Скотт Паразински: Ғарышкер, дәрігер және альпинист
Scott E. Parazynski
Америкалық астронавт Скотт Паразински: 5 ғарыш сапары, 7 ашық ғарышқа шығу, Эверест шыңына көтерілу және NASA құрмет залының мүшесі. Технология стартапының бас директоры.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық ғарышкер (1961 жылы туған)
American astronaut (born 1961)
Скотт Эдвард Паразински (28 шілде 1961 жылы Арканзас штатының Литтл-Рок қаласында туған) – американдық дәрігер және бұрынғы NASA ғарышкері. Бес ғарыш шатлы ұшуының және жеті ғарышқа шығудың қатысушысы Паразинскидің соңғы миссиясы 2007 жылдың қазан айындағы STS-120 болды, оның ең жарқын сәті – жұмыс істеп тұрған күн батареясын жөндеу үшін жоспарланбаған, қиын ғарыш сапары. 2016 жылдың мамыр айында ол АҚШ Ғарышкерлердің Даңқ залына енгізілді. 2009 жылдың наурыз айында NASA-дан кетіп, жеке секторда кәсіпкерлікпен айналысты, қазіргі таңда технологиялық стартаптың бас директоры. Ғарышқа ұшқан және ең биік нүктесі – Эверест тауына шыққан алғашқы адам. Өмірлік тәжірибесін "Көктемдегі аспан" атты естеліктерінде сипаттаған.
Scott Edward Parazynski (born July 28, 1961, in Little Rock, Arkansas) is an American physician and a former NASA astronaut. A veteran of five Space Shuttle flights and seven spacewalks, Parazynski's latest mission was STS 120 in October 2007 – highlighted by a dramatic, unplanned EVA to repair a live solar array. In May 2016 he was inducted into the United States Astronaut Hall of Fame. He retired from NASA in March 2009 to pursue entrepreneurial opportunities in the private sector, and he is currently the CEO of a technology start up. He is the first person to have both flown in space and summited Mount Everest, the highest point on Earth. He describes his life's experiences in his memoir The Sky Below.
Жеке өмір
Паразинский – поляк тегінен, өйткені оның бес буын бұрынғы ата-аналары Краковтан АҚШ-қа көшіп келген. Ол Калифорния штатындағы Пало-Альто және Колорадо штатындағы Эвергрин қалаларын өз туған жері деп санайды. Ол Аризона мемлекеттік университетінде планеталық ғалым Минакси Вадхваға үйленген. Оның алғашқы әйелі Гейлден екі баласы бар. Скотт тауға шығу, тау бетін меңгеру, ұшу және су астына түсуді ұнатады. Паразинский коммерциялық, көп қозғалтқышты, суға қонатын ұшақтарды және құралдарды пайдаланатын ұшқыш, ол әртүрлі ұшақтарда 2500 сағаттан астам ұшқан. Тау альпинисі ретінде ол Серо Аконкагуа шыңына (теңіз деңгейінен 22841 фут (6962 м), Азиядан тыс әлемдегі ең биік тау) және Колорадоның 14000 футтан (4267 м) биік 59 шыңына көтерілген. Ол 2008 жылдың мамырында алғаш рет Эверест тауының шыңына көтерілуге тырысты, бірақ ауыр жарақат алғандықтан шыңға жетпей кері қайтуға мәжбүр болды. Бір жылдан кейін, 2009 жылдың 20 мамырында сағат 4:00-де Discovery Channel командасының дәрігері ретінде ол 29029 фут (8848 м) биіктіктегі таудың шыңына сәтті көтерілді. Басқа да маңызды экспедицияларға Ликанкабур жанартауының (Боливия-Чили шекарасындағы 19409 фут (5916 м) биіктіктегі саммит кальдерасы көлі) ғылыми сүңгуі, әлемдегі ең биік көлдердің бірі және 2016 жылы Сэм Коссманмен бірге Никарагуадағы Масая жанартауының лава көліне алғашқы аяқ іздерін салу кіреді. Ол сондай-ақ OceanGate суасты кемесі Titan-мен саяхаттап, Солтүстік Атлантикадағы Титаник кемесінің қираған жерін көрді.
Parazynski is of Polish descent, as his great great grandparents migrated from Kraków to the US. He considers Palo Alto, California, and Evergreen, Colorado, to be his hometowns. He is married to Meenakshi Wadhwa, a planetary scientist at Arizona State University. He has two children with his first wife, Gail. Scott enjoys mountaineering, rock climbing, flying and scuba diving. A commercial, multi engine, seaplane and instrument rated pilot, Parazynski has logged over 2500 flight hours in a variety of aircraft. As a mountaineer, his summits include Cerro Aconcagua (at 22841 feet (6962 m) above sea level, the tallest mountain in the world outside Asia) and all 59 of Colorado's peaks over 14000 feet (4267 m) in altitude. He first attempted to summit Mount Everest in May 2008, but was forced to turn back before the summit due to a severe back injury. Serving as team physician for the Discovery Channel a year later, at 4:00 am on May 20, 2009, he successfully summitted the 29029 feet (8848 m) mountain. Other notable expeditions include a scientific dive into the summit caldera lake atop Licancabur Volcano (19409 feet (5916 m) on the Bolivian Chilean border), one of the world's highest lakes, and setting the first bootprints adjacent Masaya Volcano's lava lake in Nicaragua with Sam Cossman in 2016. He also travelled aboard OceanGate's submersible Titan and visited the wreck of the Titanic in the North Atlantic.
Білім және ерте өмір
Паражински Дакар, Сенегал және Бейрут, Ливан қалаларында орта мектепте оқыды. 1969 жылдың наурыз айында сегіз жасында ол Флоридаға «Аполлон-9» ғарыш кемесінің ұшырылуын көруге барды. Ол бұл оқиғаның өзіне ғылым саласында мансап құруға ықпал еткенін айтты. Ол Тегерандағы Community School және Грекияның Афина қаласындағы American Community School орта мектептерін бітірді, 1979 жылы түлек атанды. 1983 жылы Стэнфорд университетінен биология ғылымдары бакалавры дәрежесін алды, ал 1989 жылы Стэнфорд медицина мектебін құрметпен бітірді. 1990 жылы Гарвард медицина мектебінің Бригам және әйелдер ауруханасында медициналық интернатурасын өтеді. Колорадо штатының Денвер қаласында жедел медициналық көмек бойынша 22 айлық резиденттура бағдарламасын аяқтағаннан кейін NASA ғарышкерлер корпусына іріктелді.
Parazynski attended junior high school in Dakar, Senegal, and Beirut, Lebanon. In March 1969 as an eight year old, he travelled to Florida to witness the launch of Apollo 9, an event he argued inspired him to pursue a career in science. He attended high school at the Community School, Tehran, Iran, and the American Community School, Athens, Greece, graduating in 1979. He received a Bachelor of Science degree in biology from Stanford University in 1983, continuing on to graduate with honors from Stanford Medical School in 1989. He served his medical internship at the Brigham and Women's Hospital of Harvard Medical School (1990). He had completed 22 months of a residency program in emergency medicine in Denver, Colorado, when selected for the NASA Astronaut Corps.
Ұйымдар
Паразинский – Аэроғарыш медицина қауымдастығының және The Explorers клубының мүшесі. Одан бөлек, ол Американың гравитациялық және ғарыш биологиясы қоғамының, Далалық медицина қоғамының, Америка альпинистік клубының, Ғарыш зерттеушілер қауымдастығының, Эксперименталды ұшақтар қауымдастығының және Ұшақ иелері мен ұшқыштар қауымдастығының мүшесі. Ол Challenger Center for Space Science Education директорлар кеңесінің төрағасы және Хьюстон табиғи ғылымдар мұражайының, Техас университеті Макдональд обсерваториясының және OceanGate кеңестерінің құрамында. 2014 жылы Паразинский Аризона мемлекеттік университетінде практикалық профессор болып тағайындалды және ASU-ның алғашқы Университет зерттеушісі атанды. Ол кейіннен өзінің интеллектуалдық меншігіне негізделген Fluidity Technologies компаниясын құрды, ол дрондар мен компьютерлік ойындардан бастап VR және хирургиялық робототехникаға дейін 3D кеңістіктегі қозғалысқа арналған жаңа басқару құрылғыларын өндіру және тарату мақсатын қойды.
Parazynski is a Fellow of the Aerospace Medical Association and The Explorers Club. Additionally, he is a member of the American Society for Gravitational and Space Biology, the Wilderness Medical Society, the American Alpine Club, the Association of Space Explorers, the Experimental Aircraft Association, and the Aircraft Owners and Pilots Association. He is president of the board of directors of the Challenger Center for Space Science Education, and serves on the boards of the Houston Museum of Natural Science, the University of Texas McDonald Observatory and OceanGate. In 2014, Parazynski was appointed as a professor of practice at Arizona State University, and was designated ASU's first University Explorer. He subsequently founded Fluidity Technologies based on his intellectual property, a company aiming to manufacture and distribute novel control devices for mobility in 3 D space, for everything from drones and computer games to VR and surgical robotics.
Медициналық мансап
Стэнфорд университетінде студент кезінде Паражинский африкалық ұйқы ауруының антигендік өзгерісін, күрделі молекулалық биология әдістерін қолдана отырып зерттеді. Медициналық мектепте оқығанда, ол NASA аспиранттарына арналған стипендияны жеңіп алып, NASA Эймс зерттеу орталығында адамның ғарышқа ұшу кезіндегі сұйықтықтардың ығысуына қатысты зерттеулер жүргізді. Бұдан өзге, ол ұзақ мерзімді ғарыш сапарлары үшін жасалып жатқан бірнеше жаттығу құралдарын жобалауға қатысып, биік тау жағдайларына бейімделуді зерттеді. Паражинскийдің ғарыш физиологиясы саласында көптеген жарияланымдары бар, және ол адамның қиын жағдайларға бейімделуі саласындағы сарапшы.
While an undergraduate at Stanford University, Parazynski studied antigenic shift in African sleeping sickness, using sophisticated molecular biology techniques. During medical school, he was awarded a NASA graduate student fellowship and conducted research at NASA Ames Research Center on fluid shifts that occur during human space flight. Additionally, he has been involved in the design of several exercise devices that are being developed for long duration space flight, and has conducted research on high altitude acclimatization. Parazynski has numerous publications in the field of space physiology, and has a particular expertise in human adaptation to stressful environments.
NASA мансабы
1992 жылдың наурыз айында ғарышкер болып таңдалған Паражинский 1992 жылдың тамызында Джонсон ғарыш орталығына келді. Ол бір жылдық оқу мен бағалаудан өтті және миссиялық маман ретінде құзырлылық алды. Паражинский бастапқыда Астронавттар кеңсесінің Миссияны дамыту бөліміндегі ғарыштан тыс қызметтер (EVA) бойынша экипаж өкілдерінің бірі болды. Алғашқы ұшудан кейін ол Ресейдің "Мир" ғарыш станциясындағы үшінші американдық ұзақ мерзімді экспедициясының дубликаты ретінде тағайындалды және келесі миссияда негізгі экипаж мүшесі болуы күтілді. Ол Ресейдің Мәскеу қаласындағы Гагарин атындағы ғарышкерлер оқу орталығында бес ай оқыды. 1995 жылдың қазан айында "Мир" станциясында төтенше жағдай туындағанда, "Союз" ғарыш кемесіне қауіпсіз сыйып отыруына қатысты мәселелер туындағандықтан, ол миссияға тым биік деп танылды және "Мир" бағдарламасынан алынды. Ол ғарыш кемесі, ғарыш станциясы және "Союз" ұшағына дайындық бойынша Астронавттар кеңсесінің Операциялық жоспарлау бөлімінің экипаж өкілі, сондай-ақ Астронавттар кеңсесінің ХҒС бөлімінің орынбасары (операциялар және дайындық) қызметтерін атқарды. Соңғы кезде ол Астронавттар кеңсесінің EVA бөлімінің бастығы болды. Бес ғарышқа ұшудың қатысушысы, STS 66 (1994), STS 86 (1997), STS 95 (1998), STS 100 (2001) және STS 120 (2007) миссияларында Паражинский ғарышта 1019 сағаттан (8 апта) астам уақыт өткізді, оның ішінде 47 сағаты EVA, және 17 миллион шақырымнан астам қашықтықты ұшты. Паражинскийдің соңғы миссиясы STS 120 болды, оның аясында ол Халықаралық ғарыш станциясын құрастыруды жалғастыру үшін төрт ғарыш серуеніне қатысты. Төртінші EVA ең қиын және қауіпті серуендердің бірі деп есептеледі: 90 футтық роботтық иілімнің ұшында, әуе шлюзінен бұрынғы ешкімге жетпеген қашықтықта, ол толық қуаттандырылған күн батареясын жөндеуге мәжбүр болды. Ол бір ғарыш миссиясында төрт ғарыш серуеніне қатысқан екінші NASA ғарышкері атанды. Ол ғарышта түсірген суреті Popular Science журналының ең жақсы астронавттардың селфилерінің галереясына енді.
Selected as an astronaut in March 1992, Parazynski reported to the Johnson Space Center in August 1992. He completed one year of training and evaluation, and was qualified as a mission specialist. Parazynski initially served as one of the crew representatives for extra vehicular activity (EVA) in the Astronaut Office Mission Development Branch. Following his first flight, he was assigned as a backup for the third American long duration stay aboard Russia's space station Mir, and was expected to serve as a prime crew member on a subsequent mission. He spent five months in training at the Gagarin Cosmonaut Training Center, Star City, Moscow, Russia. In October 1995, when sitting height parameters raised concerns about his fitting safely in the Soyuz spacecraft in the event of an emergency on board the Mir station, he was deemed too tall for the mission and was withdrawn from Mir training. He has served as the Astronaut Office Operations Planning Branch crew representative for Space Shuttle, Space Station and Soyuz training, and also served as Deputy (Operations and Training) of the Astronaut Office ISS Branch. Most recently, he served as Chief of the Astronaut Office EVA Branch. A veteran of five space flights, STS 66 (1994), STS 86 (1997), STS 95 (1998), STS 100 (2001), and STS 120 (2007), Parazynski has logged over 1,019 hours (8 weeks) in space, including 47 hours of EVA, and traveled over 17 million miles. Parazynski's most recent mission was STS 120, during which he performed four spacewalks to continue International Space Station assembly. The fourth EVA is considered one of the most challenging and dangerous ever performed: while perched on the end of a 90 foot robotic boom, further away from the safety of the airlock than anyone had previously ventured, he had to repair a fully energized solar array. He became only the second NASA astronaut to perform four spacewalks during a single shuttle mission. A photo that he took during one of the spacewalks was listed on Popular Sciences photo gallery of the best astronaut selfies.
Ғарышқа ұшу тәжірибесі
STS 66 Атмосфералық зертханасы қолданбалар мен ғылым 3 (ATLAS 3) миссиясы 1994 жылғы 3 қарашада Флоридадағы Кеннеди ғарыш орталығынан ұшырылып, 1994 жылғы 14 қарашада Калифорниядағы Эдвардс әуе күштері базасына қонды. ATLAS 3 – 11 жылдық күн циклы бойынша Жердің энергия балансы мен атмосфералық өзгерістерін анықтауға бағытталған, үздіксіз жүріп жатқан бағдарламаның бір бөлігі болды, әсіресе адамзаттың жаһандық озон таралуына тигізетін әсеріне қатысты. Паразински орбитадағы бірқатар жұмыстарға жауапты болды, оның ішінде ATLAS эксперименттері мен Spacelab Pallet операцияларын жүргізу, сондай-ақ экипаж кабинасындағы бірнеше қосымша эксперименттер. Ол және оның экипаж мүшелері микрогравитацияда бұлшық еттердің әлсіреуін болдырмау үшін оның өзі әзірлеген еркін қозғалатын жаттығу құралын – "Қозғалыс аралық кедергі құрылғысын" сәтті сынап көрді. "Атлантис" ғарыш кемесі 262 сағат 34 минут бойы жерді 175 рет айналып, 4,5 миллион шақырымнан астам қашықтықты басып өтті. STS 100 "Эндевор" (19 сәуір – 1 мамыр, 2001 жыл) – Халықаралық ғарыш станциясының (ХҒС) "Альфа" миссиясының тоғызыншы миссиясы болды. Осы миссия барысында экипаж болашақта ғарыш станциясын құрастыру және техникалық қызмет көрсету жұмыстарына пайдаланылатын "Canadarm2" робот манипуляторын табысты жеткізіп, орнатты. Паразински канадалық әріптесі Крис Хэдфилдпен бірге екі рет ғарышқа шығып, робот манипуляторын құрастырып, қуатпен жабдықтады. Сонымен қатар, екеуі ғарыш кемелерінің кездесуі мен ХҒС-та сыртқы жұмыстар жүргізу кезінде ғарыштан ғарышқа байланыс үшін жаңа UHF радиоантеннасын орнатты. Орбитадағы қосалқы құрал – тұрақты ток коммутациялық блогы да 14 сағат 50 минуттық EVA жұмысы кезінде "Альфаға" жеткізілді. Ұшу кезінде Паразински "Эндевор" робот манипуляторын итальяндық "Раффаэлло" көп мақсатты логистикалық модулін бекітуге және кейін ажыратуға қолданды. 283 сағат 30 минутта 4,9 миллион шақырым қашықтықты басып, миссия 186 Жер орбитасында аяқталды. STS 120 "Дискавери" (23 қазан – 7 қараша, 2007 жыл) Флоридадағы Кеннеди ғарыш орталығынан ұшырылып, сонда жерге қонды. Миссия барысында "Хармония" деп аталған 2-ші модуль Халықаралық ғарыш станциясына жеткізілді. Бұл модуль станцияға болашақта халықаралық зертханаларды қосуға мүмкіндік берді. Паразински EV1 (бас ғарышкер) рөлінде қызмет етті және 4 ғарыш сапарында 27 сағаттан астам EVA жинақтады. EVA миссиясының маңызды мақсаттарының бірі P6 күн сәулелі массивін Z1 фермасының үстінен Интегралды ферма құрылымының сол жақ бөлігінің соңына көшіру болды. Күн сәулелі массивін қайта орналастыру кезінде бірнеше панельдер ілігіп, зақымданды, оларды жөндеу үшін жоспарланбаған ғарышқа шығу қажет болды. Миссия 238 Жер орбитасында орындалды, 15 күн, 2 сағат, 23 минутта 6,2 миллион шақырым қашықтықты басып өтті.
The STS 66 Atmospheric Laboratory for Applications and Science 3 (ATLAS 3) mission was launched from Kennedy Space Center, Florida, on November 3, 1994, and returned to land at Edwards Air Force Base, California, on November 14, 1994. ATLAS 3 was part of an ongoing program to determine the Earth's energy balance and atmospheric change over an 11 year solar cycle, particularly with respect to humanity's impact on global ozone distribution. Parazynski had responsibility for a number of on orbit activities including operation of the ATLAS experiments and Spacelab Pallet, as well as several secondary experiments in the crew cabin. He and his crewmates also successfully evaluated the Interlimb Resistance Device, a free floating exercise he developed to prevent muscular atrophy in microgravity. Space Shuttle Atlantis circled the earth 175 times and traveled over 4.5 million miles during its 262 hour and 34 minute flight. STS 100 Endeavour (April 19 to May 1, 2001) was the 9th mission to the International Space Station (ISS) Alpha during which the crew successfully delivered and installed the Space Station "Canadarm2" robotic arm, to be used for all future Space Station assembly and maintenance tasks. Parazynski conducted two spacewalks with Canadian colleague Chris Hadfield to assemble and power the next generation robotic arm. Additionally, the pair installed a new UHF radio antenna for space to space communications during Space Shuttle rendezvous and ISS extravehicular activity. A critical on orbit spare, a direct current switching unit, was also transferred to Alpha during the 14 hours and 50 minutes of EVA work. Also during the flight, Parazynski operated Endeavours robotic arm to attach, and later detach, the Italian built Raffaello Multi Purpose Logistics Module. Traveling 4.9 million miles in 283 hours and 30 minutes, the mission was accomplished in 186 Earth orbits. STS 120 Discovery (October 23 – November 7, 2007) launched from and returned to land at the Kennedy Space Center, Florida. During the mission, the Node 2 module named Harmony was delivered to the International Space Station. This element opened up the capability for future international laboratories to be added to the station. Parazynski served as EV1 (lead spacewalker) and accumulated over 27 EVA hours in 4 spacewalks. One of the major EVA mission objectives was the relocation of the P6 Solar Array from the top of the Z1 Truss to the end of the port side of the Integrated Truss Structure. During the IVA commanded re deploy of the solar array, several array panels snagged and were damaged, requiring an unplanned spacewalk to successfully repair the array. The mission was accomplished in 238 Earth orbits, traveling 6.2 million miles in 15 days, 2 hours, and 23 minutes.