Кіріспе

Палисадалар, сондай-ақ Нью-Джерси палисадалары немесе Гудзон өзені палисадалары деп аталады, АҚШ-тың Солтүстік-Шығыс Нью-Джерсисі мен Оңтүстік-Шығыс Нью-Йоркіндегі Гудзон өзенінің төменгі ағысының батыс жағында орналасқан тік жартастар. Бұл жартастар Джерси-Ситиден солтүстікке қарай шамамен 32 шақырымға созылып, Нью-Йорк штатының Ньяк қаласына жақын жерде аяқталады және Нью-Йорктің Хаверстроу қаласынан көрінеді. Олар өзен жағасынан дерлік тік бойлап көтеріледі, Уихокенде биіктігі шамамен 91 метр (300 фут) құрайды, ал солтүстік бөлігінде біртіндеп 165 метрге (540 фут) жетеді. Форт-Лидің солтүстігінде Палисадалар Палисайдс мемлекетаралық саябағының құрамына кіреді және Ұлттық табиғи ескерткіш болып табылады. Палисадалар Нью-Йорк қаласының маңындағы ең әсерлі геологиялық нысандардың бірі болып саналады, Джордж Вашингтон көпірінің солтүстігінде Гудзонның шатқалын құрайды, сонымен қатар Манхэттеннің көкжиегінің көрнекті көрінісін ұсынады. Олар негізінен Нью-Джерсиде орналасқан рифтік бассейн – Неварк бассейнінде жатыр. "Palisade" сөзі "полюс" сөзімен ортақ түбірге ие, латын тіліндегі "palus" сөзінен шыққан, ол "қазық" дегенді білдіреді. "Палисад" дегеніміз – әдетте, ағаш қазықтардан немесе ағаш діңгектерінен тұратын қорғаныс қоршауы немесе қабырғасы. Ленапи тайпасы бұл жартастарды "ағаштардың қатарындай көрінетін тастар" деп атаған, бұл атау кейіннен "Уихокен" деп өзгеріп, Манхэттеннің орталық бөлігіне қарама-қарсы жатқан Нью-Джерсидегі қаланың атына айналды.

Геология

Базальтты жартастар – диабаз интрузиясының шеті, шамамен 200 миллион жыл бұрын, триас кезеңінің соңында құмтасқа балқыған магманың жоғары қарай енуінен пайда болған. Еріген материал жер бетіне жетпес бұрын суынып, қаттыданған. Жұмсақ құмтастың су эрозиясына ұшырауы нәтижесінде, қатаң тау жыныстарының қазіргі бағана тәрізді құрылымы қалды. Жартастардың кейбір бөліктерінің қалыңдығы шамамен 300 фут (100 м) құрайды, ал бастапқыда 1000 футқа (300 м) жеткен болуы мүмкін. 200 миллион жыл бұрын Хадсон палисадасының және Орталық Атлантика магматикалық провинциясының пайда болуымен бірге болған триас кезеңінің соңғы жаппай жойылу оқиғасы, геологиялық уақыт бойынша бес ірі жойылу эпизодының ауырлығы тұрғысынан екінші орында тұр. Соңғы 500 миллион жылдағы ең ауыр жойылу – Пермь-триас жойылу оқиғасы, бұл оқиға «Ұлы өлім» деп белгілі және Сібір тұзақтарының пайда болуымен байланысты, ол жер бетіндегі ең ірі жанартаулық оқиғалардың бірі болып табылады және лавамен 770 000 шаршы миль (2 000 000 км²) жапқан. Франклин Ван Хоутен Ньюарк алабы деп аталатын тау жыныстарының маңызды зерттеулерін жүргізді. Оның көл деңгейінің көтерілуі мен төмендеуіне байланысты тұрақты геологиялық үлгіні анықтауы қазір «Ван Хоутен циклі» деп танылады.