Бірінші дүниежүзілік соғыстағы "Үлкен Берта" қаруы
Big Bertha (howitzer)
🇩🇪 Бірінші дүниежүзілік соғыста қолданылған «Big Bertha» – немiс артиллериясының iрi калибрлi қаруы. Лиеж қамалындағы бекіністерді қиратты. Тарихы мен техникалық сипаттамалары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
42 сантиметрлік курц Marinekanone 14 L/12 (қысқа теңіз пушкасы), немесе Minenwerfer Gerät (M Gerät), көпшілікке «Биг Берта» деген лақап атымен танымал, Германияның Эссен қаласында Krupp AG компаниясы жасаған және 1914 жылдан 1918 жылға дейін Императорлық Германия армиясы қолданған неміс қоршау гаубицасы болды. M Gerät үлкен калибрлі стволға ие болды, бұл оны жасалған ең ірі артиллериялық құралдардың біріне айналдырды. M Gerät 1911 жылы Франция мен Бельгиядағы қазіргі заманғы бекіністерді бұзуға арналған, бұрынғы аса ауыр неміс қоршау пушкаларының жетілдірілген нұсқасы ретінде жобаланды және 1912 жылы өндіріске енгізілді. Сынақ ату 1914 жылдың басында басталды және қару 1914 жылдың қазанына дейін дайын болады деп күтілді. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, әлі де прототип болған екі M Gerät пушкасы Бельгияның Льеж қаласына жіберілді және Понтисс және Лонсин бекіністерін қиратты. Неміс әскерлері пушкаға «Биг Берта» деген лақап ат берді, ол неміс газеттері арқылы одақтастарға тарады, олар оны барлық аса ауыр неміс артиллериясының атауы ретінде пайдаланды. 1918 жылы Парижде бомбалау үшін қолданылған теміржол пушкасы – Париж пушкасы, тарихи тұрғыдан M Gerät-пен шатастырылып келді. Ақаулы оқ-дәрі мен одақтастардың қарсы артиллериясынан болған шығындарға байланысты, 1916 жылдан бастап соғыс аяқталғанға дейін Beta M Gerät деп аталатын кішкентай калибрлі пушка жасалды. Оның ұзын және ауыр стволы M Gerät-тің шассиіне орнатылды, бірақ ол негізгі пушкадан кем тиімді болып шықты.
The 42 centimetre kurze Marinekanone 14 L/12 (short naval cannon), or Minenwerfer Gerät (M Gerät), popularly known by the nickname Big Bertha, was a German siege howitzer built by Krupp AG in Essen, Germany and fielded by the Imperial German Army from 1914 to 1918. The M Gerät had a calibre barrel, making it one of the largest artillery pieces ever fielded. The M Gerät designed in 1911 as an iteration of earlier super heavy German siege guns intended to break modern fortresses in France and Belgium and entered production in 1912. Test firing began in early 1914 and the gun was estimated to be finished by October 1914. When the First World War broke out, the two M Gerät guns, still prototypes, were sent to Liège, Belgium, and destroyed Forts Pontisse and Loncin. German soldiers bestowed the gun with the nickname "Big Bertha", which then spread through German newspapers to the Allies, who used it as a nickname for all super heavy German artillery. The Paris Gun, a railway gun used to bomb Paris in 1918, has historically been confused for the M Gerät. Due to losses from faulty ammunition and Allied counter battery artillery, a smaller calibre gun called the Beta M Gerät was built and fielded from 1916 until the end of the war. It had a longer and heavier barrel that was mated to the M Gerät's carriage but was found to be less effective than the base gun.
Даму және жобалау
Артиллерия технологиясының 1850 жылдары қарқынды дамуы артиллерия мен әскери сәулет арасында қарулану жарысын тудырды. Жаңа артиллерия бекіністердің қаруларының қашықтығынан тысқары ату мүмкіндігіне ие болды, сондықтан әскери сәулетшілер қалалардың айналасында немесе жау әскерлерінің жолын кесу үшін кедергілер орнату арқылы бекіністерді салмаққа кірісті. Бұл бекіністер жаңа артиллериялық оқтарға осал болды, олар жер астындағы қабырғаларды бұзу үшін жерді тесіп өте алатын. Жауап ретінде жұлдыз тәрізді бекіністер көпбұрышты бекіністерге айналды, көбінесе жер астында орналасқан және брондалған, айналмалы казематтарға орнатылған бетоннан жасалған. Сақиналар мен кедергілерді біріктіре отырып, Франция Германиямен шекарасында үлкен нығайтылған аймақ құрды, ал Бельгия 1888 жылы Ұлттық бекініс құрылысын бастады. Германия да өз шекарасын нығайтты, бірақ Бас штабтың бастығы Хельмут фон Мольтке аға Франко-бельгиялық бекіністерін бұзу қабілетін қалады. Неміс артиллериясы Франко-пруссия соғысында тиімді болғанымен, оның дамуы тоқтап қалды. 1880 жылдары неміс армиясының ең қуатты қаруы – далалық гаубицаның ұңғысының диаметрі бекіністерге қарсы жеткіліксіз болды. Мольтке сол онжылдықта одан да қуатты қарулар сұрауды бастады. Оның орнын бастан кешірген Альфред фон Шлиффенге 1893 жылғы Франко-ресейлік одаққа жауап ретінде Бельгия арқылы Францияны жылдам жеңуді жоспарлағандықтан, күшті артиллерия қажет болды (Шлиффен жоспары). Француз және бельгиялық бекіністерін бұзу үшін (Артиллериялық сынақ комиссиясы, АСК) 1893 жылы Krupp AG-мен серіктестік құрды. Бұл серіктестіктің алғашқы нәтижесі – төрт жылдан кейін schwerer Küstenmörser L/8 ретінде қабылданып, бірақ оның мақсатын қоршау пулеметі ретінде жасыру үшін Beta Gerät (Beta Apparatus) деп аталған миномет болды. 1890 жылдардың ортасында жүргізілген сынақтар Beta Gerät француз немесе бельгиялық бекіністерін, тіпті жақсартылған оқтармен де бұза алмайтынын көрсетті. Осыған қызығушылық Ресей-Жапон соғысына дейін төмендеді, оның барысында жапон армиясы 11 айлық Порт-Артур қоршауын аяқтау үшін Жапониядан әкелінген 28 см гаубица L/10 (жағалаулық қарулар) қолданды. 1906 жылы Хельмут фон Мольтке кіші Бас штабтың бастығы болды және АСК-қа Beta Gerät жұмысын зерттеуді және жақсартуды тапсырды. АСК диаметрі 30 см-ге дейін жететін, күштірек қару ұсынды, бірақ неміс армиясы 30,5 см гаубицаны, Beta Gerät 09 және пулеметті таңдады. 42 см Gamma Mörser жобалау және сынақ жұмыстары 1906 жылы басталды және 1911 жылға дейін жалғасты. Gamma Gerät Бас штабтың қажетті қирату күшіне ие болғанымен және француз және бельгиялық бекініс пушкаларынан асып түсе алса да, оны теміржолға жақын орналастыру қажет болды және оны дайындауға 24 сағат кетті. 1907 жылы Krupp қоршау артиллериясын тасымалдауға арналған артиллерияны әзірлеуді бастады. Сынақтар нәтижесінде жолмен және даламен тасымалданатын гаубица жасалды, бірақ ол АСК-дан қабылданбады, Krupp-тың 30,5 сантиметрлік моделі сияқты. Соңында, 1911 жылдың соңында Krupp және АСК 42 сантиметрлік дөңгелекті гаубицаны, 42 сантиметрлік kurze Marinekanone 14 L/12 немесе Minenwerfer Gerät (M Gerät) әзірледі. АСК алғашқы M Gerät-ты 1912 жылдың шілдесінде, ал екіншісін 1913 жылдың ақпанында тапсырды. 1913 жылдың желтоқсанында пушканың жылдамдығын сынақтан өткізу басталды және оны тарту үшін газбен жұмыс істейтін тракторлардың ең жақсы екені анықталды. Сынақ атылу, бір сәтте кайзер Вильгельм II бақылаған, 1914 жылдың ақпанында басталды, және Krupp M Gerät 1914 жылдың қазан айына дейін аяқталады деп есептеді.
The quick advancement of artillery technology beginning in the 1850s provoked an arms race between artillery and military architecture. Rifled artillery could now fire out of range of fortress guns, so military architects began placing forts in rings around cities or in barriers to block approaching armies. These forts were vulnerable to new artillery shells, which could penetrate earth to destroy masonry underground. In response, star forts evolved into polygonal forts, mostly underground and made of concrete with guns mounted in armoured, rotating casemates. Combining rings and barriers, France created a vast fortified zone on its border with Germany, while Belgium began construction of the National Redoubt in 1888. The German Empire also fortified its borders, but Chief of the General Staff Helmuth von Moltke the Elder desired the ability to break through Franco Belgian fortifications. Although German artillery had been effective during the Franco Prussian War, it had been allowed to stagnate. By the 1880s the barrel diameter of the German Army's most powerful gun, the field howitzer, was no longer adequate against fortresses. Moltke began requesting more powerful guns that same decade. More powerful artillery became essential to his successor, Alfred von Schlieffen, who planned quickly to defeat France by sweeping through Belgium (the Schlieffen Plan) in response to the 1893 Franco Russian Alliance. To be able to reduce French and Belgian fortresses, the (Artillery Test Commission, APK) formed a partnership with Krupp AG in 1893. The first result of this partnership was a mortar, accepted into service four years later as the schwerer Küstenmörser L/8, but known as the Beta Gerät (Beta Apparatus) to disguise its purpose as a siege gun. Tests in the mid 1890s showed that the Beta Gerät could not destroy French or Belgian forts, even with improved shells. Interest in a more powerful siege gun waned until the Russo Japanese War, during which the Japanese Army used 28 cm howitzer L/10 ( coastal guns) brought from Japan to end the 11 month long Siege of Port Arthur. In 1906, Helmuth von Moltke the Younger became Chief of the General Staff and instructed the APK to study and improve the performance of the Beta Gerät. The APK recommended a more powerful gun, with a diameter as large as , but the German Army opted for a 30.5 centimetre howitzer, the Beta Gerät 09 and a gun. Design and testing for the [[42 cm Gamma Mörser began in 1906 and lasted until 1911. Although the Gamma Gerät had the destructive power the General Staff required and could outrange French and Belgian fort guns, it could only be emplaced near rail lines and took 24 hours to prepare. As early as 1907, Krupp began development of siege artillery transported by gun carriage. Testing resulted in a howitzer transportable over road and countryside but it was rejected by the APK, as was Krupp's 30.5 centimetre model. Finally, in late 1911, Krupp and the APK developed a wheeled 42 centimetre howitzer, the 42 centimetre kurze Marinekanone 14 L/12 or Minenwerfer Gerät (M Gerät). The APK ordered its first M Gerät in July 1912 and another in February 1913. Tests of the gun's mobility began in December 1913 and found that gas powered tractors were best for pulling it. Test firing, at one point observed by Kaiser Wilhelm II, began in February 1914, and Krupp estimated that the M Gerät would be complete by October 1914.
Қару-жарақ
Неміс қоршау артиллериясы үш түрлі оқ-дәрі қолданды: бронебойғыш, жоғары жарылғыш және аралық. Бронебойғыш оқ бетон мен металл бронясын бұзу үшін жасалған, бірақ темір бетонға тиімді емес еді. Жоғары жарылғыш оқтар екі зарядпен жабдықталған және кез келген кешігусіз, қысқа кешігумен немесе ұзақ кешігумен орнатылуы мүмкін. Егер «кешігусіз» режіміне орнатылса, оқ соқтығысқанда жарылады. Егер кешіктірілген жарылысқа орнатылса, ол жерге шамамен 3 метрге дейін енуі мүмкін. Соңында, аралық немесе «қысқа оқ» жоғары жарылғыш оқтың салмағынан екі есе жеңіл болды және ұзақ қашықтыққа және дәлдікке арналған баллистикалық ұшымен жабдықталған. 42 сантиметрлік зеңбіректерге арналған оқтар әдетте 1,2 метрдей ұзын, салмағы 250-300 килограмм аралығында болып, зеңбірекке латунь корпустағы бастауыш зарядпен салынып, итеріліп шығарылатын. Қоршау артиллериясының оқтары шектеулі партиялармен және әртүрлі сапада шығарылды. 1916 жылдың басында неміс қоршаулық зеңбіректері нашар сапалы оқтардың салдарынан ішкі жарылыстардан зардап көре бастады. Экипаждар оқ атқан кезде зеңбіректен түсіп, содан кейін шнур арқылы атуға міндетті болды.
German siege artillery had three types of projectiles: armour piercing, high explosive and intermediate. The armour piercing shell was designed to smash through concrete and metal armour but was largely ineffective against reinforced concrete. High explosive shells were fitted with two charges and could be set to have no delay, a short delay or a long delay. If set to "no delay" the shell burst on impact. If set to a delayed detonation, it could penetrate up to of earth. Finally, the intermediate, or "short shell", weighed half as much as the high explosive shell and was fitted with a ballistic tip for range and accuracy. Shells for the 42 centimetre guns were generally long, weighed between , and were propelled via primer loaded into the gun with a brass casing. Siege artillery shells were produced in limited runs of varying quality. Beginning in early 1916, German siege guns began to suffer internal explosions due to faulty ammunition. Crews were required to disembark from the gun before firing via a lanyard.
Қызмет тарихы
М. Герат қаруларымен құрылған курьзе Маринеканон (КМК) батареялары 3 (2 тамыз 1914), 5 (маусым 1915), 6 (жаз 1915) және 7 (1916 жылдың басында) болды. 1916 жылғы сәуірде 3-батарея екіге бөлініп, әрқайсысында бір М. Герат қаруы бар 10-батарея құрылды. Төрт Beta M Gerät қаруы, олардың М. Герат қаруларының ұңғылары ерте жарылып бүлінгеннен кейін, КМК 8 және 10 батареяларында қолданылды. 1918 жылдың соңында неміс әскері қайта ұйымдастырылғанда, тек 5-батареяда ғана М. Герат қарулары болды, ал қалған екі Beta M Gerät қаруы 3-ші ауыр жағалау минометі (SKM) батареясына берілді.
The kurze Marinekanone (KMK) batteries that formed with M Gerät guns were 3 (2 August 1914), 5 (June 1915), 6 (Summer 1915) and 7 (early 1916). Battery 3 was split in half in April 1916 to form 10 with a single M Gerät each. The four Beta M Gerät guns produced were fielded by KMK Batteries 8 and 10 after their M Gerät gun barrels had been destroyed by premature detonation. When the German Army was reorganised in late 1918, only Battery 5 had M Gerät guns, and schwere Küstenmörser (SKM) Battery 3 was assigned the remaining two Beta M Gerät guns.
Батыс майдан
1914 жылдың маусым айында M Gerät гаубицаларының прототипі соңғы түзетулер үшін Эссенге оралды және қазан айында аяқталғанда резервтік артиллерия батареясына айналды. 1914 жылы 2 тамызда олар КМК 3-батареясына ұйымдастырылды және 240 адаммен Батыс майданға жіберілді. 4 тамызда 1-армия Льеж қаласына (Бельгия) жетті, бұл Шлиффен жоспарының бірінші мақсаты болды. Неміс әскерлері 7 тамызда қалаға кіргенімен, оның бекіністері 2-ші армияның бағытын кесіп, оларды жаулау қажет болды. Ауыр артиллерия 8 тамызда шабуылға кірісті. KMK 3-батареясы 12 тамызда Форт-де-Понтисс қамауын бомбалауға жіберілген алғашқы қоршау батареясы болды, ол екі күннен кейін берілді. Батарея келесі кезекпен Форт-де-Лиерге көшті, бірақ форт батарея орналасқанда берілді. KMK 3-батареясы Лонцин фортына көшірілді, онда Жерар Леман Льеж қорғанысын басқарды. Атыс 15 тамызда басталды және екі сағатқа созылды, 25-ші оқ ату журналды соқты және фортты жойған жарылыс болды. Немістер Лёманды ессіз күйінде Лонциннен шығарды, ал соңғы екі форт, Холлонье мен Флемаль 16 тамызда берілді. Лиеж басып алынып, 1-ші армия солтүстік-батысқа қарай жол тартты, ал 2-ші және 3-ші армиялар Намурға бет алды, оның бекіністері жеткіліксіз қамтамасыз етілген, күтілмеген және оқ-дәрісі аз болды. 2-ші армия 1914 жылы 20 тамызда Намурды қоршауды бастау үшін келді, бірақ келесі күні 400 артиллериялық құралмен негізгі шабуылды бастады. KMK 3-батареясы 23 тамызда жарылыс салдарынан қираған Форт-де-Маршовелеттке атып, оны жойды. Батарея өз отынды төрт австро-венгрлік Skoda 30,5 см-лік зеңбіректермен бомбаланған Форт-де-Майзеретке ауыстырды және оны берілуге мәжбүр етті. Шығыс форттары басып алынғаннан кейін немістер Намурға кірді, ал қалған бельгиялық күштер қаладан шығарылды. Шарлеруа және Монста Батыс Одақтастары жеңілгеннен кейін британдық экспедициялық корпусы Францияға келгеннен кейін Маубеж өңірінен шегінді. 1914 жылы 24 тамызда алға жылжыған немістер Маубеж қамалына жетіп, Маубежді қоршауды бастады, ал келесі күні VII резервтік корпус қаланы алу үшін негізгі неміс әскерлерінің артында қалды. Форттарды бомбалау 30 тамызда басталды, КМК 3-батареясына Ouvrage Les Sarts (Fort Sarts) -ты жаулау міндеті жүктелді, бірақ қателікпен Сартс алдындағы аралық бекіністі бомбалады. 5 қыркүйекте неміс 21 см-лік зеңбіректермен бекініс сақинасында тесік ашылды, бірақ олардың оқ-дәрісі таусылған еді. Бұл тесікті кеңейту үшін қоршау қарулары қалған оқ-дәрілерін 7 қыркүйекте Лево, Херонфонтейн және Серфонтейн форттарына жұмсады және оларды тез арада жойды. Екі француз форты сол күні берілді, ал 8 қыркүйекте немістер Маубежді басып алды. Маубеж алынғаннан кейін неміс қоршау қарулары Парижге шабуылға дайын болды, бірақ Марна шайқасында Германия жеңілгені 1-ші және 2-ші армиялардың алға жылжуын тоқтатты, ал қарулар Антверпенге жіберілді. Патша Альберт I 18 тамызда Антверпенге жалпы шегінуді бұйырды, ал оның әскері екі күннен кейін қалаға келді. Антверпеннен Альберт 24-25 тамыз және 9 қыркүйекте неміс флангтарына шабуыл жасады, бұл 1-ші армияның генералы Александр фон Клюк Антверпенді басып алуға III резервтік корпусты жіберуге мәжбүр етті. 27 қыркүйекте Антверпенге келді және оңтүстік-батыстан ішінара қоршап алды, ал келесі күні бомбалау басталды. KMK 3-батареясы 30 қыркүйекте келді және Форт-ван-Лирге атыс бастады, оның артиллериясы батареяны аздап жіберді. Форттан 2 қазанда гарнизон шығып, KMK 3-батареясы бір күнде Форт-ван-Кесселге шабуыл жасап, оны жойды. Содан кейін батарея екі күн ішінде жойылған ван Брохем фортына шабуыл жасауға көшті. 7-9 қазан аралығында бельгиялық әскер Антверпеннен қашып кетті, ал қала 10 қазанда берілді. 1916 жылдың басында барлық 42 сантиметрлік зеңбіректер 5-ші армияға берілді, олар жалпы саны 24 қоршау зеңбірегін жинады, бұл соғыс кезінде олардың ең жоғары шоғырлануы болды. Верден шайқасы 1916 жылы 21 ақпанда 9 сағатқа созылған артиллериялық қақтығыстан басталды. 42 см-лік зеңбіректер Во, Дуамон, Сувиль және Муленвиль форттарының артиллериясын басып тастауға тиіс болды, бірақ қазіргі бекіністердің бетонына енуге қабілетсіз болды. Ұрыстың екінші күні 7-ші батареяның екі М-герат зеңбірегі ерте жарылып, жойылды, ал 5-ші және 6-шы батареялар бір-бір М-гераттан айырылды. Вердендегі қоршау қаруларының көпшілігі шілдеде Сомма шайқасына қатысу үшін солтүстікке көшірілді, ал қыркүйекте Верденде қалған жалғыз М Герат бөлімшелері КМК 3 және 6 батареялары болды. Соғыстың соңғы екі жылында үлкен зеңбіректерді жоғалтқан КМК батареялары оларды кіші калибрлі қарулармен ауыстырды. Қалғандары негізінен далалық нысандарды бомбалады және олардың бұзылуына немесе одақтас контрбатареялық артиллериясына байланысты өмір сүру мүмкіндігі төмен болды. KMK 10-батареясы бір М-гератты ерте жарылысқа және екіншісін Остенд маңындағы британдық соғыс кемелеріне 1917 жылдың тамызында жоғалтты және оны тұтқынға алынған орыс гаубицаларымен қайта қаруландырды. Ол және KMK 10-батареясы 1918 жылдың басында соғыс кезінде жасалған төрт Beta M Geräts-ты алды. Германияның көктемгі шабуылы үшін KMK 8-батареясы 6-шы армияға, 6-шы батареясы 2-ші армияға, ал 3-батареясы 18-ші армияға берілді. Қоршау қаруларының әсері мардымсыз болды. Германияның шілдедегі соңғы шабуылы үшін KMK 5 және 6-батареялары Марнадағы 7-ші армияға қайта тағайындалды, ал 3, 8 және 10-батареялары Реймстағы 1-ші армияға кетті. Батареялардың әсері аз болды, ал 10-батарея Форт-де-ла-Помпельге атып, соңғы неміс қоршау батареясы болды. 1918 жылдың қараша айында KMK 5-батареясы қалған екі М-герат гаубицасын американдық экспедициялық корпусына тапсырды.
By June 1914, the prototype M Gerät howitzers had returned to Essen for final adjustments and would have been formed into a reserve artillery battery on completion in October. On 2 August 1914, they were organised into KMK Battery 3 and sent to the Western Front with 240 men. On 4 August, the 1st Army arrived near Liège, Belgium, the first objective of the Schlieffen Plan and began the Battle of Liège. Although German troops entered the city on 7 August, its forts were firing upon the road to be taken by the 2nd Army and had to be reduced. Heavy artillery began their attack on 8 August. KMK Battery 3 was the first siege battery sent into battle to bombard the Fort de Pontisse on 12 August, which surrendered after two days. The battery next moved to the Fort de Liers but the fort surrendered as the battery was being emplaced. KMK Battery 3 relocated to the Fort de Loncin, where Gérard Leman directed the defence of Liège. Firing commenced on 15 August and lasted two hours, as the 25th shot fired struck a magazine and caused an explosion that destroyed the fort. The Germans carried Leman, unconscious, out of Loncin, and the last two forts, Hollogne and Flémalle, capitulated on 16 August. With Liège captured, the 1st Army continued north west while the 2nd and 3rd Armies marched to Namur, whose forts were undermanned, unmaintained, and poorly stocked with ammunition. The 2nd Army arrived on 20 August 1914 to open the Siege of Namur, but began their main attacks the following day with 400 pieces of artillery. KMK Battery 3 fired upon the Fort de Marchovelette, which was destroyed on 23 August by a magazine explosion. The battery shifted its fire to the Fort de Maizeret, already under bombardment by four Austro Hungarian Skoda 30.5 centimetre guns, and compelled its surrender. With the eastern forts occupied, the Germans entered Namur and the remaining Belgian forces evacuated from the city. Following the defeat of the Western Allies at Charleroi and at Mons, the British Expeditionary Force withdrew past Maubeuge, their base of operations after arriving in France. On 24 August 1914, the advancing Germans arrived at the fortresses of Maubeuge and began the Siege of Maubeuge and its garrison of 45,000 soldiers. The next day, the VII Reserve Corps were left behind the main German armies to take the city. Bombardment of the forts began on 30 August, with KMK Battery 3 tasked with reducing Ouvrage Les Sarts (Fort Sarts) but it mistakenly shelled an interval fortification in front of Sarts. By 5 September, a hole in the fortress ring had been opened by German 21 centimetre guns, but they had by now exhausted their ammunition. To widen that gap, the siege guns then expended their remaining ammunition against Forts Leveau, Héronfontaine, and Cerfontaine on 7 September, and destroyed them in quick succession. The two remaining French forts surrendered that same day and the Germans occupied Maubeuge on 8 September. With Maubeuge taken, German siege guns were available for an attack on Paris, but Germany's defeat at the Battle of the Marne blocked the advance of the 1st and 2nd Armies, and the guns were instead sent to Antwerp. King Albert I had ordered a general retreat to Antwerp on 18 August, and his army arrived in the city two days later. From Antwerp, Albert made attacks on the German flank on 24–25 August and 9 September, prompting General Alexander von Kluck of the 1st Army to send the III Reserve Corps to seize Antwerp. It arrived and partially surrounded Antwerp from the south west on September 27, and bombardment began the next day. KMK Battery 3 arrived on 30 September and opened fire on the Fort van Lier, whose artillery narrowly missed the battery. The fort was abandoned by its garrison on 2 October, allowing KMK Battery 3 to attack and destroy the Fort van Kessel in a day. The battery then moved to attack the Fort van Broechem, which was also destroyed within two days. From 7 to 9 October, the Belgian army fled from Antwerp and the city surrendered on 10 October. Early in 1916, all 42 centimetre guns were assigned to the 5th Army, which amassed a total of 24 siege guns, the highest concentration of them during the war. The Battle of Verdun was opened on 21 February 1916 with an intense, nine hour long artillery bombardment. The 42 centimetre guns had to suppress the artillery of Forts Vaux, Douaumont, Souville and lt=Moulainville but were unable to penetrate the concrete of the modern fortresses. On the second day of the battle, both of KMK Battery 7's M Gerät guns were destroyed by premature detonations and KMK Batteries 5 and 6 both lost an M Gerät each to the same cause. Most of the siege guns at Verdun were moved north in July to participate in the Battle of the Somme, and by September the only M Gerät units left in Verdun were KMK Batteries 3 and 6. In the final two years of the war, KMK batteries that suffered losses of their big guns had them replaced with smaller–calibre weapons. Those that remained primarily shelled field works and often had low survivability due to malfunctions or Allied counter battery artillery. KMK Battery 10 lost one M Gerät to a premature detonation and the other to British warships near Ostend in August 1917 and was rearmed with captured Russian howitzers. It and KMK Battery 10 were given the four Beta M Geräts made during the war in early 1918. For the German spring offensive, KMK Battery 8 was assigned to the 6th Army, Battery 6 to the 2nd Army, and Battery 3 to the 18th Army. The effect of the siege guns was negligible. For Germany's final offensive in July 1918, KMK Batteries 5 and 6 were reassigned to the 7th Army at the Marne, while Batteries 3, 8 and 10 went to the 1st Army at Reims. The batteries again had little to no effect, and Battery 10 became the last German siege battery to fire on a fort, the Fort de la Pompelle. In November 1918, KMK Battery 5 surrendered its guns, the remaining two M Gerät howitzers, to the American Expeditionary Force.
Шығыс майданы
1915 жылы 2 мамырда Аугуст фон Маккенсен Горлиц-Тарнов шабуылын бастады. Айдың соңына қарай оның әскерлері 1915 жылы 22 наурызда Австрия-Мажарстаннан ресейліктер басып алған Пжемышль қаласына жақындады. КМК 6-батареясы 30 наурызда ашылған X, Xa, XI және XIa форттарын бомбалауға қатысты. Екі күннен кейін неміс әскері X, Xa және XI форттарын басып алып, қарсы шабуылдарға тойтарыс берді, осының салдарынан ресейліктер Пжемышльді тастауға мәжбүр болды. Неміс әскерлері 3 маусымда қалаға енді, ал қалған бекіністерді екі күннен кейін жаулап алды. 8 тамыздан бастап КМК 6-батареясы Каунас қамалына шабуыл жасаған XXXX резервтік корпусына, Каунастың батыс жағындағы үш фортын бомбалау арқылы көмектесті. Неміс қамау артиллериясының Каунас қаласын атқылауы баяу болғанымен, бекіністер көнелгендіктен оңай қиратылды. Қала 18 тамызда түсті. Оңтүстікке қарай КМК 3-ші және 5-ші батареялары 10 тамызда немістер қоршауға алған Новогеоргиевск қаласын қоршауға қатысты. 13 тамызда КМК 3-ші және 5-ші батареялары XIV, XV және XVI форттарын бомбалап, солтүстіктен қамау артиллериясымен шабуыл жасады. 16 тамызда неміс жаяу әскері артиллерия бомбалауы кезінде XV және XVI форттарына шабуыл жасады. XV фортына шабуыл жасаған неміс әскерлеріне 42 сантиметрлік снаряд тиіп, көптеген жандар зардап шекті, бірақ немістер форттарды басып алды. Ресейліктер 18 тамызда сыртқы бекіністерді тастап кетті, бұл немістерге ішкі бекініске тесік ашып, келесі күні Новогеоргиевск қаласын жаулап алуға мүмкіндік берді. Ұлы шегініс кезінде орыс әскерлері қамалдарды жаппай тастап кетті. Гроднода 3 қыркүйекте бекініс эвакуацияланғанда КМК 3, 5 және 6-батареялары толық орналастырылмады. M Gerät зеңбіректерінің Шығыс майданындағы соңғы орналасуы 1915 жылдың қазан айында болды, осы кезде КМК 6-батареясы Сербияға шабуыл жасаған неміс 11-ші армиясына қосылды.
On 2 May 1915, August von Mackensen launched the Gorlice Tarnow Offensive. By the end of the month, his forces neared Przemyśl, which had been captured by the Russians from Austria Hungary on 22 March 1915. KMK Battery 6 took part in the bombardment of forts X, Xa, XI and XIa, opened on 30 March. Two days later, the Germans took and held forts X, Xa and XI against counter attack, compelling the Russians to abandon Przemyśl. German troops entered the city on 3 June, then took the remaining forts two days later. From 8 August, KMK Battery 6 supported the XXXX Reserve Corps in its attack on Kaunas Fortress by bombarding Kaunas's three westernmost forts. Although the German siege artillery's shelling of Kaunas was slow, the fortifications were outdated and were easily destroyed. The city fell on 18 August. To the south, KMK Batteries 3 and 5 participated in the siege of Novogeorgievsk, which the Germans had surrounded on 10 August. On 13 August, KMK Batteries 3 and 5 attacked with the siege guns from the north, shelling forts XIV, XV and XVI. On 16 August, German infantry stormed forts XV and XVI as the artillery bombarded them. A 42 centimetre shell struck German troops attacking Fort XV, resulting in heavy casualties but the Germans took the forts. The Russians abandoned the outer ring on 18 August, allowing the Germans to open a hole in the inner ring and capture Novogeorgievsk the next day. The Russians abandoned fortresses wholesale during the Great Retreat. At Grodno, KMK Batteries 3, 5, and 6 were not even fully emplaced when the fortress was evacuated on 3 September. The last deployment of M Gerät guns on the Eastern Front was in October 1915, when KMK Battery 6 was attached to the German 11th Army as it invaded Serbia.
Көшірмелері мен мұрасы
"Үлкен Берта" деген лақап аты соғыс басталғанда пайда болды, ол кезде неміс сарбаздары Лиеж шайқасындағы қаруды Дикке Берта деп атады, бұл Берта Круппқа сілтеме еді, ол әкесінен Крупп зауыдарын мұрагерлік еткен. Бұл атау неміс газеттерінде, содан кейін одақтас әскерлерде "Үлкен Берта" ретінде таралды және барлық ауыр неміс артиллериясының, әсіресе 42 сантиметрлік зеңбіректердің жаргондық атауына айналды. Содан бері бұл атау көпшілік санасына еніп, мысалы, Callaway гольф клубтарының желісіне, француз тіліндегі сатирикалық журналға және Еуропалық Орталық Банкінің президенті Марио Драгидің облигацияларды сатып алу саясатына лақап ретінде қолданылды. 1918 жылы қарашада Спинкурда АҚШ армиясына екі М Gerät зеңбірегі тапсырылды. Біреуі АҚШ-қа апарылып, зерттелді, содан кейін Абердин сынақ алаңында қойылды, ал екіншісі тасымалдау конфигурациясында жиналмаған күйінде қалды. Екеуі де 1943 жылы және 1950 жылдардың басында металл терісіне жіберілді. Бірінші дүниежүзілік соғыс ардагері Эмиль Черубин М Gerät зеңбірегінің көшірмесін жасады, ол Германияда көрсетілді және бірнеше пошта маркасында пайда болды. Соғыс кезінде жасалған және 1918 жылы Парижді бомбалау үшін қолданылған теміржол зеңбірегі – Париж қаруы, Бірінші дүниежүзілік соғыстан бері М Gerät зеңбірегімен шатастырылып келеді.
The nickname "Big Bertha" appeared early in the war, when German soldiers named the guns Dicke Berta at the Battle of Liège, a reference to Bertha Krupp, who had inherited the Krupp works from her father. The name spread to German newspapers and then to Allied troops as "Big Bertha" and became slang for all heavy German artillery, but especially the 42 centimetre guns. The name has since entered the public consciousness, for example being applied as a moniker to a line of Callaway golf clubs and a satirical French language magazine and a bond buying policy by Mario Draghi, President of the European Central Bank. Two M Gerät guns were surrendered to the US Army at Spincourt in November 1918. One was taken to the United States, evaluated and then put on display at the Aberdeen Proving Ground, while the other was left unassembled in its transport configuration. Both were scrapped in 1943 and the early 1950s. World War I veteran Emil Cherubin built a replica of an M Gerät, which toured Germany and appeared on a few postage stamps. The Paris Gun, a railway gun developed during the war and used to bomb Paris in 1918, has historically been confused with the M Gerät since World War I.