Кіріспе

Әлеуметтік антропологияның ішкі саласы – академиялық журнал. Визуалды антропология – әлеуметтік антропологияның ішкі саласы, ол этнографиялық фотосуреттерді, фильмдерді және 1990 жылдардың ортасынан бастап жаңа медианы зерттеумен және жасаумен айналысады. Соңғы уақытта оны ғылым және көрнекі мәдениет тарихшылары да пайдаланады. Кейде этнографиялық фильммен жаңылыстырылғанымен, визуалды антропология одан гөрі көп нәрсені қамтиды, оның ішінде би және басқа да өнер көрсетілімдері, мұражайлар мен архивтер, барлық көрнекі өнер түрлері, бұқаралық ақпарат құралдарының өндірісі мен қабылдануын антропологиялық тұрғыдан зерттеуді қамтиды. Көптеген мәдениеттердің бейнелеулерінің тарихын және талдауын зерттеу визуалды антропологияның бір бөлігі болып табылады: зерттеу тақырыптарына құм суреттері, татуировкалар, мүсіндер мен бедерлер, үңгір суреттері, сүйекке салынған өрнектер, зергерлік бұйымдар, иероглифтер, суреттер және фотосуреттер кіреді. Бұл салаға адамның көру қабілетін, медианың қасиеттерін, көрнекі форма мен функция арасындағы байланысты, сондай-ақ көрнекі бейнелеулерді қолданудың практикалық және бірлескен әдістерін зерттеу де жатады. Мультимодальды антропология – бұл саланың соңғы дамуы, ол виртуалды шындық, толықтырылған шындық, мобильді қосымшалар, әлеуметтік желілер, ойындар сияқты жаңа технологиялардың фильмдермен, фотосуреттермен және өнермен бірге антропологиялық зерттеулерді, тәжірибені және оқытуды қалай өзгертетінін қарастырады.

Тарих

1880 жылдары антропологияның академиялық ғылым ретінде қалыптасуына дейін этнологтар фотосуретті зерттеу құралы ретінде пайдаланған. Антропологтар мен антропологиямен айналыспаған зерттеушілердің көпшілігі бұл жұмысты этнографияны сақтап қалу ниетімен, яғни жойылуға бейім деп есептелетін қоғамдардың өмір салтын ұрпақтарға жеткізу мақсатында жүргізді (мысалы, Эдвард Кертистің американдық үндістерінің суреттерін қараңыз). Антропологиялық киноның тарихы деректі және дерексіз фильмдердің тарихымен тығыз байланысты, алайда этнофикшен этнографиялық киноның жекелеген жанры саналады. Этнографиялық «өзге» туралы түсірілген алғашқы фильмдердің кейбірі Люмьердің жабдықтарымен түсірілді («Пномпендегі пілдер шолуы», 1901). Арктика халықтарының өмірін баяндаған фильмдерімен танымал Роберт Флаэрти («Солтүстік Нанук», 1922) 1913 жылы солтүстікке экспедицияға камера мен жабдық алып баруды ұсынған жетекшісінің кеңесінен кейін кинорежиссер болды. Флаэрти «дәстүрлі» инуиттердің өмір салтына назар аударды, фильмдегі кейіпкерлеріндегі қазіргі заманның белгілерін көбінесе көрсетпеді (Барноудың сөзінше, тіпті оның хабарлағандары моржды аулау үшін мылтық қолдануға рұқсат бермеген, олар оны гарпунмен шабуылдағанда түсіріп жатқанда; бұл көрініс «Нанук» фильміне енді, онда олардың «таза» мәдениетінің дәлелі ретінде көрсетілді). Бұл үрдіс көптеген этнографиялық фильмдерде сақталды (мысалы, Роберт Гарднердің «Өлі құстар» фильмін қараңыз). 1940-1950 жылдары Хортенс Паудермейкер, Грегори Бейтсон, Маргарет Мид («Балидегі транстың және бидің», 1952) және Мид пен Рода Метро (редакторлар), («Алыстан мәдениетті зерттеу», 1953) сияқты антропологтар бұқаралық ақпарат құралдары мен визуалды бейнелеуге антропологиялық көзқарастарды енгізді. Карл Г. Хайдер этнографиялық киноның қайта қарастырылған басылымында (2006) Бейтсон мен Мидтен кейін визуалды антропология тарихы «ХХ ғасырдың екінші жартысындағы белсенді болған төрт адамның маңызды еңбектерімен анықталады: Жан Руш, Джон Маршалл, Роберт Гарднер және Тим Эш. Осы төрт адамға назар аударғанда, этнографиялық киноның қалыптасуын көреміз» (15-бет). Көптеген адамдар, соның ішінде Питер Лоизос, осы таңдаулы топқа режиссер және автор Дэвид Макдугаллдың есімін қосады. 1966 жылы кинорежиссер Сол Уорт пен антрополог Джон Адейр Аризонадағы навахо үндістеріне 16 мм-лік фильм түсіруді үйретті. Бұл гипотеза бойынша, навахолардың көркемдік таңдаулары навахо әлемінің «қабылдау құрылымын» көрсетеді. Бұл эксперименттің мақсаты негізінен этнографиялық және теориялық болды. Алайда, ондаған жылдардан кейін бұл жұмыс әртүрлі қатысушылық және қолданбалы антропологиялық бастамаларды, фото дауыстан бастап виртуалды мұражай коллекцияларына дейін, онда жергілікті серіктестерге күш беру стратегиясы ретінде камералар беріледі. АҚШ-та визуалды антропология алғаш рет 1958 жылы Гарвардтың Пибоди археология және этнология мұражайындағы Кино зерттеу орталығының құрылуымен академиялық ортада қолдау тапты. Ұлыбританияда 1987 жылы Манчестер университетінде Гранада визуалды антропология орталығы антропология және кинотақырып бойынша магистрлік, магистрлік және докторлық диссертацияларды оқытатын студенттерге оқыту мақсатында құрылды. Джон Коллиер 1967 жылы осы саладағы алғашқы стандартты оқулықты жазды, ал 1970-ші жылдардың көптеген визуалды антропологтары маңызды сындық көзқарастар үшін Роланд Барт сияқты семиологтарға сүйенді. Визуалды антропология тарихына Эмили де Бригард (1967), Фадва Эль Гинди (2004) және Беате Энгельбрехт (редактор) (2007) үлкен үлес қосты. Визуалды антропологияны кең мағынада түсінетін, Маркус Бэнкс пен Джей Руби редакциялаған жақындағы тарих «Көріну үшін жасалған: Визуалды антропологияның тарихи перспективалары» деп аталады. Антропологиялық линзаны Үндістанға бұру визуалды антропологияның қарсы тарихын ұсынады (Khanduri 2014). Сонымен қатар, визуалды антропологияда әлеуметтік және саяси тәжірибені зерттеуде визуалды мәдениетті орталыққа қоюға шақыру бар; визуалды жазу көздері мен дискурсына екінші деңгейлі деп қарастыратын әлеуметтік ғылымдардағы дәстүрлі тәсілге қарсы визуалды басымдық беру. Қазіргі уақытта Визуалды антропология қоғамы (SVA) АҚШ-та Америка антропологиялық қауымдастығының (AAA) бөлімі ретінде осы саланың өкілі болып табылады. АҚШ-та этнографиялық фильмдер жыл сайын Маргарет Мид кинофестивалінде, сондай-ақ ААА-ның жыл сайынғы Кино және Медиа фестивалінде көрсетіледі. Еуропада этнографиялық фильмдер Ұлыбританиядағы Корольдік антропология институтының кинофестивалінде, Франциядағы Жан Руш кинофестивалінде, Австриядағы Ethnocineca және Грециядағы Ethnofest фестивальдерінде көрсетіледі. Оннан астам басқа халықаралық фестивальдер Солтүстік антропологиялық кино қауымдастығының [NAFA] бюлетенінде тұрақты түрде тізімделген.

Тарихи көрнекі бейнелеудің уақыт сызығы мен кеңдігі

Өнер тарихшыларын кейбір бірдей нысандар мен процестер қызықтырса, визуалды антропология осы артефакттарды толыққанды мәдени контекстке енгізеді. Археологтар, әсіресе, адамдар мен олардың мәдениеттерінің жақын жерлердегі және үлкен аумақтардағы таралуын түсіну үшін визуалды даму сатыларын пайдаланады. 10,000 жыл бұрын қайықпен жүретін халықтарда жақсы дамыған пиктограммалар жүйесі қолданысқа енген, бұл навигация мен жазудың дамуына, сондай-ақ әңгіме айту мен көркемдік бейнелеуге зор үлес қосты. Ертедегі визуалды бейнелер көбінесе әйел бейнесін көрсетеді, ал киім әйел денесінде шамамен 28,000 жыл бұрын пайда болған, археологтардың қазіргі танымынша, бұл Ежелгі Еуропада тоқу өнерінің тууымен сәйкес келеді. Бұл – визуалды антропологияның толыққанды сипатының мысалы: жұқа матадан киім киген әйелді бейнелейтін мүсін – бұл тек өнер нысаны ғана емес, сонымен қатар сол кездегі киім салты, шаруашылық ұйымдастырылуы (қай жерде табылса), материалдардың (мысалы, саздың қайдан алынғаны) және өндіріс процестерінің (сазды қалай күйдіру кең таралды), тоқу қашан басталды, қандай тоқу бейнеленген, тоқуға байланысты қандай басқа дәлелдер бар, және сол кездегі адам өмірінің басқа салаларында қандай мәдени өзгерістер болғаны туралы мәліметтер береді. Визуалды антропология, визуалды бейнелеуді жасау және түсінуге бағытталған өз күш-жігеріне назар аудару арқылы, көптеген принциптерді орнатуға және жалпы адамның визуалды бейнелеуі туралы теорияларды құруға мүмкіндік береді.