Кіріспе

Бельп – Швейцариядағы Берн кантонындағы Берн Миттелланд әкімшілік округіндегі муниципалитет. Ол Берн қаласының Белп әуежайына жақын орналасқан. Белпберг муниципалитеті 2012 жылдың 1 қаңтарында Бельп муниципалитетімен біріктірілді.

Тарих

Белп алғаш рет 1263 жылы Белпо деп аталады. 12-13 ғасырларда Белп әулеті билігін көрші ауылдарға дейін кеңейтті. 1277 жылы олар барлық иеліктері мен ауылдарын қамтитын Белп герршафтын құрды. Олардың күшінің артуы Берн қаласымен қақтығысқа әкелді және 1298 жылы Берн Белпке шабуыл жасады. 1298 жылы Доннербюль (немесе Дорнбюль) шайқасында Берн қаланы қиратты. Сегіз жылдан кейін, 1306 жылы, олар Белп Монтенахтың фрейхеррендерін Берн азаматы болуға және тәуелсіздігінен бас тартуға мәжбүр етті. 1327 жылы Бельп ауылында фрейхеррлер Hölzernes Schloss, яғни Ағаш сарайын салды. 14 ғасырдың соңында Белп Монтенах әулетінің еркек ұрпағы қырылып, Белп және айналасындағы жерлерді Берндегі асыл отбасы сатып алды. Келесі ғасырларда Белп бірнеше асыл отбасының қолынан өтті. 1550-54 жылдары фон Лютернау әулеті Ағаш сарайдың қарама-қарсысындағы ауылда Ескі сарайды салды. Ескі сарай 16-17 ғасырларда герршафттың әкімшілік орталығы болды. 18 ғасырда Берннің бай отбасылары қаладағы шу мен тығыздықтан қашу үшін Белпке көшіп келе бастады. 1735 жылы Виктор Фишер өсіп келе жатқан қаланың үстінде Оберрид егістігін салды. 1740 жылы оған Рубигенштрасседегі Шлоссли, немесе Жаңа сарай ілесіп, ол тарихшы Александр Людвиг фон Уоттенвилл үшін салынды. Линденэгг сарайы 1800 жылы салынды. Ағаш сарай 1783 жылы бұзылды. 1721 жылы фон Уоттенвилл әулеті герршафтты сатып алып, 1798 жылғы француз шапқыншылығы мен Хельветика Республикасының құрылуына дейін ескі аристократиялық тәртіпті сақтап тұрды. 1810 жылы Берн кантоны Карл фон Уоттенвиллден сарайды сатып алып, оны жаңадан құрылған Сефтиген ауданының орталығы ретінде пайдаланды. Сол жылы тұрғын үйлер мен ғимараттар 7,3%-ды, ал көлік инфрақұрылымы 4,9%-ды құрады. Жердің жалпы ауданының 24,6%-ын тығыз орман, ал 1,4%-ын жеміс баулары немесе ағаштар шоғыры құрайды. Егіс жерінің 39,1%-ы егін өсіруге, 17,3%-ы жайылымға, ал 1,1%-ы жеміс бақтары мен жүзімдіктерге пайдаланылады. Муниципалитеттегі судың 0,3%-ы көлдерде, ал 1,8%-ы өзендер мен арналарда. 2009 жылдың 31 желтоқсанында муниципалитеттің бұрынғы ауданы – Amtsbezirk Seftigen таратылды. Келесі күні, 2010 жылғы 1 қаңтарда ол жаңадан құрылған Verwaltungskreis Bern Mittelland құрамына қосылды.

Елтаңба

Қалалық гербтің суреттемесі: қызыл және күміс түстермен төрт бөлікке бөлінген.

Ұлттық маңызы бар мұра нысандары

Әуежайдағы Бидер ангары мен Оберрийд мүлігі ұлттық маңызы бар швейцариялық мұра ретінде тізілген.

Саясат

2011 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған партия Швейцария халықтық партиясы (SVP) болды, ол дауыстардың 29,9%-ын алды. Келесі үш ең көп дауыс жинаған партиялар – Социал-демократиялық партия (СДП) (17,8%), Консервативті демократиялық партия (КДП) (15,9%) және Либералдық-демократиялық партия (FDP) (7,9%) болды. Федералды сайлауда барлығы 3948 дауыс берілді, сайлауға қатысу көрсеткіші 51,3% құрады.

Экономика

Sky Work Airlines компаниясының бас кеңсесі Белпте орналасқан. Heliswiss компаниясының бас кеңсесі Берн әуежайының Бельп аумағында орналасқан, ал SkyWorks бұрын әуежай аумағында бас кеңсесіне ие болған. 2011 жылы Белптегі жұмыссыздық деңгейі 2,02% құрады. 2008 жылы муниципалитетте барлығы 4372 адам жұмыс істеді. Олардың ішінде 323 адам біріншілік экономикалық секторда, ал шамамен 85 кәсіпорын осы секторда қызмет етті. Екінші секторда 1147 адам жұмыс істеді, бұл секторда 93 кәсіпорын жұмыс істеді. Үшінші секторда 2902 адам жұмыс істеді, осы секторда 345 кәсіпорын жұмыс істеді. 2000 жылы муниципалитетке 2464 жұмысшы келді, ал 3297 жұмысшы кетті. Муниципалитет жұмыс күшінің экспорттаушысы болып табылады, әрбір кіретін жұмысшыға шамамен 1,3 жұмысшы муниципалитеттің сыртына шығады. Барлығы 1784 жұмысшы (муниципалитеттегі 4248 жұмысшының 42,0%) Белпте тұрып, сонымен қатар жұмыс істеді. Жұмыс істейтін халықтың 26,8%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 46%-ы жеке көлікпен барады. Салыстыру үшін, сол жылы бүкіл кантон бойынша орташа көрсеткіш 14,2% және 22,0% болды, ал жалпы ұлттық орташа көрсеткіш сәйкесінше 12,3% және 21,1% құрады. 2009 жылы муниципалитетте барлығы 4678 салық төлеуші тіркелді. Олардың ішінде 1787 адам жылына 75 000 швейцариялық франктан астам табыс тапты. Жылына 15 000-ден 20 000-ға дейін табыс тапқан 31 адам болды. Белптегі 75 000 швейцариялық франктан асатын табыс тобының орташа табысы 115 784 швейцариялық франк, ал Швейцария бойынша орташа табыс 130 478 швейцариялық франк құрады. 2011 жылы халықтың 4,1%-ы үкіметтен тікелей қаржылық көмек алды.

Дін

2000 жылғы санақ бойынша 6 020 адам немесе 65,5% швейцариялық реформаттық шіркеуге жатса, 1 277 адам немесе 13,9% - рим-католиктер еді. Қалған халқының 75-і православие шіркеуінің мүшесі (немесе халықтың шамамен 0,82%), 2 адам (немесе халықтың шамамен 0,02%) христиандық-католик шіркеуіне жатса, 560 адам (немесе халықтың шамамен 6,09%) басқа христиан шіркеуіне жатты. 9 адам (немесе халықтың шамамен 0,10%) еврей, ал 307 адам (немесе халықтың шамамен 3,34%) мұсылман болды. 22 адам буддист, 50 адам индуист және 7 адам басқа дінге жатады. 585 адам (немесе халықтың шамамен 6,36%) ешқандай шіркеуге жатпайды, агностик немесе атеист, ал 279 адам (немесе халықтың шамамен 3,03%) сұраққа жауап бермеді.

Білім

Белпте халықтың 60,8%-ы міндетті емес жоғары орта білімін аяқтаған, ал 19,8%-ы қосымша жоғары білім (университет немесе Фаххохшуле) алған. 2011–12 оқу жылында Белпте барлығы 1161 оқушы сабаққа қатысқан. Муниципалитетте 8 балабақша сыныбы бар, оларда барлығы 140 оқушы оқыды. Балабақша оқушыларының 20,0%-ы Швейцарияның тұрақты немесе уақытша тұрғындары (азаматтары емес), ал 11,4%-ы сыныптағы тілден өзге ана тіліне ие. Муниципалитетте 31 бастауыш сынып және 602 оқушы бар. Бастауыш сынып оқушыларының 16,3%-ы Швейцарияның тұрақты немесе уақытша тұрғындары (азамат емес), ал 14,3%-ы сыныптағы тілден өзге ана тіліне ие. Сол жылы 22 орта сынып болды, оларда барлығы 411 оқушы оқыды. Олардың 10,5%-ы Швейцарияның тұрақты немесе уақытша тұрғындары (азамат емес), ал 6,3%-ы сыныптағы тілден өзге ана тіліне ие. Оқушылардың қалғаны жекеменшік немесе арнайы мектептерге барады. 2000 жылы муниципалитеттегі барлық мектептерде барлығы 949 оқушы оқыды. Олардың 876-сы осы муниципалитетте тұрып, оқыды, ал 73-і басқа муниципалитеттен келген. Сол жылы 371 тұрғын муниципалитеттен тыс мектептерде оқыды.