Кіріспе

Ленцбург – Швейцарияның Аргау кантонының орталық аймағындағы қала және Ленцбург округінің орталығы. Орта ғасырда негізделген қала Сейтал алқабында, Ааре өзенінен оңтүстікке қарай шамамен 3 километр қашықтықта жатыр. Ленцбург және көршілес Нидерленц және Штауфен муниципалитеттері бірігіп, агломерацияны құрады.

Тарих

Гофферсбергте (Ленцбург қамалының жанында) б.з.д. 4300-3500 жылдар аралығындағы Кортайллод мәдениетіне жататын неолиттік қабірлер жиыны табылды. Ленцбург 19-ғасырдың екінші жартысында аймақтың экономикалық орталығына айналды. 1874 жылдың 23 маусымында Ленцбург Аргауиш Зюднабан темір жолымен байланысты. 1877 жылдың 6 қыркүйегінде Швейцарияның ұлттық темір жолы Германияның Синген қаласын және Женева көлін байланыстыру жоспарының бөлігі ретінде Веттингеннен Зофингенге дейінгі бағытын ашты, бұл шара белгілі темір жол компанияларымен бәсекелесу үшін жасалған еді. 1878 жылы бұл бағыт банкротқа ұшырады және Schweizerische Nordostbahn компаниясы сатып алды. Ұлттық темір жолының банкротқа ұшырауы Ленцбургті экономикалық қиын жағдайға жеткізді, себебі қала оны қаржыландыруға тікелей қатысқан. Қаланың қарызын өтеуге жарты ғасыр уақыт кетті. Қамал 19 және 20 ғасырларда бірнеше рет қожайынын ауыстырды. 1860 жылы оны неміс ақыны Франк Ведекинд сатып алды. 1893 жылы оны американдықтар сатып алып, жөндеу жұмыстарын жүргізді. Соңында, 1956 жылы оны кантон сатып алып, содан бері мұражай ретінде пайдаланып келеді.

География

Ленцбург Сеталдың солтүстік шетінде, шағын Абах өзенінің жағасында орналасқан. Ол Цюрихтен батысқа қарай 30 шақырым қашықтықта жатыр. Ленцбургтің 2009 жылғы мәліметтері бойынша, аумағының 21,8 пайызы ауыл шаруашылығына, ал 49,6 пайызы орманға берілген. Қалған жердің 28,2 пайызы құрылыс нысандарына (ғимараттар мен жолдарға), ал 0,5 пайызы өзендер мен көлдерге тиесілі. Салынған аумақтың ішінде өнеркәсіптік ғимараттар жалпы ауданның 4,9 пайызын, тұрғын үйлер мен ғимараттар 12,3 пайызын, көлік инфрақұрылымы 7,4 пайызын құрайды. Электрмен жабдықтау және сумен қамтамасыз ету инфрақұрылымы, сондай-ақ басқа да арнайы дамытылған аумақтар аумақтың 1,9 пайызын, ал саябақтар, жасыл аймақтар мен спорт алаңдары 1,7 пайызын құрайды. Орманды жердің барлық бөлігі тығыз орманмен жабылған. Ауыл шаруашылығы жерлерінің 15,2 пайызы егістіктерге, ал 6,0 пайызы жайылымдарға пайдаланылады. Муниципалитеттегі барлық су өзендер мен арналарда.

Демография

Ленцбургтің 2009 жылғы халқы, 27,6% шетелдік азаматтарды құрайды. Соңғы 10 жылда (1997–2007) халық саны 6,3% өсті. Халықтың көп бөлігі (2000 жылғы мәлімет бойынша) неміс тілінде сөйлейді (78,0%), екінші ең көп таралған тіл – итальян тілі (8,7%), ал үшінші – албан тілі (2,1%). 2008 жылғы мәліметтерге сәйкес, Ленцбургте 731 бала немесе халықтың 9,1% 0–9 жас аралығында, 845 жасөспірім немесе 10,5% 10–19 жас аралығында. Ересектердің арасында 1235 адам немесе халықтың 15,4% 20–29 жас аралығында. 30–39 жастағылар – 1131 адам немесе 14,1%, 40–49 жастағылар – 1245 адам немесе 15,5%, 50–59 жастағылар – 1016 адам немесе 12,7%. Зейнеткерлердің арасында 60–69 жастағылар – 777 адам немесе халықтың 9,7% құрайды, 70–79 жастағылар – 611 адам немесе 7,6%, 80–89 жастағылар – 345 адам немесе 4,3%, ал 90 жастан асқандар – 78 адам немесе 1,0%. 2000 жылы бір тұрғынға шаққан орташа бөлме саны 0,56 болды, бұл кантондық орташа көрсеткіш – 0,57-ге шамалы тең. Бұл жағдайда бөлме – тұрғын үйдің жатын бөлмелер, асханалар, қонақ бөлмелер, ас үйлер және тұрғынға жарамды жертөлелер мен шатырлар сияқты кеңістігі ретінде қарастырылады. Үй шаруашылықтарының 36,2% жекеменшік үйлер, яғни жалға төлемейді (бірақ олар ипотекалық кредит немесе жалға алу шарты бойынша төлем жасауы мүмкін). 2000 жылы 495 үйде 1 немесе 2 адам, 1788 үйде 3 немесе 4 адам, 921 үйде 5 немесе одан да көп адам тұрды. Бос пәтерлердің саны 19, бұл жалпы санының 0,5% құрайды.

Экономика

Ленцбург – 600-ден астам кәсіпорын орналасқан маңызды экономикалық орталық, олардың шамамен 80%-ы қызмет көрсету саласында. Кәсіпорындардың көп бөлігі шағын және орта кәсіпорнындар санатына жатады, бірақ Ленцбургте ABB және Traitafina ет өңдеу зауыты сияқты бірнеше халықаралық компаниялар да орналасқан. Ленцбургте барлығы 6000-ға жуық адам жұмыс істейді. 2007 жылы Ленцбургтегі жұмыссыздық деңгейі 2,43% болды. 2005 жылы алғашқы экономикалық секторда 74 адам жұмыс істесе, осы секторда 16 кәсіпорын қызмет етті. Екінші секторда 2160 адам жұмыс істейді және осы салада 95 кәсіпорын бар. Үшінші секторда 4014 адам жұмыс істейді, ал осы секторда 453 кәсіпорын жұмыс істейді. Жұмыс істейтін халықтың 19,8%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 39,6%-ы жеке көлікпен барады.

Білім

Ленцбургте халықтың 66,7%-ы (25-64 жас аралығындағылар) міндетті емес жоғары орта білім немесе жоғары білім (университет немесе Fachhochschule) алған.

Оқиғалар

400 жылдан бері жастар тойы Ленцбургтегі ең үлкен шара болып келді, және ол әр жыл сайын шілде айының екінші жұмасында өтіп тұрады. Тамыз айында қаланың ескі бөлігіндегі көшелерде халықаралық артистермен "Гауклерфестиваль" мерекесі ұйымдастырылады.