Кіріспе

Чероки ұлты Грузияға қарсы, 30 АҚШ (5 Пет.) 1 (1831), – АҚШ Жоғарғы Сотының ісі. Чероки ұлты АҚШ-тың Джорджия штаты қабылдаған, олардың шекараларындағы құқықтарын жоққа шығаратын заңдарға қарсы федералдық бұйрық беруді сұрады, бірақ Жоғарғы Сот істі мән-жайы бойынша қарастырмады. Ол, Черокилер тәуелді ұлт болғандықтан, бұл мәселеде бастапқы юрисдикциясы жоқ деп шешті, олардың АҚШ-қа қатысы "қамқоршысына" қатысты "қорғансыз" сияқты, деп мәлімдеді Бас судья Маршалл.

Тарих

Чероки халқы мыңдаған жылдар бойы қазіргі АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы Джорджияда өмір сүрген. 1542 жылы Эрнандо де Сото АҚШ-тың оңтүстік-шығысына экспедиция жүргізіп, кем дегенде үш чероки ауылымен қарым-қатынас жасады. 1673 жылдан бастап Каролинаға көшіп келген ағылшын иммигранттары осы тайпамен сауда-саттық бастады. 1711 жылы ағылшындар черокилерге Тускарора соғысында Тускарора тайпасына қарсы күресуге көмектескені үшін қару-жарақпен қамтамасыз етті. Черокилер Оңтүстік Каролина және Джорджияның ағылшын отаршыларымен сауда-саттықтарын арттырды, ал 1740 жылдары черокилер коммерциялық аң аулау және егіншілікпен айналысатын өмір салтына көшуді бастады. 1775 жылы бір чероки ауылы 100 үйден тұратыны айтылды, әр үйдің өзіне бақшасы, жеміс бағы, жылыжайы және шошқа қоралары бар еді. Отаршылармен соғыстан кейін черокилер 1785 жылы бейбітшілік шартына қол қойды. 1791 жылы Хольстон шартына чероки басшылары мен АҚШ атынан Уильям Блоунт қол қойды.

Чероки халқы

ХХ ғасырдың басында чероки тайпасы әлі де Теннесси, Солтүстік Каролина, Джорджия және Алабама штаттарында шамамен 53000 шаршы миль (137,269 км²) жерді иеленді. Осы уақытта, жаңа жерлерді іздеген ақ қоныс аударушылар, АҚШ-тың 1802 жылы Джорджия штатына берген уәдесіне сәйкес, чероки тайпасын жерінен қоныс тегін шығаруға және олардың қалған жерлерін қоныстануға ашуға ұсыныс жасады. Президент Томас Джефферсон да осы кезеңде тайпаны олардың жерлерінен көшіруді қарастыра бастады. Конгресс көшіруді қолдау үшін өте аз қаржы бөлді, бірақ президент Джеймс Монроның кезінде саясат өзгерді, ол кең ауқымды көшіруді қолдамады. Сонымен қатар, чероки тайпасы еуропалық американдық мәдениеттің кейбір элементтерін қабылдады. 1816 жылға дейінгі кезеңде чероки тайпасы көптеген келісімдерге қол қойды. Әрбір келісімде олар АҚШ-қа жер берді және чероки аумағы арқылы жолдар салуға рұқсат берді, бірақ Холстон келісімінің шарттарын сақтады. 1817 жылы Чероки агенттігінің келісімі чероки тайпасы үшін үндістерді көшіру дәуірінің басталуын белгіледі. Келісім бойынша, егер чероки тайпасы өздерінің отанын тастап, Миссисипи өзенінен батысқа көшсе, "бір акрға бір акр" жер алмасуға уәде берілді. 1819 жылы тайпалық үкімет, заңды бұзу үшін өлім жазасын қарастыратын, қосымша жер беруді тыйым салатын заң қабылдады. 1820-жылдарға қарай, чероки тайпасының көпшілігі көрші еуропалық американдықтарға ұқсас шаруалық өмір салтын қабылдады.

Грузия штаты

1823 жылға қарай штаттық үкімет пен Грузия азаматтары федералды үкіметпен 1802 жылғы келісімдерге сәйкес чероки ұлтын көшіруді талап ете бастады. 1823 жылдың күзінде АҚШ-тың өкілдері чероки ұлттық кеңесімен Солтүстік-Батыс Джорджияда орналасқан тайпаның астанасы Нью-Эхотада кездесті. АҚШ делегациясын көшіруді жақтаған Жозеф Макминн басқарды. Тайпаны көшіру туралы келіссөздер дұрыс бармаған соң, АҚШ делегациясы тайпа басшыларына пара беруге тырысты. 1828 жылдың 20 желтоқсанында Грузия штатының заң шығарушы органы, АҚШ федералды саясат ретінде чероки халқының штаттың тарихи жерлерінен шығарылуын қамтамасыз етпейді деп қорқып, черокилерді штаттың заңдары бойынша құқықтарынан айыратын бірқатар заңдарды қабылдады. Олар черокилерді штатты тастап кетуге мәжбүрлеуді көздеді. Көптен бері көшіруді жақтаған Эндрю Джексон 1828 жылы АҚШ президенті болып сайланды және 1829 жылы қызметке кірді. Осы жағдайда чероки ұлтының бас басшысы Джон Росс 1829 жылдың қаңтарында Вашингтонға делегацияны бастап, АҚШ үкіметінің черокиге жылдық төлемдерді (аннуитеттерді) төлемеуіне байланысты дауларды шешуге және Грузия штатының аумағы мен чероки ұлтының тарихи тайпалық жерлері арасындағы шекараны федералдық деңгейде сақтауға тырысты. Росс делегацияны президент Джексонмен нәтижесіз келіссөздерге барудың орнына, Конгреске дереу үндеу жолдады, президентке жолданатын әдеттегі хаттар мен өтініштерден толығымен бас тартты. Росс Конгресте Ұлттық Республикалық партиядан сенаторлар Генри Клей, Теодор Фрелингуйзен және Дэниел Вебстер, сондай-ақ өкілдер Амброз Спенсер және Дэвид (Дэви) Крокетт сияқты адамдардан қолдау тапты. Осы қолдауға қарамастан, 1829 жылдың сәуір айында соғыс хатшысы Джон Х. Итон (1829–1831) Росске президент Джексонның Грузияның өз заңдарын чероки ұлтына дейін кеңейту құқығын қолдайтынын хабарлады. 1830 жылдың мамыр айында Конгресс Джексонның көшіру саясатын бекітіп, Үндістерді көшіру туралы заңды қабылдады, ол президентке Миссисипи өзенінің батысындағы жерлерді шығыстағы үнді ұлттарының жерлеріне айырбастау үшін бөлуге рұқсат берді. Росс пен чероки делегациясы чероки жерлерін атқарушы билікпен келіссөздер арқылы және Конгреске өтініштер жолдау арқылы қорғауға сәтсіз болғаннан кейін, Росс АҚШ соттары арқылы федералды үкіметтің әрекеттеріне наразылық білдірді.

Іс

1830 жылғы маусымда басшы Джон Росс (сенаторлар Дэниел Вебстер мен Теодор Фрелингхуйзеннің ұсынуымен таңдалған) және Монро мен Адамс әкімшіліктерінің бас прокуроры Уильям Вирт басқаратын чероки делегациясы, АҚШ Жоғарғы Соты алдында чероки құқықтарын қорғау үшін таңдалды. Чероки ұлты Грузия штатының заңнамасы "черокилерді саяси құрылым ретінде толығымен жоюға" бағытталған заңдар қабылдады деп, сотқа шағымдануды сұрады. Грузия чероки ұлтының конституциясы немесе күшті орталық үкіметі болмағандықтан, олардың "шет мемлекет" ретінде сотқа жүгінуге құқығы жоқ екенін дәлелдеуге тырысты. Вирт "чероки ұлты біздің конституциямыз бен заңдарымыз бойынша шет мемлекет" екенін және Грузияның құзыретіне бағынбайтынын мәлімдеді. Вирт Жоғарғы Соттан чероки жерлеріне таратылған Грузияның барлық заңдарын жоюды талап етті, олардың АҚШ Конституциясын, АҚШ пен чероки арасындағы келісімдерді және АҚШ-тың үндістермен қарым-қатынас заңдарын бұзғанын айтты. Сот бұл істі қарады, бірақ мән-жайы бойынша шешім қабылдаудан бас тартты. Сот Конституцияны жасағандардың үнді тайпаларын шет мемлекеттер ретінде емес, "ішкі тәуелді ұлттар" ретінде қарастырғанын және осы себепті чероки ұлтының "шет мемлекет" ретінде сотқа жүгінуге құқығы жоқ екенін анықтады. Бас судья Маршалл: "Сот бұл мәселені мұқият қарастырды және жан-жақты ойластырғаннан кейін көпшілік пікір бойынша, АҚШ-тағы үнді тайпасы немесе ұлты конституциялық мағынада шет мемлекет болып табылмайды және АҚШ соттарында іс қозғауға құқығы жоқ" деді. Сот "тиісті жағдайда және тараптар болғанда" черокилердің пайдасына шешім қабылдау мүмкіндігін сақтап қалды. Бас судья Джон Маршалл "тайпалардың АҚШ-пен қарым-қатынасы 'қамқоршы мен қараулының' қарым-қатынасына" ұқсас екенін жазды. Сот судьясы Уильям Джонсон "ұлттар ережелері" "үнді тайпаларын" тек "қан байланысы және әдет-ғұрыптармен байланысқан, жабайы жағдайда қажеттінен басқа ережелері мен үкіметі жоқ көшпелі топтар" ретінде қарастыратынын қосты. Сот судьясы Смит Томпсон, Жозеф Сторимен келісіп, чероки ұлтының "шет мемлекет" екенін, өйткені черокилер "өз салты мен әдет-ғұрыптарын және өзін-өзі басқару құқығын" сақтаған, ал АҚШ үкіметі оларды "келісімшарт жасауға қабілетті" деп таныған деп мәлімдеді. Сондықтан Соттың құзыреті болды; Грузия штаты қабылдаған актілер "черокилермен жасалған келісімдерге қайшы" және тікелей 1802 жылғы конгресс актісін бұзды; ал черокилерге келтірілген зиян штат заңдарын одан әрі орындауға тыйым салуға жеткілікті себеп болды.

Салдары

Бірақ бір жыл өткен соң, 31 АҚШ 515 (1832) ісі бойынша «Вустер против Джорджии» ісінде АҚШ Жоғарғы Соты чероки ұлтының тәуелсіздігін мойындады. Бас судья Джон Маршаллдың шешіміне сәйкес, бұл Грузияның өз территориясында штат заңдарын қолдануға құқығы жоқ екенін білдірді. Эндрю Джексон бұл шешімді орындамауға бел буып, әскерге чероки ұлтының азаматтарын Үнді аумағына күштеп көшіруді тапсырды, нәтижесінде «Көз жасы жолында» кем дегенде 4000 бейбіт тұрғын қаза тапты.