Кіріспе

Бюрен-ан-дер-Ааре (көбінесе Büren a. A. деп қысқартылады, яғни Ааре өзеніндегі Бюрен) – Швейцарияның Берн кантонындағы Зейланд әкімшілік округіндегі тарихи қала және муниципалитет.

Тарих

Бюрен-ан-дер-Аар 1185 жылы Бюирро деп алғаш рет айтылған. 1236 жылы ол Бурон деп аталды. Бюрендегі адамның іздерінің ең ертегісі неолит және Ла Тене дәуірінен қалған заттар. Авентикум мен Салодурум (Солотхурн) арасындағы римдік кезеңдегі жол, болашақта муниципалитетке айналатын аймақтан өтеді. Римдік қираған орындарына жолдың бір бөлігі, Бюренмус қаласындағы маңыз, Бургвегтегі канал және Кирхматтағы шаруашылық егістігі жатады. Қаланың үстінде, Шлоссхубель төбесінде, Страсберг баронының резиденциясы болған ортағасырлық Страсберг қамалы орналасқан. Қала Штедтиберг пен Аар өзені арасындағы тар жер суында салынған. Қала 1260 жылы Берхтольд I Страсбергтен қала құқығын алды, ол 1288 жылы расталды. Барондық билік кезінде қала Бюрен гершафтығының орталығына айналды. 13- және 14-ғасырларда Нойшатель графтары гершафтықта билікке ие болды. 1345 жылы қаржылық қиындықтар Страсбергтен Имерді қаладағы бірнеше құқықтарды Солотхурнға беруге мәжбүр етті. 1369 жылы Солотхурн Бюренде салық пен баж алымдарын жинау құқығын алды. 1375 жылы Энгерран де Куси қаланы қоршады, бірақ ала алмады. Имер қайтыс болғаннан кейін қала Ной Кибург графтарына мұра болып өтті, олар оны кейін Австрияға сатты. Семпах соғысы кезінде Бюрен Бернмен қоршалып алынып, басып алынды және 1388 жылы Берн мен Солотхурнның бірлескен басқаруына берілді. 1393 жылы басып алынған жерлер ақыры бөлінді және Бюрен жаңа Берн билігінің астанасы болды. 1620 жылы 25 Бюрен қамалы Берн билігінің ресми резиденциясы ретінде бас көшеде салынды. Соңғы екі онжылдықта (1979/85 және 2004/09) жерге орналасқан аумақ артты, ал ауыл шаруашылығына арналған жер азайды. Салынған аумақтың 7,0%-ын тұрғын үйлер мен ғимараттар, ал 3,3%-ын көлік инфрақұрылымы құрайды. Орманды жерлердің 32,9%-ы тығыз орманмен, ал 1,6%-ы жеміс бақтарымен және кішкентай ағаштар тобымен жабылған. Ауыл шаруашылығына арналған жерлердің 40,2%-ы егін өсіруге, 5,1%-ы жайылымға, ал 1,1%-ы жеміс-жидек бақтары мен жүзімдіктерге пайдаланылады. Муниципалитеттегі судың 3,9%-ы көлдерде, ал 3,2%-ы өзендер мен ағындарда.

Елтаңба

Қалалық гербтің сипаттамасы: қызыл фоннан сол жақ жоғарғы бұрыштан ақ аюдың тырнағы шығып тұрады.

Ұлттық маңызы бар мұра нысандары

Бюрен қамалы ұлттық маңызы бар швейцариялық мұра ретінде тіркелген. Бюрен-ан-дер-Аардың ескі қаласының барлығы Швейцария мұра орындарының тізіміне енгізілген.

Саясат

2015 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған партия SVP болды, ол дауыстардың 36,1%-ын алды. Келесі үш ең көп дауыс жинаған партиялар: SP (16,6%), BDP (15,4%) және FDP (10,1%). Федералды сайлауда барлығы 1164 дауыс берілді, сайлауға қатысу көрсеткіші 47,6% құрады. 2011 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған партия SVP болды, ол дауыстардың 28,7%-ын алды. Келесі үш ең көп дауыс жинаған партиялар: BDP (19,1%), SPS (18,3%) және FDP (9,5%). Федералды сайлауда барлығы 1136 дауыс берілді, сайлауға қатысу көрсеткіші 47,4% құрады.

Экономика

2013 жылы муниципалитетте барлығы 1 893 адам жұмыс істеді. Олардың ішінде 112 адам 32 кәсіпорында бірінші кезектегі экономикалық секторда жұмыс істеді. 2014 жылы бірінші сектордағы жұмысшылар саны 165 адамға өсті және тиісінше тұрақты қалды. Бірінші сектордағы жұмысшылардың аз бөлігі (30,0%) өте шағын кәсіпорындарда (10-нан аз жұмысшы) жұмыс істеді. Жалпы саны 30 қызметкері бар бір шағын кәсіпорын және жалпы саны 164 қызметкері бар бір орта кәсіпорын болды. Екінші секторда 55 жеке кәсіпорындарда 1048 жұмысшы жұмыс істеді. 2014 жылы екінші сектордағы жұмысшылар саны 157 адамға азайды және 1 адамға өсті. Екінші сектордағы жұмысшылардың аз бөлігі (19,6%) өте шағын кәсіпорындарда жұмыс істеді. Жалпы саны 250 қызметкері бар 7 шағын кәсіпорын және жалпы саны 466 қызметкері бар 3 орта кәсіпорын болды. Сонымен қатар, үшінші сектор 182 кәсіпорында 733 жұмыс орнын қамтамасыз етті. 2014 жылы үшінші сектордағы жұмысшылар саны 9 және 8 адамға азайды. Үшінші сектордағы жұмысшылардың көпшілігі (61,3%) өте шағын кәсіпорындарда жұмыс істеді. Жалпы саны 194 қызметкері бар 7 шағын кәсіпорын және 86 қызметкері бар бір орта кәсіпорын болды. 2014 жылы халықтың 1,5%-ы әлеуметтік көмек алды. 2000 жылы муниципалитетке 881 жұмысшы келді, ал 993 жұмысшы кетті. Муниципалитет жұмысшыларды экспорттаушы болып табылады, әрбір кіретін жұмысшыға қатысты 1,1 жұмысшы муниципалитеттен шығады. Жұмыс істейтін халықтың 13,9%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 51,5%-ы жеке көлікпен барады. 2009–2010 оқу жылында Бюрен-ан-дер-Аардеде барлығы 370 оқушы сабаққа қатысты. Муниципалитетте 3 балабақша сыныбы бар, онда барлығы 60 оқушы оқыды. Балабақша оқушыларының 23,3%-ы Швейцарияның тұрақты немесе уақытша тұрғыны (азамат емес) және 28,3%-ы сыныптағы тілден өзгеше ана тіліне ие. Муниципалитетте 11 бастауыш сынып және 207 оқушы бар. Бастауыш сынып оқушыларының 16,4%-ы Швейцарияның тұрақты немесе уақытша тұрғыны (азамат емес) және 15,9%-ы сыныптағы тілден өзгеше ана тіліне ие. Сол жылы жалпы білім беретін мектепте 6 сынып, барлығы 103 оқушы болды. Олардың 10,7%-ы Швейцарияның тұрақты немесе уақытша тұрғыны (азамат емес) және 32,0%-ы сыныптағы тілден өзгеше ана тіліне ие. 2000 жылы Бюрен-ан-дер-Аардеге басқа муниципалитеттен 31 оқушы келді, ал 79 тұрғын муниципалитеттен тыс мектептерге барды.

Қылмыс

2014 жылы Швейцария Қылмыстық кодексінде тізілген 200-ден астам қылмыстың (қастандық, қарақшылық және шабуылдан бастап, пара алу мен сайлаудағы алаяқтыққа дейін) қылмыс деңгейі Бюрен-ан-дер-Аарде мың тұрғынға 47 құрады. Бұл көрсеткіштің бүкіл ел бойынша орташа көрсеткішпен салыстырғанда үштен екі бөлігі шамасында. Осы кезеңде есірткі қылмыстарының деңгейі мың тұрғынға 4,4 болды, бұл ұлттық көрсеткіштен сәл кем.