Тақсим алаңы – Стамбулдың Бейоғлу ауданындағы танымал туристік орталық. Мекемелер, дүкендер, қонақүйлер, Республика монументі және Гези паркі орналасқан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бейоғлу ауданы, Стамбул, Түркия
District in Beyoğlu, Istanbul, Turkey
Стамбулдың Еуропалық бөлігіндегі Бейоғлу ауданында орналасқан Таксим алаңы (Taksim Meydanı) – мейрамханаларымен, дүкендерімен және қонақүйлерімен танымал маңызды туристік және демалыс орны. Бұл қазіргі Стамбулдың ортасы болып саналады және Стамбул метро желісінің бас станциясы осында орналасқан. Таксим алаңында 1928 жылы ашылған, Пьетро Канониканың жасаған Республика ескерткіші (Cumhuriyet Anıtı) де орналасқан. Бұл монумент 1923 жылы Түркия Тәуелсіздік соғысынан кейін Түркия Республикасының құрылғанына 5 жыл толуын еске салады. Алаңның оңтүстігінде «Мармара» қонақ үйі, шығысында Ататүрік мәдени орталығы, солтүстігінде Гези паркі, ал батысында Таксим мешіті орналасқан. Гүмішсую көшесі, Cumhuriyet көшесі, Тарлабашы бульвары, Ыстықкөл көшесі және Сырсельвилер көшесі сияқты бірнеше маңызды жолдар осы алаңда түйіседі.
Taksim Square (Taksim Meydanı, ), situated in Beyoğlu in the European part of Istanbul, Turkey, is a major tourist and leisure district famed for its restaurants, shops, and hotels. It is considered the heart of modern Istanbul, with the central station of the Istanbul Metro network. Taksim Square is also the location of the Republic Monument (Cumhuriyet Anıtı) which was crafted by Pietro Canonica and inaugurated in 1928. The monument commemorates the 5th anniversary of the foundation of the Republic of Turkey in 1923, following the Turkish War of Independence. The square is flanked to the south by The Marmara Hotel, to the east by the Atatürk Cultural Centre, to the north by Gezi Park and to the west by Taksim Mosque. Several major roads converge on the square: Gümüşsuyu Caddesi, Cumhuriyet Caddesi, Tarlabaşı Bulvarı, İstiklal Caddesi and Sıraselviler Caddesi.
Тарих
Таксим сөзі араб тілінде "бөлу" немесе "тарату" дегенді білдіреді. Таксим алаңы бастапқыда Стамбулдың солтүстігінен келген негізгі су желілері жиналатын және қаланың басқа бөліктеріне тармақталатын жер болған (содан есімі шыққан). Бұл мақсаттағы қолданысын Сұлтан Махмуд I орнатқан. Алаң өз атын Осман дәуіріндегі тас су сақтағышынан алған, ол алаңның бір жағында орналасқан. Бір кезде алаңда тұрған тағы бір маңызды ғимарат – 19 ғасырғы Таксим артиллерия казармасы (Таксим Кышласы, кейіннен Таксим стадионы болған), бірақ 1940 жылы француз архитектор және қала құрылысшысы Генри Просттың Таксим алаңы мен Таксим Гези паркіне арналған жоспарларына сәйкес құрылыс жұмыстары кезінде бұзылып жатыр. Таксим Гези паркі – Стамбулдың орталық аймағындағы бетонды кеңістіктің арасындағы шағын жасыл парк. 2013 жылы қала әкімдігі, ескі казарманы саябақтың орнында сауда орталығына айналдыруды көздеп, саябақта лагерь құрған наразылық білдірушілерді күшпен шығара бастады. Полицияның қатыгездігі туралы жаңалықтар тарағаннан кейін мыңдаған адамдар "Таксимді басып алу" қозғалысына жиналды, саябақтың бұзылуын тоқтату үшін. 2013 жылдың мәліметі бойынша, бұзу жобасының мәртебесі белгісіз болды, Әділет және даму партиясы (АҚП) үкіметі Таксим алаңының маңындағы полицияны ірі демонстрациялардың алдын алу үшін тәртіпсіздікке қарсы жабдықтармен жабдықтады.
The word Taksim means "division" or "distribution" in Arabic. Taksim Square was originally the point where the main water lines from the north of Istanbul were collected and branched off to other parts of the city (hence the name.) This use for the area was established by Sultan Mahmud I. The square takes its name from the Ottoman era stone reservoir which is located along one side of the square. Another significant building that once stood on the square was the 19th century Taksim Artillery Barracks (Taksim Kışlası, which later became the Taksim Stadium), but which was demolished in 1940 during the construction works in accordance with the plans of French architect and city planner Henri Prost for Taksim Square and Taksim Gezi Park. Taksim Gezi Park is a small green park in the midst of the concrete expanse of central Istanbul. In 2013, the city municipality, wanting to rebuild the old barracks as a shopping venue on the site of the park, began forcefully removing protesters who had set up camp in the park. After news spread of the police brutality, thousands of people rallied in the Occupy Taksim movement, to stop the demolition of the park. As of 2013, the status of the demolition project was in limbo, the Justice and Development Party (AKP) government has the Police stationed in and around Taksim Square ready with riot control equipment to deter any large demonstrations.
Қазіргі күн
Таксим – маңызды көлік түйіні және Стамбул тұрғындары мен туристер үшін танымал орын. Ыстықлал көшесі (Тәуелсіздік көшесі), ұзын жаяу жүргіншілерге арналған сауда көшесі осы алаңда аяқталады, ал алаңнан көше бойымен ностальгиялық трамвай жүреді, ол Түннельдің (1875) жанында тоқтайды. Бұл Лондон метросынан (1863) кейін әлемдегі екінші ең көне метро желісі. Таксим алаңы қалалық автобус жүйесі үшін негізгі ауысу пункті болып табылатындықтан, сонымен қатар Стамбул метросының Хачиосман – 4. Левент – Таксим – Еникапы желісінің де соңғы аялдамасы болып табылады. Таксимнің маңызы 2006 жылғы 29 маусымда жаңа Kabataş – Таксим фуникулерінің F1 желісі ашылғанда одан да артты. Бұл желі Таксим метро стансасын Kabataş трамвай стансасымен және Seabus портымен байланыстырып, адамдарға 110 секунд ішінде Таксимге көтерілуге мүмкіндік берді. Таксим алаңының төңірегінде көптеген саяхат агенттіктері, қонақүйлер, мейрамханалар, пабтар және Pizza Hut, McDonald's, Subway және Burger King сияқты халықаралық жылдам тамақ желілері орналасқан. Бұнда сонымен қатар Стамбулдың ең сәнді қонақүйлері де бар, олардың ішінде InterContinental, Divan және The Marmara қонақүйлері бар. Таксим бұрын шерулер, Жаңа жыл тойлау және басқа да қоғамдық жиындар үшін танымал орын болған, бірақ 2016 жылдан бері мұндай жиындарға рұқсат беру сирек болды. 2021 жылы жаңартылған Ататүрік Мәдениет орталығы (Atatürk Kültür Merkezi), көп мақсатты концерт залы мен мәдени орталық та Таксим алаңында орналасқан. Ол 2021 жылы ашылған Таксим алаңы мешітіне қарама-қарсы тұр.
Taksim is a main transportation hub and a popular destination for both tourists and residents of Istanbul. İstiklal Caddesi (Independence Avenue), a long pedestrian shopping street, ends at this square, and a nostalgic tram runs from the square along the avenue, ending near the Tünel (1875) which is the world's second oldest subway line after London's Underground (1863). In addition to serving as the main transfer point for the municipal bus system, Taksim Square is also the terminus of the Hacıosman 4. Levent Taksim Yenikapı subway line of the Istanbul Metro. Taksim's position was given an extra boost on June 29, 2006, when the new Kabataş Taksim Funicular line F1 connecting the Taksim Metro station with the Kabataş tramway station and Seabus port was opened, allowing people to ascend to Taksim in just 110 seconds. Surrounding Taksim Square are numerous travel agencies, hotels, restaurants, pubs, and international fast food chains such as Pizza Hut, McDonald's, Subway, and Burger King. It is also home to some of Istanbul's grandest hotels including the InterContinental, the Divan, and The Marmara Hotel. Taksim used to be a favourite location for public events such as parades, New Year celebrations, and other social gatherings, although since 2016 permission has rarely been given for such gatherings. Atatürk Cultural Center (Atatürk Kültür Merkezi), a multi purpose concert hall and cultural centre reopened after renovation in 2021, is also located in Taksim Square. It faces the Taksim Square Mosque which also opened 2021.
Демонстрациялар мен оқиғалар
Бұрын бұл алаң саяси наразылықтардың маңызды орны болған. 1969 жылғы 16 ақпанда "Қанды жексенбі" деп аталатын оқиғада оңшыл топтармен болған қақтығыстарда 150-ге жуық солшыл демонстрант жарақат алды. Таксим алаңындағы қырғын деп аталатын оқиғаларда 1977 жылғы 1 мамырда Еңбек күніне орай өткен демонстрация кезінде 36 солшыл демонстрант белгісіз және оңшыл деп саналатын қарулы адамдармен алаңда өлтірілді. 1982 жылғы 10 тамызда түрік армяны Артин Пенік Арменияны азат ету үшін Арменияның құпия армиясы жасаған Эсенбога әуежайына шабуылға наразылық білдіру үшін өзін өртеп жіберді. Таксим алаңы 2000 жылы екі Лидс Юнайтед футбол жанкүйері 1999-2000 жылғы УЕФА Кубогының жартылай финалы алдындағы түнде Галатасарай жанкүйерлерімен болған қақтығыстар кезінде пышақталды. 2010 жылғы 31 қазанда полиция автобусының жанында жанкешті бомба жарылды. ТАК ұйымының мүшесі болған бомбалаушы қаза тапты, 15 полиция қызметкері мен 17 азамат жарақат алды. 2011 жылғы мамыр айында черкестердің геноцидке қарсы наразылық шеруі өтті. Көптеген басқа да зорлық-зомбылық оқиғалардан кейін барлық наразылықтар мен демонстрацияларға тыйым салынды және бүгінде полиция бөлімшелері кез келген оқиғаның алдын алу үшін тәулік бойы жұмыс істейді. Алаңда Май күні мен Жаңа жылды тойлауға көп жылдар бойы рұқсат берілмейді, айналасындағы аумақтың көп бөлігі әдетте сол күні қоршалады, ал метро станциясы адамдар жиналмауы үшін жабылады.
The square used to be an important venue for political protests. On February 16, 1969, some 150 leftist demonstrators were injured during clashes with right wing groups in what is known as "Bloody Sunday". In the events known as the Taksim Square massacre, 36 left wing demonstrators were killed by unidentified and allegedly right wing gunmen on the square during the Labour Day demonstrations of May 1, 1977. On 10 August 1982, Artin Penik, a Turkish Armenian, set himself on fire to protest the Esenboga airport attack by the Armenian Secret Army for the Liberation of Armenia. Taksim Square was the location of football riots in 2000 when two Leeds United fans were stabbed to death during clashes with Galatasaray fans, the night before the 1999 2000 UEFA Cup semi final first leg match between the two teams. On October 31, 2010, a suicide bomb went off next to a police bus. The bomber, a TAK militant, died, while 15 police officers and 17 civilians were injured. A march to protest the Circassian genocide took place in May 2011. Following many other violent incidents, all protests and demonstrations were banned and today police units maintain a round the clock presence to prevent any incidents. It is many years since either May Day or New Year's Day events were permitted to take place in the square, with much of the surrounding area usually fenced off for the day and the Metro station often closed to prevent people gathering.
Гези саябағындағы наразылық
2013 жылы Таксимде Осман дәуірінде салынған Таксим әскери казармасын (1940 жылы Гези паркін салу үшін бұзылған) және Гези паркі орнындағы сауда орталығын қайта жаңартуға қарсылық білдіріп, наразылық акциялары өтті. 31 мамыр күні таңертең полиция күштері наразылық білдірушілерге және шатырларда ұйықтап жатқан адамдарға шабуыл жасап, көзден жас шығаратын газ, бұрыш газ және су шашырату машиналарын қолданып, таратуға тырысты. Наразылық білдірушілер премьер-министр (қазіргі президент) Режеп Тайип Ердоғанды осы даулы мәселеде келісімсіздігі үшін және түрік полициясының наразылық білдірушілерге қарсы күш қолданудың артық шегі үшін сынады. Солтүстік Стамбулдың ормандық аймақтарында Явуз Сұлтан Селим көпіріне (Үшінші Босфор көпірі) және жаңа Стамбул халықаралық әуежайына (әлемдегі ең ірі әуежай) қол жеткізу үшін кесілген көптеген ағаштар Гези паркіне қарсы наразылықтардың себебіне айналды. Түркия үкіметінің ресми мәліметтері бойынша, әуежай және оның жолдары үшін барлығы 2 330 012 ағаш кесілді; ал Явуз Сұлтан Селим көпіріне апаратын тас жолдар үшін тағы 381 096 ағаш кесілді.
In 2013, protests took place in Taksim in opposition to the reconstruction of the Ottoman era Taksim Military Barracks (demolished in 1940 to create Gezi Park) and a shopping centre on the site of Gezi Park. In the early morning of May 31, police forces moved in on the demonstrators and people sleeping in tents, and tried to disperse them with tear gas, pepperspray and water cannons. The demonstrators criticized Prime Minister (now President) Recep Tayyip Erdoğan for his uncompromising stance on this controversial issue and for the Turkish police's excessive use of force against the demonstrators. The large number of trees in the forests of northern Istanbul that were cut down to provide access to the Yavuz Sultan Selim Bridge (Third Bosphorus Bridge) and the new Istanbul International Airport (the world's largest airport) were other factors that triggered the Gezi Park protests. According to official Turkish government data, a total of 2,330,012 trees have been cut down to make way for the airport and its road connections; while a further 381,096 trees were cut down to make way for the highways leading to the Yavuz Sultan Selim Bridge.