Кіріспе
Falco тұқымдасына жататын жыртқыш құстар (Falco) – Falco тұқымдасына жататын жыртқыш құстар, оның ішінде шамамен 40 түрі бар. Құсқарлар Антарктидадан басқа әлемнің барлық құрлықтарында кең таралған, бірақ оларға жақын туысқан жыртқыштар Эоцен дәуірінде онда кездескен. Ересек құсқарлардың қанаттары жіңішке және үшкір болып келеді, бұл оларға жоғары жылдамдықпен ұшуға және бағытын жылдам өзгертуге мүмкіндік береді. Алғашқы ұшу жылындағы жас құсқарлардың қанаттарындағы ұшқыш қауырсындары ұзақ болады, бұл олардың пішінін жалпы мақсаттағы, кең қанатты құсқа ұқсатады. Бұл оларға ұшуды жеңілдетеді және ересек болғанда тиімді аңшы болуға қажетті ерекше дағдыларды үйренуге көмектеседі. Құсқарлар Falconidae отбасының Falconinae подсемействосының ең ірі туысы болып табылады, оның құрамына басқа бір подсемейство да кіреді, оған каракаралар және тағы бірнеше түрлер жатады. Бұл құстардың барлығы өздерінің тұмсықтарымен аң аулайды, тұмсықтарының шетіндегі тіс тәрізді тілімше арқылы, ал шоқпарлар, бүркіттер және Accipitridae отбасының басқа жыртқыш құстары аяқтарын пайдаланады. Ең ірі құсқар – гирсоколь, оның ұзындығы 65 см-ге дейін жетеді. Ең кішкентай құсқар түрі – пигмей соколь, оның ұзындығы шамамен 20 см. Құсбақалар мен соулар сияқты, құсқарлар да жыныстық диморфизмді көрсетеді, яғни аналықтары әдетте аталықтарынан ірі болады, бұл оларға түрліше жемді ұстауға мүмкіндік береді. Ұзын, тар қанаттары бар кейбір кішкентай құсқарларды «хобби» деп, ал аң аулағанда желбіреп ұшатындарын «кестрл» деп атайды. Көптеген жыртқыш құстар сияқты, құсқарлардың да көру қабілеті өте жоғары; бір түрдің көру өткірлігі қалыпты адамнан 2,6 есе артық екені анықталған.
Falcons ('/f//ɒ//l//k//ən//, /'/f//ɔː//l// //, /'/f//æ//l// /) are birds of prey in the genus Falco, which includes about 40 species. Falcons are widely distributed on all continents of the world except Antarctica, though closely related raptors did occur there in the Eocene. Adult falcons have thin, tapered wings, which enable them to fly at high speed and change direction rapidly. Fledgling falcons, in their first year of flying, have longer flight feathers, which make their configuration more like that of a general purpose bird such as a broad wing. This makes flying easier while learning the exceptional skills required to be effective hunters as adults. The falcons are the largest genus in the Falconinae subfamily of Falconidae, which itself also includes another subfamily comprising caracaras and a few other species. All these birds kill with their beaks, using a tomial "tooth" on the side of their beaks—unlike the hawks, eagles, and other birds of prey in the Accipitridae, which use their feet. The largest falcon is the gyrfalcon at up to 65 cm in length. The smallest falcon species is the pygmy falcon, which measures just 20 cm. As with hawks and owls, falcons exhibit sexual dimorphism, with the females typically larger than the males, thus allowing a wider range of prey species. Some small falcons with long, narrow wings are called "hobbies" and some which hover while hunting are called "kestrels". As is the case with many birds of prey, falcons have exceptional powers of vision; the visual acuity of one species has been measured at 2.6 times that of a normal human.
Таксономия
Фалько тұқымдасын 1758 жылы швед натуралисі Карл Линней өзінің "Systema Naturae" еңбегінің оныншы басылымында енгізген. Түрлік үлгісі – марлин (Falco columbarius). Фалько деген атау кейінгі латын тілінен келген, «соқыр құс» деген мағынаны білдіреді, ал falx, falcis сөздері «орақ» дегенді білдіреді, бұл құстың тырнақтарына сілтеме жасайды. Орта ғасырлық ағылшын және көне француз тілдерінде "faucon" деген сөз тұтқынға алынған түрлі жыртқыш құстарды білдірген. Әсіресе, құс аулауға арналған жас соқыр құс, әлі де жұмсақ қауырсынында болатын кезеңде, eyas (кейде eyass деп те жазылады) деп аталады. Бұл сөз көне француз тіліндегі un niais сөзінің қате түсінігінен туындаған, латын тіліндегі nidiscus (ұядағы бала) сөзінен, ал ол nidus (ұя) сөзінен шыққан деп болжанады. Құс аулау үшін жаттықтырылған жыртқыш құстарды пайдалану тактикасы – құс аулау деп аталады. Басқа жыртқыш құстармен салыстырғанда, соқыр құстардың палеонтологиялық жазбалары уақыт бойынша кеңінен таралмаған. Ұзақ жылдар бойы бұл тұқымға уақытша жатқызылған ең көне қазбалар 10 миллион жыл бұрынғы Миоценнің соңғы кезеңінен табылған. Бұл, құстардың көптеген қазіргі тұқымдарының палеонтологиялық жазбаларда таныла бастаған кезеңмен сәйкес келеді. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, ең көне соколка тұқымдасының қазба қалдықтары 55 миллион жыл бұрынғы деп есептеледі. Фалько таксондарының қазба және қазіргі таралуын ескере отырып, соқыр құстардың тегі Солтүстік Америка, Африка, немесе мүмкін Таяу Шығыс немесе Еуропа болған деп саналады. Соқыр құстар басқа жыртқыш құстармен тығыз байланысты емес, олардың ең жақын туыстары – тотықұстар мен әнші құстар.