Кіріспе
Палисадалар, сондай-ақ Нью-Джерси палисадалары немесе Гудзон өзені палисадалары деп аталады, АҚШ-тың Солтүстік-Шығыс Нью-Джерсисі мен Оңтүстік-Шығыс Нью-Йоркіндегі Гудзон өзенінің төменгі ағысының батыс жағында орналасқан тік жартастар. Бұл жартастар Джерси-Ситиден солтүстікке қарай шамамен 32 шақырымға созылып, Нью-Йорк штатының Ньяк қаласына жақын жерде аяқталады және Нью-Йорктің Хаверстроу қаласынан көрінеді. Олар өзен жағасынан дерлік тік бойлап көтеріледі, Уихокенде биіктігі шамамен 91 метр (300 фут) құрайды, ал солтүстік бөлігінде біртіндеп 165 метрге (540 фут) жетеді. Форт-Лидің солтүстігінде Палисадалар Палисайдс мемлекетаралық саябағының құрамына кіреді және Ұлттық табиғи ескерткіш болып табылады. Палисадалар Нью-Йорк қаласының маңындағы ең әсерлі геологиялық нысандардың бірі болып саналады, Джордж Вашингтон көпірінің солтүстігінде Гудзонның шатқалын құрайды, сонымен қатар Манхэттеннің көкжиегінің көрнекті көрінісін ұсынады. Олар негізінен Нью-Джерсиде орналасқан рифтік бассейн – Неварк бассейнінде жатыр. "Palisade" сөзі "полюс" сөзімен ортақ түбірге ие, латын тіліндегі "palus" сөзінен шыққан, ол "қазық" дегенді білдіреді. "Палисад" дегеніміз – әдетте, ағаш қазықтардан немесе ағаш діңгектерінен тұратын қорғаныс қоршауы немесе қабырғасы. Ленапи тайпасы бұл жартастарды "ағаштардың қатарындай көрінетін тастар" деп атаған, бұл атау кейіннен "Уихокен" деп өзгеріп, Манхэттеннің орталық бөлігіне қарама-қарсы жатқан Нью-Джерсидегі қаланың атына айналды.
The Palisades, also called the New Jersey Palisades or the Hudson River Palisades, are a line of steep cliffs along the west side of the lower Hudson River in Northeastern New Jersey and Southeastern New York in the United States. The cliffs stretch north from Jersey City about 20 miles (32 km) to near Nyack, New York, and are visible at Haverstraw, New York. They rise nearly vertically from near the edge of the river, and are about 300 feet (91 m) high at Weehawken, increasing gradually to 540 feet (165 m) high near their northern terminus. North of Fort Lee, the Palisades are part of Palisades Interstate Park and are a National Natural Landmark. The Palisades are among the most dramatic geologic features in the vicinity of New York City, forming a canyon of the Hudson north of the George Washington Bridge, as well as providing a vista of the Manhattan skyline. They sit in the Newark Basin, a rift basin located mostly in New Jersey. Palisade is derived from the same root as the word pole, ultimately from the Latin word palus, meaning stake. A "palisade" is, in general, a defensive fence or wall made up of wooden stakes or tree trunks. The Lenape called the cliffs "rocks that look like rows of trees", a phrase that became "Weehawken", the name of a town in New Jersey that sits at the top of the cliffs across from Midtown Manhattan.
Геология
Базальтты жартастар – диабаз интрузиясының шеті, шамамен 200 миллион жыл бұрын, триас кезеңінің соңында құмтасқа балқыған магманың жоғары қарай енуінен пайда болған. Еріген материал жер бетіне жетпес бұрын суынып, қаттыданған. Жұмсақ құмтастың су эрозиясына ұшырауы нәтижесінде, қатаң тау жыныстарының қазіргі бағана тәрізді құрылымы қалды. Жартастардың кейбір бөліктерінің қалыңдығы шамамен 300 фут (100 м) құрайды, ал бастапқыда 1000 футқа (300 м) жеткен болуы мүмкін. 200 миллион жыл бұрын Хадсон палисадасының және Орталық Атлантика магматикалық провинциясының пайда болуымен бірге болған триас кезеңінің соңғы жаппай жойылу оқиғасы, геологиялық уақыт бойынша бес ірі жойылу эпизодының ауырлығы тұрғысынан екінші орында тұр. Соңғы 500 миллион жылдағы ең ауыр жойылу – Пермь-триас жойылу оқиғасы, бұл оқиға «Ұлы өлім» деп белгілі және Сібір тұзақтарының пайда болуымен байланысты, ол жер бетіндегі ең ірі жанартаулық оқиғалардың бірі болып табылады және лавамен 770 000 шаршы миль (2 000 000 км²) жапқан. Франклин Ван Хоутен Ньюарк алабы деп аталатын тау жыныстарының маңызды зерттеулерін жүргізді. Оның көл деңгейінің көтерілуі мен төмендеуіне байланысты тұрақты геологиялық үлгіні анықтауы қазір «Ван Хоутен циклі» деп танылады.
Franklyn Van Houten completed groundbreaking research on a rock formation known as the Newark Basin. His discovery of a consistent geological pattern in which lake levels rose and fell is now known as the "Van Houten cycle".