға дейін Керман (Калифорния) және Ванааринг (Жаңа Оңтүстік Уэльс) сияқты ауылдық аймақтарда қолмен басқарылатын орталық станциялар жұмыс істеді, бірақ бұл қолмен айналдырылатын магниттері жоқ орталық батареялық жүйелер болды. 2024 жылғы зерттеуге сәйкес, станция операторының жұмысын механикаландыру қазіргі телефон операторларының экономикалық жағдайын нашарлатты, бірақ болашақта басқа да дамып келе жатқан экономикалық секторларға өткен жас әйелдердің жұмысқа орналасу мүмкіндігіне жалпы алғанда зиян келтірмеді.

Шындық пен ойдан шығарылған

1960 жылға дейін телефон байланысын орнатуда телефондық байланыс тақталары мен операторлары бар телефон станциясы маңызды рөл атқарды. Телефондық байланыс тақтасы – телефон желілерін өзара байланыстыра отырып, әртүрлі телефондар немесе телефон желілері арасындағы қоңырауларды бағыттауға мүмкіндік беретін құрылғы. Коммутатордың операторы – телефонды қосқышқа қосу және ажырату арқылы қоңырауды қолмен қосқан адам. Телефондық байланыс және оператордың рөлі маңызды болды, өйткені олар қоңырау шалушыларды дұрыс тараппен байланыстыруға және қоңыраулардың дұрыс аяқталғанын қамтамасыз етуге жауапты болды. Олар сондай-ақ алыс қашықтыққа қоңырау шалу, телефондық тізімге кіру және телефон желісін пайдаланумен байланысты басқа да қызметтерді қамтамасыз етті. Диал телефондары 1930 жылдары ойлап табылған, бірақ стандартқа айналуға бірнеше жыл кетті. Нью-Гэмпшир 1950 жылдан 1973 жылға дейін қала бойынша қалаларды цифрларға ауыстырды. Электрлік коммутаторлар мен операторлар телекоммуникация жүйесінің ажырамас бөлігі болды, ХХ ғасырдың ортасында электрондық коммутациялық жүйелер енгізілгенге дейін. Кейіннен әйгілі жазушы болған Дороти М. Джонсон 1920 жылдардың басында Монтана штатының Уайтфиш қаласында 14 жасында жартылай көмек операторы ретінде жұмыс істей бастады. Бұл батыстағы шағын ағаш кесу қалашығындағы колледжге ақша қажет болған амбициялық жас әйелдер үшін тартымды мүмкіндік болды. Бұл рөл тез шешім қабылдауды, егжей-тегжейге мұқият назар аударуды, есімдерді жақсы есте сақтауды және сын-пікірлерді қабылдай білуді талап етті. Коммутаторды басқару технологиясы көптеген тығындар, кілттер, жарықтар, жалғау сымдары және қосылымдарды орнатудың күрделі протоколдары бар физикалық талапты талап ететін міндет болды. Толық уақытты жұмысшылар аптасына 56 сағат жұмыс істеді, олар қатал басшының жұмыс уақытын асыра жүктегеніне наразылық білдірсе де, ай сайын 50 доллар төленеді. Телефондық байланыс және оператордың көптеген функциялары автоматтандырылған болса да, телефон операторлары кейбір жағдайларда, мысалы, жедел жәрдем қызметтерінде немесе клиенттерге қызмет көрсету орталықтарында әлі де рөл атқарады. Осылайша, 1995 жылы Мюллер және басқалар жүргізген зерттеуге сәйкес, анықтамалық көмек көрсететін операторлар "олардың клиенттерінің өміріне қатысты әртүрлі салалар бойынша сарапшылар ретінде қызмет етеді, оларға мемлекеттік органдар, күрделі бизнес иерархиясы, ішінара есте қалған география және клиенттердің әлеміндегі серпіні өзгеріп отыруға көмектеседі". Америка операторларының ең танымал тобы 1917-1919 жылдары Америка экспедициялық күштерінің "Сигнал корпусының әйелдер телефоны операторлары" тобында болды. Олар Бірінші дүниежүзілік соғыста Францияға жіберілген екі тілді әйел операторлар еді. 223 әйел бейресми түрде "Сау болыңыз қыздар" деп аталды және 1978 жылға дейін әскери қызметтері үшін ресми түрде танылмады. Шын мәнінде операторлар ережелерді ұстанатын адамдар болған, бірақ Апрель Мидделжанстың айтуынша, американдық драма, фильм және журналдарда олар көбінесе қоғамдық нормаларға қарсы шыққан ереже бұзатын бүлікшілер ретінде бейнеленген. Апат оқиғалары, детективтер және романтикалық комедиялар арқылы көркем әдебиет жазушылары операторлар тек қоғамның бақылауында болған жоқ, керісінше, оны реттеуде және клиенттерінің және өздерінің өмірін қалыптастыруда белсенді рөл атқарды деп болжайды. Бұл оқиғалардың басты кейіпкерлері қызығушылық пен жанашырлықпен қозғалған, олар автоматтандырылған байланыстардан гөрі адам байланыстарын жоғары бағалаған. Олар коммутатордың қуатын пайдаланып, қоғамды жақсартуға бағытталған идеалдарына қол жеткізуді мақсат етті. Бұл оқиғалар әйелдердің мықты кейіпкерлеріне деген құрметті, сондай-ақ адамның тапқырлығы мен шешім қабылдауына машинаның тиімділігіне қарағанда артықшылықты көрсетеді.