Кіріспе

Британдық-американдық жануарлар құқығын қорғаушы Ингрид Элизабет Ньюкирк (туған аты Уорд; 1949 жылдың 11 маусымында туған) – британдық-американдық жануарлар құқығын қорғаушы, автор және жануарларды этикалық тұрғыдан емдеуді қолдайтын «Халықтың жануарларға қатысты әрекеттері» (PETA) ұйымының президенті, бұл ұйым әлемдегі ең ірі жануарлар құқығын қорғау ұйымы болып табылады. Ньюкирк 1980 жылдың наурыз айында жануарлар құқығын қорғаушы Алекс Пачекомен бірге PETA ұйымын құрды. Олар 1981 жылы «Сильвер-Спринг маймылдарының ісі» деп белгілі болған оқиға кезінде көпшілік назарына түсті, сол кезде Пачеко Мэриленд штатының Сильвер-Спринг қаласындағы Мінез-құлықты зерттеу институтында тәжірибе жүргізіліп жатқан 17 макак маймылын фотоға түсірді. Бұл іс АҚШ-та жануарларды зерттеу зертханасына полицияның алғашқы рейд жасауына және 1985 жылы Жануарларды қорғау туралы заңға түзету енгізуге әкелді. Осыдан бері Ньюкирк жануарларды сынаққа пайдалануды тоқтату бойынша науқандар жүргізіп, компанияларды жануарларға косметиканы сынауды тоқтатуға көндірді, сондай-ақ компанияларға, университеттерге және жануарларды пайдаланатын ойын-сауық саласының өкілдеріне қарсы үкіметтік санкцияларға әкелген жасырын тергеулер ұйымдастырды. Ньюкирк Жануарларды азат ету фронтының атынан жасалған іс-қимылдарды қолдағаны үшін сынға ұшырады. Ньюкирк пен PETA PETA-ның баспаналарына әкелінген көптеген жануарларды эвтаназияға ұшыратқаны үшін де сынға ілесті, ал PETA осы сынға жауап берді.

Ерте өмір

Ньюкирк 1949 жылы Англияның Кингстон-апон-Темза қаласында дүниеге келген. Ол Ноэль Освальд Вудхаус Уордтың (1917–2000) және Мэри Патрисия Уордтың (туған есімі Дудли, 1921–2013) жалғыз баласы болған. Ньюкирк өзінің алғашқы жылдарын Шотландияның Оркни аралдарында және Гертфордширдің Уэр қаласында өткізді. Оның әкесі навигациялық инженер болған, ал ол жеті жасқа толғанда отбасы Үндістанның Нью-Дели қаласына көшіп барды, онда әкесі үкіметте жұмыс істеді, ал анасы Тереза анаға ерікті болып қызмет етті, ол мәйіттерді жуатын орында және жалғыз аналарға арналған үйде көмектесті. Ньюкирк Гималайдағы монастырь мектеп-интернатына, сондай-ақ, үндістандықтар мен тума-туысқа жатпайтын балаларға арналған оқу орнына түсті. "Бұл Үндістандағы британдық қыз үшін қалыпты жағдай", - деді ол Майкл Спектерге The New Yorker журналында берген сұхбатында. "Бірақ мен бұл мектептегі жалғыз британдық қыз едім. Монахинялар мені жиі ұрып-соқты, аштықтан азаптады. Құдай туралы айтқандары жүрегімді қатты қынжырлатты". Ол Нью-Делидегі отбасылық үйдің артындағы көшеде жануарды құтқаруға тырысқан алғашқы тәжірибесін еске алады. Бір топ адам иттің аяқтарын байлап, аузын жауып, оны сазды ойыққа түсіріп, қашып құтылуға тырылғанда күліп отырды. Ньюкирк қызметшісін итті өзіне әкелуді сұрады және оны су ішуге мәжбүр етуге тырысты, бірақ біреу оның тамағын сазбен толтырғандықтан, ол оның қолында қайтыс болды. Ол Financial Times газетіне бұл оқиғаның өміріндегі маңызды сәт болғанын айтты. Иттің басына келген оқиға туралы толық ақпарат алу үшін жазылымға сілтеме жасаңыз. Ол он сегіз жасқа толғанда, отбасы Флоридаға көшіп барды, онда оның әкесі АҚШ Әуе күштері үшін бомбалау жүйелерін жобалауда жұмыс істеді. Сол жерде ол күйеуі Стив Ньюкиркті кездестірді; жұп 1968 жылы үйленді және 1980 жылы ажырасты. Ол оны Формула 1 жарыстарымен таныстырды, ол – сумо күресімен бірге – оның өмір бойы сақтайтын құмарлықтарының бірі болып табылады, деп хабарлайды The New Yorker: "Бұл – ләззат. Алғашқы рет қозғалтқыштардың дауысын естігенде, құдай-ау! Бұл дыбыс тікелей омыртқа бойымен өтеді". 1976 жылы ол Колумбия округінің қоғамдық денсаулық сақтау жөніндегі комиссиясының жануарлар ауруларын бақылау бөлімінің басшысы болды. 1980 жылдың наурыз айында Ньюкирк пен Пачеко америкалық жұртшылықты осы идеялар туралы білім беру үшін топ құруға шешім қабылдады, бастапқыда Ньюкирк бұл топты "подвалдағы бес адамнан" тұратын топ деп атады. Олар бір-бірін жақсы көріп, бірге өмір сүре бастады, бірақ екеуі де өте ерекше болды. Ньюкирк ересек, тәжірибелі және ұйымдасқан адам болды, ал Пачеко уақытын ақ бояушының комбинезонымен жүріп, консервадан тікелей вегетариандық хот-догтар жеумен өткізді.

Күміс көктем маймылдары

Silver Spring маймылдарының оқиғасы, он жылға созылған жануарларды зерттеуге қатысты дау, PETA-ны Ньюкирк, Пачеко және шағын дос тобынан халықаралық қозғалысқа айналдырды. Пачеко бірнеше рет түнде зертханаға кіріп, фотосуреттер түсіріп, ветеринарлар мен приматолог сияқты ғалымдарды куәлік беру үшін алып келді. Ньюкирк сыртта, машинаның артқы орындығында, көздері үшін тесіктері бар үлкен картон қораптың астында жасырынып, ойыншық дүкеннен алынған рация арқылы егер біреу ғимаратқа кірсе Пачеконы ескертіп отырды. Пачеко құжаттаған маймылдардың өмірлік жағдайы қатты алаңдатарлық болды. Дәлелдерді жинағаннан кейін Ньюкирк пен Пачеко полицияға хабарласты, олар зертханаға шабуыл жасап, маймылдарды алып кетіп, Таубты 113 жануарларға қатыгездік жасағаны және ветеринариялық көмек көрсетуден бас тартқаны үшін айыптады. Тауб демалыста болғанда Ньюкирк пен Пачеко оны құрғылыққа ұшыратқанын және бірнеше фотосуреттер жасалғанын мәлімдеді. Сот Таубты ветеринариялық көмек көрсетуден бас тартқаны үшін жануарларға қатыгездік жасағаны үшін кінәлі деп тапты және оған 3000 доллар айыппұл салды. Кейінгі сот процесінде осы айыптардың бесеуі алынып тасталды, ал алтыншысы техникалық себептермен апелляцияда күшін жойды. Таубтың зерттеулерін қаржылаған Ұлттық денсаулық институты, Тауб маймылдарды ұстаған жағдайды сынға алған ғалымдар мен басқа да мамандардың қатарында болды, бірақ Таубқа қарсы айыптар алынып тасталғаннан кейін NIH бұл шешімін кері қайтарды. Ньюкирк пен Пачеко бір түндік уақытта көпшіліктің назарына ілігіп қалды. "Вашингтон пост" газетінің бірінші бетіне жарияланған байланған жануарлардың суреттері кеңінен танымал болды. Бұл АҚШ-тағы жануарларды зерттеу мекемесіне жасалған алғашқы полиция шабуылы және жануарларды зерттеушіге қатысты алғашқы сотталған жағдай (кейіннен күшін жойды). Бұл дау 1985 жылғы Жануарлар туралы әл-ауқат заңына түзету енгізуге әкелді, АҚШ Жоғарғы Сотында қарастырылған алғашқы жануарлар құқықтары ісі болды және Ньюкирктің белсенді президенті болған PETA-ны халықаралық жақсы танымал жануарлар құқықтары ұйымы ретінде орнатып берді. Ол ALF-тың бір әрекеті туралы алдын ала білгені үшін айыпталды. 1995 жылы Мичиган мемлекеттік университетінде (MSU) болған өртке қатысты Род Коронадоның соты кезінде АҚШ прокуроры Майкл Деттмер Ньюкирктің шабуылдан бұрын Коронадодан университеттен ұрланған құжаттар мен оқиғаның видеожазбасын алуға уәде бергенін мәлімдеді.

Шығармалары

Жануарлар әлемі: Жануарлар туралы керемет жаңалықтар және оларға мейірімділік көрсетудің революциялық жаңа жолдары. Авторлардың бірі: Джин Стоун, Simon & Schuster (2020). PETA жануарлар құқығы жөніндегі практикалық нұсқаулық. St. Martin's Griffin (2009). Бір адамның күші зор: Далай Лама, Пол Маккартни, Уилли Нельсон, Деннис Кучинич, Рассел Симмонс, Бриджит Бардо жазған түпнұсқа әңгімелер. Авторлардың бірі: Джейн Ратклифф, Adams Media (2008). Келіңдер, иттерге той жасайық! Жақын досыңызбен бөлісуге арналған 20 қуыршақтай қозғалатын мереке. Adams Media Corporation (2007). Балалардың жануарларға көмектесуінің 50 керемет жолы. Warner Books (2006). Жақсылықты таңдау: Жерге және жануарларға мейірімді қарау арқылы өміріңізді жақсартудың күнделікті жолдары. St. Martin's Griffin (2005). Peta 2005 саудагерлерге арналған нұсқаулық: Жануарларға сынамаған өнімдер туралы ақпарат. Book Publishing Company (2004). Жануарлар үшін үн шығару. DVD, PETA (2004). Жануарлар құқығының жақтасы. Lantern Books (2003). Жануарларды босату: Жануарларды азат ету фронтының тарихы. Lantern Books (2000). Сіз жануарларды құтқара аласыз: 251 қарапайым тәсіл. Prima Lifestyles (1999). Мысығыңыздың сізді жақсы көруіне себеп болатын 250 нәрсе. Fireside (1998). Мейірімді шеф-аспаз: Жануарларды жемеңіз. Warner Books (1993). Балалар жануарларды құтқара алады: 101 оңай амал. Warner Books (1991). Лиза Кеммерердің «Әйелдер, жануарлар және әлеуметтік әділдік» антологиясының бір бөлімі (2011).