Кіріспе
Зимбабведегі Кариба көлі – көлем бойынша әлемдегі ең үлкен жасанды көл және су қоймасы. Ол Үнді мұхитында, Замбези өзенінің сағасынан жоғары, Замбия мен Зимбабве арасындағы шекара бойында орналасқан. Кариба көлі 1958 және 1963 жылдар аралығында Кариба бөгетінің солтүстік-шығыс жағында құрылысы аяқталғаннан кейін толтырылды, бұл Замбези өзеніндегі Кариба шатқалын су басты. Зимбабведегі Кариба қаласы көл бөгетін салуға қатысқан жұмысшылар үшін салынды, ал Зимбабведегі Бинга және Млибизи ауылдары, сондай-ақ Замбиядағы Сиавонга және Синазонгве сияқты басқа да елді мекендер су көтерілуі салдарынан үйсіз қалған адамдарды орналастыру үшін дамыды.
Lake Kariba is the world's largest artificial lake and reservoir by volume. It lies upstream from the mouth of the Zambezi river on Indian Ocean, along the border between Zambia and Zimbabwe. Lake Kariba was filled between 1958 and 1963 following the completion of the Kariba Dam at its northeastern end, flooding the Kariba Gorge on the Zambezi River. The Zimbabwean town of Kariba was built for construction workers on the lake's dam, while some other settlements such as Binga village and Mlibizi in Zimbabwe and Siavonga and Sinazongwe in Zambia have grown up to house people displaced by the rising waters.
Физикалық сипаттамалары
Кариба көлінің ұзындығы 300 шақырымнан асады және ені 40 шақырымға жетеді. Оның ауданы 5580 шаршы километрді құрайды, ал су қоймасының сыйымдылығы 185 миллиард куб метрге жуық. Көлдің орташа тереңдігі 20 метр, ал ең терең жері 60 метр. Бұл көлем бойынша әлемдегі ең ірі жасанды су қоймасы, Үш Сары Аңғар бөгетінен төрт есе үлкен. Судың орасан зор массасы сейсмикалық белсенді аймақта жер сілкінісін тудырған деп саналады, оның ішінде Рихтер шкаласы бойынша 5 балдан жоғары 20-дан астам жер сілкінісі тіркелді. Көлде Маазе аралы, Машапе аралы, Чете аралы, Секула, Сампа Карума, Фотэргилл, Спервинг, Жылан аралы, Антилопа аралы, Бед аралы және Чиканка сияқты бірнеше арал бар.
Экология
Көл толу кезеңінде судың құрамында шіритін, суға батқан өсімдіктерден келетін көптеген қоректік заттар болды, бұл көлдің түбіне айналған жер бетінде қалың құнарлы топырақ қабатын құрады. Осының нәтижесінде Кариба көлінің экологиясы гүлденуде. Көлге көптеген балық түрлері енгізілді, олардың ішінде сардинаға ұқсас капента (Танганика көлінен әкелінген), қазір олардың есебінен коммерциялық балық аулау дамып келеді. Кариба көлінде Нил крокодилдері мен бегемоттар да кездеседі. Қаппентамен қоректенетін аң аулайтын балықтар, әсіресе жолбарыс балығы, Замбези өзен жүйесінің жергілікті түрлерінің бірі болды және қазір гүлденуде, бұл туризмді ынталандырады. Замбия және Зимбабве енді Кариба көлінің өзіндік жағалауларында туризм индустриясын дамытуға тырысуда. Балықшыл бүркіттер, қара қаз және басқа да су құстары жағалауларды аралайды, сондай-ақ көптеген пілдер мен ірі жануарлар, оның ішінде арыстан, гепард, барс, бұқа және көптеген кішкентай далалық жануарлар да мекендейді. Оңтүстік Матусадона ұлттық паркі бұрын қара және ақ мүйізтұмсықтардың панасы болған, бірақ соңғы кездегі браконьерлік олардың санын күрт азайтты.
Қорғалатын аумақтар
Кариба көлінің Зимбабве аумағында орналасқан бөлігі Зимбабве парктері мен жабайы табиғат мекемесінің құрамындағы демалыс паркі ретінде белгіленді.