Америкалық қоғамды әлеуметтік-мәдени тұрғыдан сатиралық зерттеу
Nacirema
Америка қоғамын әнтропологиялық сатирамен қарастыру. "Нацирема" термині – АҚШ мәдениетін объективті талдау үшін қолданылады. Минердің мақаласы туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Антропологиядан американ қоғамын сатирикалық тұрғыдан қарау. Nacirema ("американ" керісінше жазылған) – антропология және социологияда Америка Құрама Штаттары азаматтарының мінез-құлқы мен қоғамының ерекшеліктерін қарастыру үшін қолданылатын термин. Бұл жаңа сөз американ антропологтарының өз мәдениетін көбірек объективтілікпен қарауы үшін өзін-өзі шектеудің қасақана сезімін тудыруға бағытталған.
Satirical look at American society from anthropology. Nacirema ("American" spelled backwards) is a term used in anthropology and sociology in relation to aspects of the behavior and society of citizens of the United States of America. The neologism attempts to create a deliberate sense of self distancing in order that American anthropologists might look at their own culture more objectively.
"Нацирема халқының тәндік рәсімдері"
Терминнің әлеуметтік ғылымдардағы алғашқы қолданылуы "Нацирема тайпасының дене ритуалдары" деген мақалада кездеседі, ол "басқа" мәдениеттер және АҚШ мәдениеті туралы антропологиялық зерттеулерді пародиялайды. Бұл мақаланы Хорас Митчелл Майнер жазды және ол алғаш рет 1956 жылғы маусымда American Anthropologist журналында жарияланды. Мақалада Майнер Солтүстік Америкада өмір сүретін, көпшілікке беймәлім Нацирема тайпасын сипаттайды. Ол осы топтың ерекше әдет-ғұрыптары туралы жазғанда, оқырмандарды сол топтың 1950-ші жылдардың ортасындағы қазіргі американдықтарға сәйкес келетінінен хабарсыз қалдырады. Майнер Нацирема тайпасын Канадалық Кри, Мексиканың Яки және Тарахумаре тайпалары, сондай-ақ Антиль аралдарының Кариб және Аравак тайпаларының жерлерінде қоныстанған топ ретінде көрсетеді. Мақалада ауыз қуысының гигиенасы бойынша батыстың қалыпты идеалдары, сонымен қатар ауруханадағы күтім және психиатрияға сырттан қарау ұсынылады.
The original use of the term in a social science context was in "Body Ritual among the Nacirema", which satirizes anthropological papers on "other" cultures, and the culture of the United States. Horace Mitchell Miner wrote the paper and originally published it in the June 1956 edition of American Anthropologist. In the paper, Miner describes the Nacirema, a little known tribe living in North America. The way in which he writes about the curious practices that this group performs distances readers from the fact that the North American group described actually corresponds to modern day Americans of the mid 1950s. Miner presents the Nacirema as a group living in the territory between the Canadian Cree, the Yaqui and Tarahumare of Mexico, and the Carib and Arawak of the Antilles. The paper describes the typical Western ideal for oral cleanliness, as well as providing an outside view on hospital care and on psychiatry.
"Насиреманың құпия құлдырауы"
1972 жылы Нил Б. Томпсон Нацирема халқының өркениеті құлдырағаннан кейін оларға қайта оралды. Томпсонның мақаласы, Майнердің мақаласынан өзгеше, негізінен экологиялық мәселелерге назар аударған әлеуметтік талдау ұсынды. Томпсон Элибомотуа (автомобиль сөзінің керісінше) культіне және олардың қоршаған ортаны өзгертуге жасаған тыранына ерекше көңіл бөлді. Бұл мақала қайта басылып, «Нацирема: Американдық мәдениет туралы оқулар» антологиясының соңғы тарауы ретінде жарық көрді. Томда американдық әлеуметтік антропологияға қатысты көптеген ғылыми зерттеулермен қатар, Веслиан университетінің профессоры Уилард Уокердің «Нацирема» сериясынан тағы бір мақаласы бар: «Қазіргі заманғы Нацирема мәдениетіндегі халықтық тіл білімі ұғымдары мен ти’йцир (оқытушы) кастасының сақталуы» («The Retention of Folk Linguistic Concepts and the ti'ycir (teacher) Caste in Contemporary Nacireman Culture») – бұл мақала Нацирема мәдениетіндегі мектептердегі (sguwlz) оқудың зиянды және бағындырушылық ритуалын жоқтап жазады. Фонология туралы антрополог былай деп жазады:
In 1972 Neil B. Thompson revisited the Nacirema after the fall of their civilization. Thompson's paper, unlike Miner's, primarily offered a social commentary focused on environmental issues. Thompson paid special attention to the Elibomotua (automobile backwards) cult and its efforts to modify the environment. This article is reprinted and appears as the final chapter in an anthology, Nacirema: Readings on American Culture. The volume contains an array of scholarly investigations into American social anthropology as well as one more article in the Nacirema series, by Willard Walker of Wesleyan University: "The Retention of Folk Linguistic Concepts and the ti'ycir (teacher) Caste in Contemporary Nacireman Culture" which laments the corrosive and subjugating ritual of attending sguwlz (schools). On phonology, the anthropologist notes:
«Сәулеттік емес Нацирема тілінің дауыстылар жүйесі тілдің үш түрлі биіктігі мен тілдің үш түрлі қозғалысы негізінде ерекшеленетін тоғыз фонемалық дауыстан тұрады. Бұл тоғыз дауысты фонеманың дұрыстығына күмән келтіруге болмайды, өйткені олардың әрқайсысы бірнеше ақпарат берушілерден тәуелсіз алынған бірнеше минималды жұптармен расталады. Бірақ, қызығы, көптеген ақпарат берушілер тілде тек бес дауысты бар дейді: олар ˀey, ˀiy, ˀay, ˀow және yuw деп аталады және әрқашан дәл осы ретпен айтылады. Бес дауысты жүйе туралы кең таралған мифтің анықталуы осы жазушыны Нацирема халқының тіл білімінің жалпы контурларын картаға түсіру мақсатында Нацирема ақпарат берушілерінен үлкен үлгі алып, терең сұхбаттасулар жүргізуге және сауалнамалар жасауға итермеледі. Бұл зерттеу стратегиясы ақырында бес дауысты жүйесін ти’йчɨр кастасының таратып жүргеніне нақты дәлел берді.»
quote|The vowel system of Secular Nacireman consists of nine phonemically distinct vowels distinguished on the basis of three degrees of tongue height and three degrees of tongue advancement. There can be no question as to the validity of these nine vocalic phonemes, for each is attested by a number of minimal pairs elicited independently from several informants. Curiously enough, however, most informants insist that only five vowels exist in the language: these are called ˀey, ˀiy, ˀay, ˀow, and yuw, and are invariably cited in precisely that order. The discovery of the widespread myth of the five vowel system prompted the present writer to conduct a series of intensive interviews and administer questionnaires to a sample of Nacireman informants with a view to mapping the general outlines of Nacireman folk linguistics. This research strategy ultimately provided compelling evidence that it is the ti'yčɨr caste that has disseminated the notion of the five vowel system.