Шламбергерлер: Мұнайды іздеудің негізін қалаушылар

Кіріспе

Конрад Шлюмбергер (2 қазан 1878, Гебвейлер, Эльзас-Лотарингия – 9 мамыр 1936, Стокгольм) және Эмиль Генри Марсель Шлюмбергер (21 маусым 1884, Гебвейлер – 9 мамыр 1953, Валь-Ричер) – Францияның Эльзас-Лотарингия аймағынан шыққан, сол кезде Германия империясының құрамына кірген ағайындылар. Олардың геофизика және ұңғымаларды зерттеу саласындағы өнертабыстары Schlumberger Well Services компаниясының және ұңғымаларды зерттеу индустриясының бастауы болды.

Өмір және жұмыс

Конрад пен Марсель Альзастағы бай протестант отбасының алты баласының екеуі еді. Олардың әкесі Пол бай мақта тоқушылар отбасының ұрпағы еді. Олардың анасы Маргарита Де Витт саяси белсенді болды. Бауырластар туғанда, олардың туған жері – Альзас провинциясы Германияның бір бөлігі болды. Ата-аналары оларды білім алу үшін Парижге жіберуге шешім қабылдады. Конрад пен Марсель екеуі де Францияның ең үздік инженерлік мектептерінде білім алды; Конрад 1900 жылы École Polytechnique-ді бітірген, ал Марсель 1907 жылы École Centrale Paris-ті бітірген. Конрад бастапқыда Родез және Тулузда тау-кен инженері болып жұмыс істеді, ал Марсель Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде алғашқы француз танктерін салуға қатысқанға дейін теміржол инженері ретінде мансабын жалғастырды. 1912 жылы Конрад, сол кезде Париж тау-кендер мектебінің профессоры, металл кендерінің кен орындарын іздеу идеясын ойлап тапты, ол кен тастарындағы электр өткізгіштігін пайдалану арқылы оларды айналадағы аз өткізгіш тау жыныстарынан ажыратуға негізделген. Алғашқы сынақтардың бірі тәжірибе үшін әртүрлі тастармен толтырылған ваннада жүргізілді. 1919 жылы ағалары әкесімен келісімге келіп, олардың ғылыми зерттеулерін қолдауға келісті. Бұл тәжірибелер минералдық барлау үшін «Шлюмбергер массиві» деп аталатын электрлік бет өлшеу жүйесін жасады. 1923 жылы бауырластар Румыния, Сербия, Канада, Оңтүстік Африка одағы, Бельгия Конгосы және АҚШ сияқты түрлі елдерде геофизикалық зерттеулер жүргізе бастады. 1926 жылы Анри Джордж Долл (Конрадтың күйеу баласы) топқа қосылды. 1926 жылы ағайындар Société de Prospection Electrique компаниясын құрып, терең қабаттардан алынған кедергі туралы ақпаратты қосу жер бетіндегі барлау техникасының тиімділігін арттырады деген теорияны жасады. Алғашқы кеңсе Париждегі Фабер көшесіне орналасқан. 1927 жылдың 5 қыркүйегінде Анри Джордж Долл және бірнеше инженерлер алғашқы электрлік каротаж жүргізді. Бұл каротаж Басты Рейндегі Мерквиллер Пехелбронн мұнай компаниясының 7-ші тесігі Дифенбах #2905 ұңғымасына қатысты. Ұңғыманың тереңдігі 500 метрге жуық, бірақ 130 метрден 270 метрге дейінгі аралықта ғана тіркелді. Әр метр өлшенді. Жабдық тоқтатылды, ал каротаж кабелі беткі потенциометрге және өлшеу үшін батареямен қоректендіруге қосылды. Каротаж жылдамдығы сағатына 50 метрдей болды. Шлюмбергер ағайындары бұл әдісті «Электрлік зерттеу» деп атады, бірақ «құдық каротажы» деген кең тараған атау бірнеше жылдан кейін АҚШ-та пайда болды. Сол кезде Пехелбронн Францияда белгілі жалғыз мұнай кен орны болды. 1928 жылдың 28 шілдесінде мұнай кен орнының иелері Шлюмбергер компаниясымен мұнай ұңғымаларын каротаж жасау туралы келісімшартқа қол қойды. Алғашқы келісім-шарт айына 12000 франкқа (шамамен 2600 АҚШ доллары) жасалды. Бұл – алғашқы құдықтарды каротаж жасау бағдарламасы. Содан кейін Шлумбергер компаниясы өз қызметін көптеген басқа елдерге кеңейтуге тырысты, бірақ бұл әрекеттерге әлемдік депрессия кедергі келтірді. 1934 жылдың 15 қыркүйегінде Шламбергердің АҚШ-тағы еншілес компаниясы Хьюстон қаласында орналасқан Schlumberger Well Surveying Corporation (SWSC) болды. Конрад – төраға, Марсель – президент болды. 1936 жылы Конрад Кеңес Одағына сапармен келгеннен кейін жүрек ауруынан қайтыс болды. Германия Францияны басып алған кезде компанияның штаб-пәтері Парижден Хьюстонға көшірілді. Марсель 1953 жылы қайтыс болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Марселдің ұлы Пьер Шламбергер американдық компанияны қолға алды. Пьер Шламбергердің екінші әйелі эксцентрикалық Сао Шламбергер болды, ол бірнеше жыл бойы haute couture киімдерінің ең үлкен жеке тұтынушысы болды. 1955 жылы Конрад Шламбергердің геофизиканы зерттеуге қосқан зор үлесін мойындау үшін Еуропа геофизиктер қауымдастығы (қазіргі Еуропа геофизиктер мен инженерлер қауымдастығы) Конрад Шламбергер сыйлығын құрды. Әр жыл сайын бұл награда геоғылымдардың, әсіресе геофизиканың ғылыми және техникалық дамуына ерекше үлес қосқан қауымдастық мүшесіне беріледі. Атақты сыйлық иелері арасында Найджел Ансти, Лес Хаттон және Майкл Шенберг бар. Марсель Шламбергердің шөптегі немересі – актриса Леа Сейду әкесінің жағынан, ал ол Марсельдің ағасы Мористің шөптегі немересі.

Conrad and Marcel were two of six children of an affluent Alsatian Protestant family. Their father, Paul, was descended from a wealthy cotton weaving family. Their mother, Marguerite De Witt, was a political activist. When the brothers were born, their native province Alsace was part of Germany. Their parents decided to send the brothers to Paris to be educated. Both Conrad and Marcel were educated at the top engineering schools in France; Conrad graduated from École Polytechnique in 1900, whereas Marcel graduated from École Centrale Paris in 1907. Conrad initially worked as a mining engineer at Rodez and Toulouse, and Marcel pursued a career as a railway engineer before participating in the construction of the first French tanks during the first World War. In 1912, Conrad, then a professor at the École des Mines de Paris conceived the idea of prospecting for metal ore deposits by using the electrical conductivity of ore rocks to distinguish them from the less conductive surrounding country rocks. One of the first tests was performed in a bathtub which was filled with various rocks for the experiments. In 1919, the brothers signed an agreement with their father in which their father would support their scientific research. These experiments led to an electrical surface measuring system for mineral exploration known as a "Schlumberger array." In 1923, the brothers began conducting geophysical surveys in various countries including Romania, Serbia, Canada, Union of South Africa, Belgian Congo, and the United States. In 1926, Henri George Doll (Conrad's son in law) joined the group. In 1926, the brothers formed Société de Prospection Electrique to develop the theory that adding resistivity information from deeper formations would increase the effectiveness of the surface prospecting technique. The first office was in Paris on the rue Fabert. On 5 September 1927, Henri George Doll and several field engineers ran the first wireline electric log. This log was of the Diefenbach #2905 well, Rig 7 of the Pechelbronn Oil Company at Merkwiller Pechelbronn in the Bas Rhin. The well was about 500 meters deep but only the interval from 130m to 270m was logged. A measurement was made every meter. The equipment was stopped, and the logging cable was connected to the surface potentiometer and to a battery power supply to make a measurement. The logging rate was about 50 meters per hour. The Schlumberger brothers called this technique an "Electrical Survey", but the more common name "well log" was coined a few years later in the United States. At that time, Pechelbronn was the only oil field known in France. On 28 July 1928, the owners of the oil field signed a contract with the Schlumberger company to do oil well logging. The first contract was for 12,000 Francs (about $2600 US dollars) per month. This was the first well logging program. The Schlumberger company then tried to expand their activities to many other countries, but the attempts were hindered by the worldwide depression. On 15 September 1934, Schlumberger's subsidiary in the United States became Schlumberger Well Surveying Corporation (SWSC) with offices in Houston, Texas. Conrad was the chairman, and Marcel was the president. In 1936, Conrad died of a heart attack while returning from a business trip to the Soviet Union. During the German occupation of France, the company headquarters was moved from Paris to Houston. Marcel died in 1953. After World War II, Marcel's son Pierre Schlumberger took over the American company. Pierre Schlumberger's second wife was the eccentric São Schlumberger, who was for some years the biggest individual customer of haute couture clothing. In 1955, in recognition of Conrad Schlumberger's outstanding contribution to exploration geophysics, The European Association of Exploration Geophysicists (now European Association of Geoscientists and Engineers) established a Conrad Schlumberger Award. Each year the Award is presented to a member of the Association who has made an outstanding contribution over a period of time to the scientific and technical advancement of the geosciences, particularly geophysics. Notable recipients of the award include Nigel Anstey, Les Hatton and Michael Schoenberg, among others. Marcel Schlumberger's great great granddaughter is actress Léa Seydoux on her father's side, and she is a great granddaughter of Marcel's brother Maurice on her mother's side.