Кіріспе
Уэльстегі Кардиган шығанағы (Bae Ceredigion) – Ирландия теңізінің үлкен ойысы, Уэльстің батыс жағалауына еніп, солтүстікте Бардси аралы (Gwynedd) мен оңтүстікте Страмбл Хед (Pembrokeshire) арасында орналасқан. Бұл Уэльстегі ең ірі шығанақ.
Cardigan Bay (Bae Ceredigion) is a large inlet of the Irish Sea, indenting the west coast of Wales between Bardsey Island, Gwynedd in the north, and Strumble Head, Pembrokeshire at its southern end. It is the largest bay in Wales.
География
Кардиган шығанағында көптеген жағажайлар мен теңіз мекендемелері бар. Шығанақты қоршаған жағалаудың көп бөлігі құнарлы егістік жерлер, қалалармен және теңіз жағалауындағы курорттармен (мысалы, Камбрия жағалауындағы Фишгард, Нью-Кей, Аберерон, Лланон, Аберстиуит, Борт, Абердифи, Тайвин, Бармут, Портмадог, Криксиет және Пвиллхелли) көмкерілген. Кішігірім жағалау ауылдарына Cwmtydu, Nanternis және Llangrannog кіреді. Шығанаққа құятын ірі өзендер: Гласлин, Мавддах, Дисинни, Дифи, Ридол, Истит, Аэрон және Тейфи.
Тарих
ХХ ғасырдың басына дейін Кардиган шығанағы дамыған теңіз шаруашылығын қолдады. Кардиган Теифи өзенінің құйып кіретін жерінде орналасқан; сондықтан уэльс тілінде Абертеифи (Теифи құйылысы) деп аталады. XIX ғасырдың басында, порттың өркендеген кезеңінде, Кардиган Кардиффтен гөрі маңыздырақ болды. Ол кезде Кардиган қаласында 300-ден астам кеме тіркелген, бұл Кардиффтен жеті есе, ал Суонсиден үш есе көп. Шығанақтың орталық және солтүстік бөліктерінде аңызға толы, суға батқан "Төмендік жүзі" немесе "Теңіз асты жүзі" деп аталатын Cantre'r Gwaelod орналасқан. 2014 жылғы қысқы дауылдар кезінде 4500 жыл бұрын Ынсыласқа дейін батпақты жерге созылған Борттың жоғалған ежелгі орманның бөліктері, жағалауда сақталған ағаш діңгектері түрінде қайта пайда болды. Климаттың өзгеруі және теңіз деңгейінің көтерілуіне байланысты орман торф, құм және тұзды судың астында қалды.
Табиғат және туризм
Кардиган шығанағының ерекше қорғау аймағы, теңізде де, айналасындағы жағалауда да табиғи жануарлар дүниесін сақтау мақсатында құрылды. Ceredigion Coast Path жолынан көбінесе шығанақтың "үштігін" – порт-порпуясын, сұр тюленьдерді және ақдеңгей дельфиндерді көруге болады, олардың ең көп саны осы шығанақта шоғырланған. Сонымен қатар, майда киттер, Риссо дельфиндері, кәдімгі дельфиндер сияқты басқа сүтқоректілердің, құлқалар, тоқылдақтар және баскинг акулалары сияқты акулалардың көптеген түрлерін де кездестіруге болады. 1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардың басынан бері шығанаққа қабылан шабақтары (spider crabs) көбейіп келеді. Бұл теңіз өнімі британдықтардың тамағына жиі қолданылмайды, бірақ 2010 жылдан бері жергілікті балықшылар Реймонд Бланктың Мишлен жұлдызды мейрамханаларын осы өніммен қамтамасыз етіп келеді.
Әскери сынақтар
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кардиган шығанағында әскери сынақ алаңы алғаш құрылды. Алаң Аберпорттың жанында орналасқан басқару орталығынан басқарылады, ол Қорғаныс министрлігінің Аберпорт бөлімшесі деп аталады. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл алаң түрлі әскери қару-жарақтарды әзірлеу және сынау ісінде маңызды рөл атқарды. Бүгінде Қорғаныс министрлігінің (ҚМ) Кардиган шығанағындағы сынақ алаңы әуеден ұшырылатын қарулар мен ұшқышсыз әуе жүйелерін сынау үшін кең және қауіпсіз аймақ қамтамасыз етеді. Алаң Батыс Уэльс аймағындағы маңызды жұмыс берушілердің бірі болып табылады, ол шамамен 200 адамды жұмысқа алып, алаңның жұмысын тікелей қолдайды. Сынақ алаңының қауіпті аймағы Кардиган шығанағының бір бөлігін, теңіз деңгейінен кез келген биіктікке дейін қамтиды. Алаңның қауіпсіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін Кардиган шығанағы мен Ллин түбегінің шетінде бірнеше шағын бекеттер орналасқан. Бұл бекеттерде қарудың өнімділігін тиімді бағалауға мүмкіндік беретін жабдықтар бар.