Қолданбалы антропология: Теория мен тәжірибенің іс жүзіндегі қолданысы
Applied anthropology
Қолданбалы антропология – бұл тәжірибелік мәселелерді шешу үшін антропологиялық теориялардың қолданылуы. Салауаттылық, білім беру, бизнес және т.б. салаларда зерттеулер жүргізіледі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қолданбалы антропология – антропологиялық теориялардың, әдістердің және тәжірибелердің практикалық проблемаларды талдау мен шешуге бағытталған практикалық қолданысы. Бұл термин алғаш рет Дэниел Г. Бринтон "Антропологияның мақсаттары" атты мақаласында ұсынды, ал Джон Ван Вилленген қолданбалы антропологияны "қолданысқа енгізілген антропология" деп қарапайым түсіндірді. Қолданбалы антропологияға қоғамдық денсаулық сақтау, білім беру, мемлекеттік басқару, бизнес және тағы басқа салалардағы нақты проблемаларды шешу мақсатында жүргізілетін зерттеулер кіреді. "Қолданбалы антропология: Қолданыс салалары" еңбегінде Кедия және Ван Виллиген бұл процесті "мәліметтер ұсыну, тікелей әрекеттерді бастау және/немесе саясатты қалыптастыру арқылы нақты мәдени жүйелерде өзгерістер немесе тұрақтылық туғызатын, өзара байланысты, зерттеуге негізделген, құралдық әдістердің жиынтығы" деп анықтайды. Басқаша айтқанда, қолданбалы антропология – антропологиялық зерттеудің практикалық жағы; ол зерттеушілердің қатысуын және қатысатын қоғамда белсенділігін қамтиды.
Applied anthropology is the practical application of anthropological theories, methods, and practices to the analysis and solution of practical problems. The term was first put forward by Daniel G. Brinton in his paper titled, "The Aims of Anthropology" and John Van Willengen simply defined applied anthropology as "anthropology put to use" Applied anthropology includes conducting research with a primary or tertiary purpose to solve real world problems in areas such as public health, education, government, business, and more. In Applied Anthropology: Domains of Application, Kedia and Van Willigen define the process as a "complex of related, research based, instrumental methods which produce change or stability in specific cultural systems through the provision of data, initiation of direct action, and/or the formulation of policy". In other words, applied anthropology is the praxis based side of anthropological research; it includes researcher involvement and activism within the participating community.
Академиялық пәндерді қамтитын
Американдық антропологиялық қауымдастығының (AAA) веб-сайтында антропология "адамдарды, өткенді және қазіргі заманды зерттеу" деп сипатталған. Адамзат тарихындағы мәдениеттердің толық ауқымын және күрделілігін түсіну үшін антропология әлеуметтік және биологиялық ғылымдар, сондай-ақ гуманитарлық және физикалық ғылымдардан білім алады және оған сүйенеді. Осылайша, антропология саласы төрт кіші саланы қамтиды: әлеуметтік-мәдени антропология, биологиялық (немесе физикалық) антропология, археология және тіл білімі антропологиясы. Антропологиялық саланың басты қағидасы – бүкіл әлемдегі адамдар туралы ортақ білім мен зерттеулерді қолдану болғандықтан, осы салалардың кез келгенінде маманданған және зерттеулерін тікелей іс-қимылға және/немесе саясатқа енгізетін антропологты "қолданбалы антрополог" деп санауға болады. Шындығында, кейбір нақты, күнделікті проблемалар антропологиялық теорияның, әдістемесінің және практикасының барлық кіші салаларын қажет етеді. Мысалы, Американың жергілікті халықтарын дамыту бағдарламасы су құқықтарының заңдылығын анықтау үшін археологиялық зерттеулерді, қауымның қазіргі және тарихи мәдени ерекшеліктерін бағалау үшін этнографияны, тұрғындардың арасындағы тілдік біліктілікті қалпына келтіру үшін тіл білімін және тамақтану жетіспеушілігінен туындаған аурулардың себептерін анықтау үшін медициналық антропологияны қамтуы мүмкін.
The American Anthropological Association (AAA) website describes anthropology as a focus on "the study of humans, past and present. To understand the full sweep and complexity of cultures across all of human history, anthropology draws and builds upon knowledge from the social and biological sciences as well as the humanities and physical sciences." Thus, the field of anthropology encompasses four subareas: sociocultural anthropology, biological (or physical) anthropology, archaeology, and linguistic anthropology. Because a central tenet of the anthropological field is the application of shared knowledge and research about humans across the world, an anthropologist who specializes in any of these areas and enacts research into direct action and/or policy can be deemed an "applied anthropologist". In fact, some practical, real world problems invoke all sub disciplines of anthropological theory, method, and practice. For example, a Native American community development program may involve archaeological research to determine legitimacy of water rights claims, ethnography to assess the current and historical cultural characteristics of the community, linguistics to restore language competence among inhabitants, and medical anthropology to determine the causality of dietary deficiency diseases.
Кәсіби жауапкершілік
Қолданбалы антропологтар көбінесе академиялық емес клиенттер үшін жұмыс істейді, мысалы, үкіметтер, даму агенттіктері, үкіметтік емес ұйымдар (ҮЕҰ), тайпалық және этникалық қауымдастықтар, жақтаушылық топтар, әлеуметтік қызмет және білім беру мекемелері, сондай-ақ бизнес. Антропологтың өзі зерттейтін салаға қатысты белсенді қызмет бастауы да жиі кездеседі; көбінесе, әлеуметтік-мәдени антропологиялық зерттеулер бастапқыда зерттеу сауалдары ретінде туындайды, кейіннен қоғамдық жақтаушылық жобаларына және тіпті жаңа мамандандырылған ҮЕҰ-ларға айналады. Қолданбалы антропологияда қолданылатын әдістемелер этнография, қатысушы байқау, тізбектей сұрау, сұхбаттасу және фокус-топтарды қамтиды, бірақ олармен ғана шектелмейді. Қолданбалы антропологтар сонымен қатар мәтіндік талдау, сауалнама, мұрағаттық зерттеу және басқа да эмпирикалық әдістерді саясатты қалыптастыруға немесе өнімдерді талқылауға пайдаланады.
Applied anthropologists often work for nonacademic clients, such as governments, development agencies, non governmental organizations (NGOs), tribal and ethnic associations, advocacy groups, social service and educational agencies, and businesses. It is also not uncommon for an anthropologist to initiate activist work surrounding his or her own area of study; frequently, sociocultural anthropological studies begin as mere research inquiries that blossom into community advocacy projects, and even new specialized NGOs. Methodology utilized in applied anthropology includes, but is not limited to, ethnography, participant observation, snowballing, interviews, and focus groups. Applied anthropologists also use textual analysis, surveying, archival research, and other empirical methods to inform policy or to market products.
Проблемалар мен сын-пікірлер
Антропологиялық зерттеулер жүргізу және содан кейін зерттеуге қатысушылардың өмірін жақсарту мақсатында білімді қолдану процесі мәселелі болуы мүмкін және көбінесе шығыстану және/немесе отаршылдық элементтерімен байланысты. Кейдия және Ван Виллиген осы жұмыстағы моральдық дилемманы былайша сипаттайды: "Қолданбалы антропологияның этикалық талаптары ерекше қиындықтар тудырады, себебі практик жұмысты тапсырған клиенттердің мүдделері мен зерттеліп жатқан қауымдастықтың мүдделері арасындағы күрделі тепе-теңдікті сақтауға тиіс". Авторлар бұл келіссөздер жеке өмірге қатысты мәселелерге, меншік құқығына және зерттеудің мақсаты мен салдарына әкелетінін айтады (16-бет).
The process of conducting anthropological research and then applying knowledge in attempts to improve the lives of research participants can be problematic, and is often laced with elements of Orientalism and/or colonialism. Kedia and Van Willigen describe the moral dilemma embedded in this work: "The ethical requirements of applied anthropology are especially challenging since the practitioner must negotiate an intricate balance between the interests of the clients who commission the work, and those of the community being studied." The authors continue by stating that this negotiation leads to issues of privacy, ownership, and the implications and purposes of the study being produced (p. 16).
Антропологиядағы объективтілік/мәдени салыстырмалылық туралы пікірталастар
Антропология саласы зерттеу жүргізудің нақты және тиімді тәсілдері төңірегінде де пікір таласқа толы. Атап айтқанда, антропологиялық далалық жұмыста объективтіліктің қажеттілігі туралы пікір талас әлі де жалғасуда. Кейбір герменевтикалық ғалымдар адамның өз жұмысынан алдын ала қалыптасқан мәдени көзқарастарын толығымен жою мүмкін емес деп санайды. Осы тұрғысынан қарағанда, антропологтардың өздері мәдени тұрғыдан бағдарланған бақылаушылар екенін мойындау тиімдірек, сондықтан олар алатын ақпаратқа ықпал ететін субъективтіліктерден әрқашан сақ болу керек. Керісінше, антропологияға позитивистік көзқарас антропологиялық зерттеуде объективті, қатаң және ғылыми тәсілдің қажеттігін баса назар аударады. Әйелдердің жыныс мүшелерін кесудің (ӘЖМК) көпұлттық құбылысы антропологтың салыстырмалы мәдени контекстіні ескеру қажеттігін көрсетеді: "Әйелдердің жыныс мүшелерін кесу практикасын қолдайтын мәдени факторларға қатысты перспектива ұсынатын ғалымдардың жұмысы мәдени релятивизмді қоршаған пікір таласты күрт күшейтті. Гренбаум (1996) эмикалық интерпретациялар мен мәдени контексттерді ұсынатын талдаулар көбінесе осы практиканы қолдауға жақын тұратынына сыни қаралатынын атап көрсетеді" [автордың баса назары]. Мұндай жағдайларда антропологтың денсаулық және гендерлік қатынастар туралы жеке көзқарастарымен шатастырылып, күрделі әлеуметтік мәселені "шешуге" тырысуына жол бермеу өте маңызды.
The field of anthropology is also fraught with debate surrounding accurate and effective approaches to conducting research. More specifically, there is continued debate about the essentiality of objectivity in anthropological fieldwork. Some hermeneutic scholars contend that it is impossible to remove one's own preconceived cultural notions from one's work. In this line of thought, it is more productive to recognize that anthropologists are themselves culturally programmed observers, and must always be wary of biases that influence information they receive. In contrast, the positivist approach to anthropology emphasizes the necessity for an objective, regimented, and scientific approach to anthropological research. The multinational phenomenon of female genital cutting (FGC) exemplifies the necessity for an anthropologist to account for relative cultural contexts: "The work of scholars who stress the fundamental importance of offering perspectives on cultural factors that promote the practice of female genital cutting has brought the debate surrounding cultural relativism into sharp focus. Greunbaum (1996) notes that analyses that do offer emic interpretations and cultural contextualizations are often criticized as bordering on advocacy for the practice" [emphasis in original]. In these instances, it is imperative that an anthropologist not cloud his or her own preconceived notions about health and gender relations in an attempt to "remedy" a complex social issue.
Ғылыми жұмыстар мен ұйымдар
АҚШ-та этика мен әлеуметтік салдарға ерекше назар аудара отырып, антропологияны қолдану негізінде құрылған үш негізгі ұйым бар: Америка антропологиялық қауымдастығы (AAA), Қолданбалы антропология қоғамы (SFAA) және Антропологияны тәжірибелік қолдану ұлттық қауымдастығы (NAPA). Америка Құрама Штаттарында қолданбалы антропология саласындағы жетекші журнал – Қолданбалы антропология қоғамы басылымында жарияланатын «Адам ұйымы». Ұлыбританияда қолданбалы антропология бойынша басты журнал «Іс әрекетіндегі антропология» деп аталады. Әлеуметтік антропологтар қауымдастығының (ASA) «Apply» деп аталатын қолданбалы антропологтар желісі бар. Еуропалық әлеуметтік антропологтар қауымдастығы (EASA) құрамында жыл сайын «Дүниеге антропологтар не үшін керек?» атты халықаралық симпозиумды ұйымдастыратын Қолданбалы антропология желісі жұмыс істейді. Алғашқы симпозиумның тақырыбы – «Еуропада қолданбалы антропологияның жаңа салалары» (Амстердам, 2013), одан кейін «Фил сүйегі мұнарасынан шығу» (Падуа, 2014), «Біздің ыстық планетамыздың өзекті мәселелері» (Любляна, 2015), «IT-ді адамзаттыққа айналдыру» (Тарту, 2016), «Планетаны қуаттандыру» (Дурхам, 2017) және «Болашақты жобалау» (Лиссабон, 2018) тақырыптарында өтті. EASA Медициналық антропология желісінде де қолданбалы антропологияға арналған арнайы қызығушылық тобы бар. Корольдік антропологиялық институттың басшылығымен Джонатан Бенталл («The Best of Anthropology Today» авторы) жыл сайынғы Люси Мейр медалін құрды, ол антропологияны «кедейлік пен қайғыны жеңілдету үшін немесе адамның қадір-қасиетін белсенді түрде тану үшін» пайдаланудағы ең жақсы жетістіктерді марапаттайды.
There are three primary groups based in the US that are founded on the application of anthropology with acute attention to ethics and social implications: American Anthropological Association (AAA), Society for Applied Anthropology (SFAA), and the National Association for the Practice of Anthropology (NAPA). The premiere journal of applied anthropology in the United States is called Human Organization, published by the Society for Applied Anthropology. In the UK, the main journal for applied anthropology is called Anthropology in Action. The Association of Social Anthropologists (ASA) has a network of Applied Anthropologists known as "Apply". Within the European Association of Social Anthropologists (EASA), there is the Applied Anthropology Network, which annually organises the international symposium, Why the World Needs Anthropologists. The theme of the first symposium was New Fields for Applied Anthropology in Europe (Amsterdam, 2013), followed by; Coming Out of the Ivory Tower (Padua, 2014), Burning Issues of Our Hot Planet (Ljubljana, 2015), Humanise IT (Tartu, 2016), Powering the Planet (Durham, 2017), and Designing the Future (Lisbon, 2018). Within the EASA Medical Anthropology Network, there is also an applied anthropology special interest group. Under the direction of the Royal Anthropological Institute, Jonathan Benthall (author of The Best of Anthropology Today) created the annual Lucy Mair Medal of Applied Anthropology. This recognizes excellence in using anthropology "for the relief of poverty or distress, or for the active recognition of human dignity".