Кіріспе

Австралиядағы тас жол

Монаро тас жолы – Австралиядағы Виктория, Жаңа Оңтүстік Уэльс және Австралия астаналық аумағында орналасқан тас жол. Викториядан Монаро айманы арқылы Австралия астаналық аумағындағы Канберраға дейін жалғасады. Оңтүстік басындағы нүктесінен бастап, жақын орналасқан Канн өзенінің ағысымен Жаңа Оңтүстік Уэльс шекарасына қарай, тығыз орманды жерлер арқылы көтеріледі. Жаңа Оңтүстік Уэльсте (ЖОУ) ол Монароның әдеттегі жайылымдарына жететінге дейін орманнан өтеді. Тас жол бойында бірнеше қалалар мен ауылдар орналасқан, оның ішінде , , және . Монаро аймағының жер бедері көбінесе төбелі, және көптеген су өткелдері бар. Жол бірнеше жерде бұрынғы Бомбала темір жолымен қатар жүреді. Австралия астаналық аумағында (ACT) жол жоғары трафик көлеміне ие болады және Канберраның оңтүстік аймақтарына қызмет етеді. Тас жолдың соңғы уақытта Канберрадағы Шығыс Парквей құрылысының аясында екі бағытты бөлектеумен кеңейтілгені салынды. Ол M23 бағытының, Канберрадағы A23 бағытының және Виктория мен Жаңа Оңтүстік Уэльстегі B23 бағытының бөлігі болып табылады, сонымен қатар Сноу-Маунтинс тас жолының екі бөлімі арасында B72 бағытын да алып жүреді.

Виктория

Монаро тас жолы Шығыс Гиппсленд аймағындағы Принс тас жолымен қиылысудан басталады. Қаладан шыққаннан кейін, ол салыстырмалы түрде жазық аймақпен солтүстікке қарай жүреді, Cann өзенінің ағысымен Noorinbee деп аталатын жерге дейін. Жол мен өзеннің арасында батыс жағында егістік жерлер және одан әрі таулар тізбегі орналасқан, ал шығысында кішігірім төбелер бар. Шығыс жағының көп бөлігі Драммер мемлекеттік орманның құрамына кіреді. Осы кең аңғардың солтүстік жағына жақындағанда, тас жол өзеннің батыс жағалауына өтіп, Норинби Солтүстік аумағына кіреді. Солтүстікке қарай жалғаса бергенде, жер бедері көбірек төбелі және орманды болады, ал трасса өзеннің ирек ағысымен Верагуа аймағына дейін жақын орналасқан. Осы жерде өзеннің батысындағы жер Булда мемлекеттік орманның бөлігі, ал шығысында Купракамбра ұлттық паркі орналасқан. Жол қазір Чандлерс-Крик аумағына кірді және Верагуада Канн өзенінің батыс саласын кесіп өтіп, шығыс саласы бойымен шағын егістік жер арқылы солтүстікке қарай жалғасады. Бұл жерден өзенмен орманды аймақтар арқылы жүріп, тағы бір шағын ауыл шаруашылығы жеріне жетеді және Чандлерс өзенінен өтеді. Жол Cann өзенінің шығыс саласын оның жоғарғы нүктесіне дейін, Fiddlers Green Creek және Flat Rock Creek қосылған жерге дейін жалғастырады. Соңғысы Купракамбра ұлттық паркі арқылы Жаңа Оңтүстік Уэльс шекарасына дейін созылады.

Жаңа Оңтүстік Уэльс

Мемлекеттік шекарадан Монаро тас жолы орман арқылы солтүстікке қарай жалғасады, көбінесе батысында Бонди мемлекеттік орман және шығысында Оңтүстік-Шығыс орман ұлттық паркін ұстап тұрады. Жол бойындағы ландшафтқа бірнеше жерде шағын шаруашылық жерлері де кіреді. Орман ішінде Генуа өзенінен өтетін жол бар, және жол өзенмен жоғары ағысқа қарай жүреді. Шекараға жақын үлкен орманды аумақтан шыққаннан кейін, жол егістік жерге кіреді. Бұл егістік жер Жаңа Оңтүстік Уэльс аумағындағы саяхатының қалған бөлігінде жайылымдардың мозаикасы ретінде жалғасады және кейде ғана қалалармен тоқтатылады. Жол солтүстік-батысқа қарай жүреді, Delegate Road-пен T-тәріздес қиылыста кездеседі. Қалалық аймақта жол бастапқыда Maybe Street деп аталады. Содан кейін Forbes Street-те солтүстік-шығысқа бұрылып, Бомбала өзенінен өтеді. Көпірден кейін жол Mahratta Street ретінде солтүстік-шығысқа бұрылады. Бұл көше өзенмен бірдей маневрді орындау үшін тік бұрылыс жасамас бұрын қысқа қашықтыққа созылады. Содан кейін жол Stephen Street болады, содан кейін қала шетінде Monaro Highway атына оралып, Бомбала арқылы зигзаг тәрізді жолын аяқтайды. Содан кейін тас жол солтүстік-шығысқа қарай жүреді, Бомбала өзенінен қайтадан өтіп, Батысқа қарай жолын жалғастырады. Солтүстікке қарай жалғаса отырып, жол Native Dog Creek-ке жақын қыратқа қарай бұрылады. Өзенді кесіп өткеннен кейін, жол қыратқа көтеріліп, солтүстікке қарай жалғасады. Осы жерде бұрынғы Бомбала теміржолының жолы батыс жағынан өтеді және кейбір жерлерде көрінеді. Ақырында жол шығысқа қарай бұрылып, тағы бір T-тәріздес қиылыста Snowy Mountains Highway-дың шығыс бөлігінің батыс шетімен кездеседі. Автомобиль жолы осы қиылыста солтүстік-батысқа бұрылып, біршама уақыттан кейін Maclaughlin өзенін кесіп өтеді. Осы бағытта сәл әрі жүргеннен кейін, жол кіреді. Автожол қалалық ауданда Bombala Street деп аталады және шағын қала арқылы солтүстік-шығысқа қарай бұрылады. Осы жерден жол қайтадан солтүстік-батысқа қарай жалғасады, теміржол батысқа қарай алыс емес, кейде жолмен қатар жүреді. Жолдың осы бөлігінде бірнеше шағын арналар өтеді. Kuma Nature Reserve-тің батысынан өтіп, бұрынғы Бомбала теміржолын кесіп өтеді. Cooma қаласындағы жол бастапқыда Bombala Street деп аталады. Бұл көше Sharp Street-пен 4-жол айналымында кездескен жерде, автомобиль жолы шығысқа бұрылады, ал Snowy Mountains Highway-дың батыс бөлігі сол жерден басталып, батысқа қарай жүреді. Шығысқа қарай Sharp Street ретінде жалғасып, жол көп ұзамай солтүстікке бұрылып, қайтадан Monaro Highway-ға айналады. Содан кейін ол қалалық ауданда теміржолмен қатар жүреді және қаладан шыққанда Tadeusz Kościuszko ескерткішінің жанынан өтеді. Cooma-дан солтүстікке қарай, магистраль теміржолмен бірдей жалпы бағытты Bunyan аумағына дейін жалғастырады. Содан кейін ол сол қиыр бағытта жалғасады және Numeralla өзенін Murrumbidgee өзеніне құяр алдында кесіп өтеді. Содан кейін жол Murrumbidgee өзенінің бойымен оңтүстікке қарай одан біршама қашықтықта жүреді. Автожол Bredbo-ға қарай жалғасады және ауылға кіргенде Bredbo өзенін кесіп өтеді. Автомобиль жолы Bredbo арқылы Cooma Street деп аталады және қаланың солтүстігінде теміржолды қайтадан кесіп өтеді. Солтүстікке қарай, жол Round Hill-дің шығысында Gungoandra Gap арқылы өтеді. Mount Colinton енді шосседен шығысқа қарай көрінеді, ал батысқа қарай Clear Range деп аталатын үлкен жота көрінеді. Clear Range-тың қырқасы осы аймақта ACT-нің шығыс шекарасын құрайды. Ағысқа қарай қарай, Murrumbidgee-дің алыс параллельін жалғастыра отырып, жол кіреді және теміржол аймақтан өткенде соңғы бірнеше рет кесіп өтеді. Ол Michelago қалалық аумағына кірмейді, оның орнына ауылдың батысына өтеді. Michelago-дан солтүстікке қарай, жол мен теміржол бір-біріне өте жақын, олар Clear Range-тың солтүстік шетіндегі ACT шекарасына қарай барады. Жол Cunningham Hill-ден шығысқа қарай шекарадан өтеді.

Ертедегі жолдар

Бұл аймақта Томас Митчеллдің 1834 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльстің Он тоғыз округінің картасында шағын жол пайда болды. Мюррей округінде орналасқан жол оңтүстікке қарай жалғасып, кейін батысқа бұрылып, Квинбейян өзенін Молонгло өзенімен (қазіргі орналасқан жері) қосылатын жерге жақын жерде кесіп өтеді. Содан кейін ол оңтүстікке қарай сол кезде "Микалиго жазықтары" (қазіргі) деп аталған аймаққа қарай бағытталды. Жол округ шекарасынан әрі оңтүстікке қарай жалғаса беретіні көрсетілген; сол кезде Он тоғыз округтен тыс жерде заңды түрде қоныстанғанға болмайтын, алайда осы аймақтан тыс жерде қоныстанғандар "қоныс аударушылар" деп белгілі болды. Мюррей округінен тыс жол туралы егжей-тегжей картада көрсетілмеген. 1844 жылға қарай жол жетті, ал 1852 жылға қарай одан әрі созылды. 1882 жылғы картада жол Виктория шекарасына дейін жеткені көрсетілген, ол жақын маңдағы жерден өтеді.

Виктория

1924 жылғы Виктория Парламенті арқылы қабылданған Автокөлік жолдары және көлік құралдары заңы мемлекеттік автокөлік жолдарын жариялауға мүмкіндік берді, олардың үштен екісі Мемлекеттік жолдар кеңесі (кейін VicRoads) арқылы мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылды. Канн аңғары тас жолы 1960 жылдың 10 тамызында Канн өзенінен Жаңа Оңтүстік Уэльс шекарасына дейін (барлығы 27,5 миль) мемлекеттік тас жол деп жарияланды; осы жарияланғанға дейін бұл жол Канн аңғары жолы деп аталды. 1996 жылдың 25 қазанында ол Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының шекарасында жалғасатын тас жолға сәйкес келу үшін Монаро тас жолы деп қайта аталды. 2004 жылғы Жолды басқару заңының қабылдануы Викторияның маңызды артериялық жолдарының жалпы басқару және дамыту жауапкершілігін VicRoads-қа жүктеді: 2004 жылы VicRoads жолды Канн өзенінен басталып, Чандлерс-Криктегі Жаңа Оңтүстік Уэльс шекарасында аяқталатын Монаро тас жолы (Артериялық №6760) деп қайта жариялады.

Австралиялық астаналық аумақ

1958 жылы Федералды үкімет ACT-дегі Кума-Канберра жолын Монаро тас жолы деп қайта атауға келісті: бұл жолға Канберра мен Виктория шекарасы арасында біртұтас атау берді. Алғашқыда тас жол Джерабомберра даңғылында аяқталар еді. 1980 жылдардың ортасында Изабелла драйвы мен Джерабомберра даңғылы арасындағы қазіргі Монаро тас жолын екі қатарлы жол стандартына дейін жаңарту жоспарлары жарияланды, сондай-ақ жолдың солтүстікке қарай ұзартылуы көзделді. Бұл жұмыстар Шығыс саябағы деп аталды. Аталған жоспарлар 1987 жылдың 5 мамырында ұсынылған баяндамада мақұлданды, шамаланған құны 50 миллион доллар, оның ішінде басқа жақын мандағы жолдарды жаңарту шығындары да ескерілді. Сол кезде Изабелла драйвы қиылысына жақын үлкен сервистік орталық салу ұсынылды, бірақ бұл жоба көп дау тудырды және жобаны жүзеге асырушы бас тартты. 1988 жылдан 1989 жылдың қарашасына дейін екі қатарлы жол құрылысы аяқталды, ал жол Канберра даңғылына дейін созылды. Содан кейін жол Морсхед драйвындағы қазіргі соңғы аялдамасына дейін ұзартылды, бірақ бастапқыда солтүстік бағыттағы қатар Дейри Флат Роуд арқылы жүргізілді, кейін оңтүстік бағыттағы қатар салынды. 2012 жылдың ортасына дейін барлық учаскелер аяқталғанға дейін ұзартудың басқа бөліктері де екі қатарлы жолға айналдырылды. Монаро тас жолының солтүстік бөлігі қазір Маджура саябағының оңтүстік бөлігімен жалғасады, ол 2016 жылы аяқталды. Аумақтық және қалалық қызметтер Монаро тас жолын ACT жолдарының иерархиясында магистральдық жол ретінде жіктеді. Қазіргі уақытта Хьюм маңындағы тас жолға жаңарту жұмыстары жүргізілуде, нәтижесінде Ланьон драйвы мен Изабелла драйвында жаңа деңгейдегі қиылыстар, сондай-ақ Мугга лейн және Трали көшесімен солға бұрылуға және солдан шығуға арналған қиылыстар салынуда, осы қиылыстар арасында эстакада көпір салынуда. Жаңарту жұмыстары Канберраның шығыс жиегі бойындағы 25 шақырымдық автокөлік жолын аяқтайды.

Жол белгілері

Жол белгілері алғаш рет 1954 жылдың соңында Австралияда енгізілді. Келесі онжылдықтарда олар бүкіл ел бойынша біртіндеп түрлі тас жолдарға таратылды, жалпыұлттық маршрут нөмірлеу жүйесі қолданылды. Тас жол бастапқыда 1962 жылы Канберра мен Кума арасындағы Ұлттық 23-ші маршрут деп белгіленді, ал 1967 жылы Ниммитабельге дейін ұзартылды. Шығыс Парквейдің салынысынан кейін Канберра даңғылының солтүстігіндегі тас жол 23-ші баламалы Ұлттық маршрут деп аталды. 1990 жылдардың соңынан 2010 жылдардың басына дейін үш штат жаңа әріп-сандық жүйелерге көшкен кезде, оның бұрынғы маршрут нөмірі Виктория штатындағы тас жол үшін B23 маршрутына (1997 жылы), Жаңа Оңтүстік Уэльс аймағындағы B23 маршрутына (2013 жылы) және Австралия астаналық аумағындағы A23 маршрутына (2013 жылы да) жаңартылды. Бұл Жаңа Оңтүстік Уэльстегі қағиданы бұзады, онда 50-ден төмен нөмірленген маршруттар «А» әрпімен, ал 50-ден жоғары нөмірленген «В» маршруттарымен белгіленеді; бұл бұзушылыққа штат аралық сабақтастықты сақтау үшін рұқсат берілді. Монаро тас жолының бойымен қатар жүру сақталды, Степл-Флат пен Кума арасында B23-ке қосымша B72 қолданылады, бұл Снежный Таулар тас жолының екі бөлігін байланыстырады. Астаналық ауданда Монаро тас жолы Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының шекарасынан Канберра даңғылына дейін A23 маршруты ретінде, ал Канберра даңғылының солтүстігіндегі M23 маршруты ретінде, соңында Маджура парк-вэйімен қосылады.