Кіріспе

L'Île Rousse (lil ʁus; , , немесе Isula Rossa, ; , ˈiːzola ˈrossa; ) – Францияның Корсика аралындағы Жоғарғы Корсика департаментіне қарасты коммуна. Ол 1758 жылы Паскуале Паоли генуэздіктердің (Кальви сияқты) бақылауында болмайтын порты құру мақсатымен құрылған. 1848 жылға дейін итальян тілі Корсиканың әкімшілік тілі болғандықтан, қала бастапқыда Isola Rossa (Қызыл арал) деп аталған, бұл атау табиғи бейіт қызметін атқаратын қызыл түсті тастық аралдың есім-шолынан келген. Сен-Флорен және Токспен бірге, бұл департаменттегі француз тіліндегі атауы бар үш коммунаның бірі. Қалған барлық коммуналар корсикалық ұлтшылдардың көптеген талаптарына қарамастан, итальян тіліндегі атауларын сақтап қалған.

Тарих

Көне заманнан бері (б.з.д. 5000-3000 жылдар аралығында) қоныстанған Л'Иль Руссе б.з.д. 1000 жылы Агилла деген шағын, гүлденген қала болған; ол Финикиядағы Тирге тәуелді болды. Финикия флотының Каларис (Галерия) шабуылынан қиратылған Агилла, 4-ші ғасырға дейін Рубико Росега (қызыл жартас) деген атпен Рим үкімділігінде болды. Теңізге жақын орналасқандықтан, ол қарақшылар мен басқа да потенциалды жаулардың қаупіне ұшырады және Санта Репарата мен Монтичелло ауылдарының маңындағы теңіз бен жердің өнімдерімен күнекөрген балықшылар мен шаруалар болмаса, бірнеше ғасыр бойы адам тұрмады. 17-шы ғасырда Санта Репарата ди Баланьядан келген саудагерлер Балан, Неббио және Кап-Корс батысындағы жағалау ауылдарымен теңіз арқылы сауда жасау үшін дүкендер ашты. Шамамен 1759 жылы, жиі Баланге келетін Паскуале Паоли, Генуя мен Кальви арасындағы теңіз жолын тоқтату үшін Корсикаға солтүстік-батыста порт салуға шешім қабылдады. Ол жоспарларын дайындады және 1765 жылдың 10 желтоқсанында Баланг үкіметін портты (Скалу) қорғайтын бекініс салуға рұқсат беруге көндірді. Осы шешімнен Л'Иль Руссе туды.

Климат

Льо Рус аралы ыстық жазғы Жерорта теңізі климатына ие (Кёппен климаттық классификациясы Csa). Л'Иль-Русседегі орташа жылдық температурасы, ал орташа жылдық жауын-шашын мөлшері – . Ең көп жауын-шашын қараша айында жауады. Температуралар орташа есеппен тамыз айында шамамен , ал ақпан айында шамамен ең жоғары және ең төменгі болады. Л'Иль-Русседе тіркелген ең жоғары температура 1993 жылдың 5 шілдесінде + шамасында болды; ал ең төменгі температура 1996 жылдың 28 желтоқсанында - шамасында тіркелді.

Сипаттама

Солтүстік-батыс жағынан қызыл порфирден жасалған жартасты кіші аралдармен шектелген, ал оңтүстік жағынан мінсіз ақ құмды жағажаймен оралған Л’Иль Руссе туристерге барлық сұлулығымен ұсынылады. Қала теңізден батысқа қарай Семафор төбесі мен Фугата өткеліне дейін созылып жатыр. Отанның әкесі (le Père de la Patrie) Паскаль Паолинің ескі қаласы дерлік түзу және солтүстік-оңтүстік бағытында орналасқан тас төселген көшелерден тұрады. 6 кіші аралдың 3-інде орналасқан сауда портының кемежайларынан, балық аулау портынан, порт кешенін жағалаумен және жиырма бір бағаналы базармен байланыстыратын көпірлерден бастап, 1765 жылдан 19 ғасырдың бірінші жартысына дейін ескі қаланың қамалдары мен үйлері жылдар бойы бой көтерді. Флоренциялық ішкі баспалдақтары бар кейбір үйлер ерекше көзге түседі. 1740 жылы салынған, бірақ 1936 жылы қиратылған алғашқы шіркеу Нотр-Дам көшесіне атын берді. Нотр-Дам де Мизерикордқа арналған шіркеу ескі францискандық монастырдың қасында орналасқан, ал Л’Иль Руссе шіркеуі, Марияның Таза тұжырымы, басты алаңның батыс жағында, 1890 жылы отырғызылған алып пальма ағаштарының көлеңкесінде петанк ойнауға қолайлы. Жаңа қала ескі қаламен үйлесімді түрде Паоли алаңында бірігіп жатыр, онда жүз жылдық платан ағаштарының көлеңкесінде жазғы ауаны тамашалауға болады. Ескі қала келушілерге ішінара қалпына келтірілген ескі тас төселген көшелерде, тарихи есімдермен безендірілген: Паскуаль Паоли, Наполеон, Арена бауырлары (les frères Arena), Луи Филипп, Агилья көшелерімен серуендеу мүмкіндігін ұсынады. Паскаль Паоли салған, қалалық шенеуніктермен жабдықталған, 1815 жылдан кейін Францияның корольдық лилиясымен әшекейленген гербпен және жарты ғасырдан астам уақыт бойы Бонапарттық сайланған шенеуніктер басқарған Л’Иль Руссе – Корсика тарихында өзіндік орны бар қала. Оның қайшылықтары оны жыл сайын келіп, оның әдемі орталық алаңындағы платан ағаштарының астында демалатын туристер үшін тартымды және күтпеген орынға айналдырады.