"That's Life!" телешоуының тарихы

Кіріспе

Британдық телесериал
BBC телесериалы

"That's Life!" – BBC телеарнасындағы сатиралық тұтынушылардың құқығын қорғайтын бағдарлама болды. Ең танымал кезеңінде апта сайын 15-20 миллион көрерменге жететін және аптасына 10 000-15 000 хат алатын. Сериал 1973 жылдың 26 мамырынан 1994 жылдың 19 маусымына дейін 21 жыл бойы BBC1 арнасында көрсетілді.

Формат

"Өмір деген осы!" бағдарламасы – күнделікті өмірге жеңіл қарапайым көзқарас, тұтынушылардың құқықтары туралы хабарлар (көбінесе сатиралық элементтермен), және студияда түсірілген фильмдермен толықтырылған терең зерттеулерді біріктірген телешоу еді. Питер Чафер, Джон Ллойд және Эстер Ранцен жасаған бұл бағдарламаны Эстер Ранцен түрлі тілшілер мен қатысушылар тобымен бірге жүргізіп, өндірді. Арнайы таралымдар "Өмір деген осы!" бағдарламасында алғаш көтерілген маңызды мәселелерге, мысалы, бала туу, психикалық денсаулық және балаларға жасалатын зорлық-зомбылық сияқты тақырыптарға арналды. Бағдарламаның журналистикасы зерттеушілердің кәсібилігіне негізделді, олардың көптегені бұқаралық ақпарат саласында және одан тыс жерлерде жоғары лауазымдарға ие болды. Үлкен көрермен қауымы, рейтингтерде үнемі көш бастап, ең жоғары деңгейде 22,5 миллион көрерменге жетіп, заңдар мен тәжірибеде бірнеше өзгерістерге ықпал етті, мысалы, балалар үшін міндетті қауіпсіздік белбеулерін енгізу, трансплантацияны қолдау және балалар ойын алаңдарына қауіпсіз жабындар орнату.

Шығу тегі

Канадалық актер және диктор Бернард Брэйден өзінің ITV шоуы On the Braden Beat арқылы британдық теледидар үшін тұтынушылық бағдарламаларды ойлап тапты. 1968 жылы Брэйден әйелі Барбара Келлимен BBC-ге ауысуға келіскенде, ол ойын-сауық бөлімі үшін комедиялық ойнатылымда бірге ойнады және Десмонд Уилкокстың ерекшеліктер бөлімінде дайындалған тұтынушылық бағдарламаны ұсынды. Джон Ллойд – Брэйденмен ITV тұтынушылар шоуында жұмыс істеген тәуелсіз продюсер, ол 1968 жылы BBC үшін «Брэйденнің аптасы» бағдарламасын дайындауға шақырылды. Бұл бағдарлама 1968 жылдан 1972 жылға дейін BBC1 арнасында сенбі күндері кешке көрсетілді, онда Эстер Рантцен мен Джон Питман репортерлер, ал Рональд Флетчер, Крис Мундс және Хиллари Притчард әзіл-қалжыңмен көзге түсті. Сондай-ақ, Франки Ховерд, Reader's Digest журналының өкілі Виктор Росс және Роберт Максвеллдің Pergamon Press компаниясының ашық әңгімесі де көрсетілді. Форматы өте танымал болды және студиялық көрермендер, әнші-күйші Джейк Такрейдің тұрақты музыкалық сегменті және Мундс пен Притчардтың сатиралық көріністері кірді. Кейде Брэйденнің 1971 жылдың жазында Stork маргариніне жарнама жасағаны үшін BBC жұмыстан шығарғаны туралы қате пікір қалыптасады. Бірақ өнімді жарнамалау Брэйденнің тұтынушылық бағдарламадағы рөліне үйлеспегендіктен, Десмонд Уилкокс оның қызметіне араласып, BBC жоғары лауазымды тұлғаларына ол сол кезде BBC-мен келісімшартта болмағанын еске салды, содан кейін ол күзде тағы бір маусымды дайындау үшін оралды. Алайда, 1972 жылы Брэйден Канадалық телеарнаға сол елде ұқсас бағдарлама жасау үшін шақырылды. Ол кеткеннен кейін продюсерлер Питер Чафер, Джон Ллойд және алып барушы Эстер Рантценге Брэйденсіз тұтынушылық бағдарламаны жасау міндеті жүктелді. Рантцен «Осы – өмір!» деген атауды ойлап тапты. Бернард Брэйден Канадада тұтынушылық бағдарлама жасау бойынша келісімшартын аяқтағаннан кейін Ұлыбританияға оралғанда, «Брэйденнің аптасы» бағдарламасы оның болмауы кезінде ауыстырылған еді, ал Эстер Рантцен «That's Life!» бағдарламасын жүргізіп тұрды. Брэйденнің әйелі Барбара Келли Рантценді ешқашан кешірмеді, өйткені ол оның Брэйденнің рөлін ұрлап алғанына және оған жұмысқа алуға себеп – Фитчерлер бөлімінің басшысы Десмонд Уилкокспен болған қарым-қатынасы (содан кейін олар үйленді) деп сенді.

Bernard Braden, the Canadian actor and broadcaster, invented consumer programmes for British television with his ITV show On the Braden Beat. When in 1968 Braden and his wife Barbara Kelly agreed to transfer to the BBC, he starred with her in a situation comedy for the Entertainment Department, and he presented a consumer show which was produced in Desmond Wilcox's Features Department. John Lloyd was a freelance producer who had worked with Braden on the ITV consumer show, and in 1968 was hired to produce Braden's Week for the BBC. That show ran from 1968 to 1972 on Saturday nights on BBC1, featuring Esther Rantzen and John Pitman as reporters, and Ronald Fletcher, Chris Munds and Hilary Pritchard as humorous punctuation. It also featured Frankie Howerd, Victor Ross of Reader's Digest, and an expose of Robert Maxwell's company Pergamon Press. The format was highly popular and included a studio audience, a regular music slot featuring singer/songwriter Jake Thackray, and sketches performed by Munds and Pritchard. It is sometimes wrongly thought that Braden was sacked by the BBC for making a commercial for Stork margarine in the summer of 1971, and although advertising a product was not felt compatible with Braden's role in a consumer show, Desmond Wilcox interceded for him with BBC senior executives, pointing out that at the time he was not under contract to the BBC, and he returned to make another series that autumn. In 1972, however, Braden was hired by a Canadian network to create a similar programme there. After he left, producers Peter Chafer, John Lloyd and presenter Esther Rantzen were tasked by the BBC to create a replacement consumer programme without Braden. Rantzen invented the title, That's Life! When Bernard Braden returned to the UK having completed his contract to make a consumer programme in Canada, his show Braden's Week had been replaced in his absence, and Esther Rantzen was fronting That's Life! Braden's wife Barbara Kelly never forgave Rantzen, who she was convinced had stolen the role from Braden and had only been given the job because she was in a relationship with (and later married to) Features Department head Desmond Wilcox.

"Өмір деген осы" бағдарламасының басталуы!

"That's Life!" телешоуының бірінші сериясы 1973 жылдың жазында көрсетілді, сценарийін Джон Ллойд жазды, продюсері Питер Чафер болды, ал Боб Веллингс ("Nationwide" кешкі ақпараттық бағдарламасының бірлескен жүргізушісі), Джордж Лейтон (актер, режиссер және сценарийші) және Эстер Ранцен ұсынды. "Аптаның ең қызықты жағдайы" ("Heap of the Week") тұрақты рубрикасы болды, оны кейіннен роман жазушы және "Оскар" жүлдесіне ұсынылған сценарийші Билл Николсон түсірді. Шоу аяқталған соң, BBC1 бақылаушысы оның әлеуеті бар екенін, бірақ оны осы жүргізушілер тобымен көрсетуге болмайтынын шешті, себебі тұтынушылық мәселелерді шешуде тек Ранцен ғана жақсы өтетін. Ранцен продюсер және жүргізуші болып тағайындалған екінші серияға тапсырыс берілді, ол бұл қызметті келесі жиырма жыл бойы атқарды. "Man Alive" бағдарламасында жұмыс істеген журналист Киран Прендивилл ("That's Life!" телешоуының басындағы өндіріс тобының мүшесі) және актер Глин Ворснип екеуі де репортерлер болып командаға қосылып, бес жыл бойы жұмыс істеді.

Қалпына келтіру

Бағдарламаның 21 жылдық тарихында көптеген тергеулер қауіптерді, алаяқтықтарды және әділетсіздіктерді көрсетті. Алдамшылардың арасында Питер Фостер болды, ол алғаш рет «Бай Лин» деп аталатын жалған «салмақ тастауға» арналған шайды сатқаны үшін әшкере болды, сондай-ақ есіктен есікке екі қабатты терезе сатушылар, 1975 жылы Колчестерде құрылған «Коуч Хаус Финанс» компаниясы – олардың алдамшылығы үшін сотталғаны және көптеген жалған арықтау құралдары болды.

Қауіпсіздік элементтері

Қауіпті төсек-орындар, лифттер, такси есіктері, қауіпсіз ойын алаңдарын енгізу, сондай-ақ көліктерде балаларға арналған қауіпсіздік белбеулерін міндетті ету заңнамасын қабылдауға ықпал ететін оқиғалар да осылардың ішінде.

Балаларды қорлау

Бұл бағдарламада үнемі көрсетіліп тұрды. Эстер Ранценнің «Childline» желісін іске қосуы, бағдарламаның бір бөлімінен кейін құрылған зәбір көрген балаларға көмек көрсету желісімен шабыттандырылды.

Бен Хардвик

Бен Хардвик – екі жасар бала, бауыр жолдарының атрезиясынан көз жұмаға азырақ уақыт қалған. Ол Адденбрукс ауруханасында профессор сэр Рой Калнның бақылауында болды, ол анасы Деббиге Беннің жалғыз үміті бауыр трансплантациясы екенін айтты. Бірақ, Ұлыбританияда "Panorama" деректі фильмінде пациенттер тірі кезінде мүшелерінен айырылып жатыр деген күдік туғаннан кейін трансплантациялар дерлік тоқтатылған еді. Профессор Калн, мүшелерді донорлыққа ынталандырудың жалғыз жолы – Беннің оқиғасын телеарнада көрсету екенін ұсынды, сондықтан Дебби "That's Life!" бағдарламасына жүгінді. Бен туралы түсірілген фильм бүкіл елдің назарын аударды, донор (Мэтью Фьюкс) табылып, Бен тағы бір жыл өмір сүрді. Оның қайтысынан кейін Марти Вебб оның сүйікті әні "Ben"ді жазып, оның атымен құрылған қайырымдылық қорына ақша жинады, ал Шон Вудворд пен Эстер Ранцен "Бен Хардвиктің тарихы" атты кітап жазды, ол да Бен Хардвик қорына қаржы жинады, ол қоры бүгінге дейін жұмыс істеп келеді. Беннің оқиғасы трансплантациялар санын екі есеге арттырды.

Крукхэм сотының даусы

Эстер Ранценге Childline арқылы жіберілген хат Ньюберидегі Крукхэм Корт мектебінің мектеп-интернатында оқитын баладан келді, оны мектеп иесі жыныстық қатынасқа түскен және оның бауырын басқа мұғалім жыныстық қатынасқа түскенін анықтады. Зерттеуші Ричард Вулфтың басшылығымен үш айлық тергеу мектептегі балаларды кеңінен қорлау фактісін анықтады; Ранцен, Вулф және Херевард Харрисон (Childline атқарушы) оқушылармен сөйлесу үшін мектепке барды. Педофил Филипп Кадман мектептің миллионер иесі болды, кейіннен ол ұстаздар Билл Принтер мен Филип Эдмондс сияқты зорлық-зомбылық үшін сотталып, сотталды. "Крукхам сотының арамзалығы" атты арнайы бағдарламада балалар куәлік берген сот ісі қайта құрылды. Автор Иан Муклджон тергеуге көмектесті және мектепте оқыту тәжірибесі мен онда зорлық-зомбылыққа ұшыраған оқушылардың дәлелдемелеріне негізделген кітап жазды.

Сэр Николас Уинтон, ағылшындық Шиндлер

Сэр Николас Уинтон "Осы – өмір!" бағдарламасында алғаш рет Чехия балаларының бір буынын Холокосттан құтқарғаны жарияланды. Оған да, оларға да белгісіз, Сэр Николас көрермендер қатарында үш адамның жанында және оның айналасында жиырмаға жуық адам отырды, олардың барлығы оның ұйымдастырған пойызбен сапарлаған және өмірі үшін оған міндетті болғандар еді. Пирс Морган бұл көріністі "өзі көрген ең керемет телешоу сәті" деп атады. Бұл видео Facebook және YouTube-та қырық миллионнан астам рет қаралыпты. Оның іс-әрекеттері үшін британдық баспасөз Винтонды Оскар Шиндлермен теңестірді. Винтонның қызы Барбара Винтон "Сэр Николас Уинтонның өмірі" атты әкесінің өмірбаянын жазды, содан кейін оның жетістіктері туралы деректі фильмдер түсірілді. Бұл оқиға оның анасы Сьюзан бағдарламаға қоңырау шалғаннан кейін болды. Соның нәтижесінде мектептерде бұрынғыдай зорлық-зомбылыққа қарсы шаралар қабылдана бастады.

"Өмір деген осы" бағдарламасында музыка!

Брэденнің апталық комедиялық скетчтері тоқтатылғанымен, әр апта сайын әртүрлі орындаушылар музыкасын ұсынды, соның ішінде Алекс Глазго, Джейк Такрей, Five Penny Piece, Ричард Стилгоу және Виктория Вуд. Көп жылдар бойы британдық барабаншы және композитор Тони Кинси музыкалық директор болды және Ханвелл мыс оркестрі үшін "Осы өмір!" тақырып әнін ұйымдастырды. Ақырында музыкалық үзілістерді әнші емес адамдар жасады; ірі компаниялардың қызметкерлері шағымданушы клиенттерге "Аптаның әнін" орындады, ал бейхабар жұртшылық "Британияны әнге шақыруда" хорға айналды, онда репортерлер тобы жанармай құю станциялары мен ауруханалар сияқты көңіл көтермейтін жерлерде жасырын түрде жүріп, адамдарды әнге шақыратын көтеріңкі музыкамен таң қалдырды. "Осы өмірде" ұсынылған қайырымдылық жазбалары: Эндрю Ллойд Уэббердің жазған "Pie Jesu" әнін Сара Брайтман мен Пол Майлз Кингстон орындады; Wet Wet Wet тобының "Достарымның көмегімен"; Том Джонс пен Дейв Стюарттың "Махаббаттың ғана қажеттігі". 1992 жылы "That's Life" талқылауындағы "Жұлдызда іздеу" байқауы әнші Элисон Джорданды және рекорд продюсері Саймон Коуэллді ашты, ол жеңімпазға келісімшарт ұсынды. Әнші Джереми Тейлор өзінің бір әнінде "Jobsworth" терминін ойлап тапты, бұл "Осы өмір" Jobsworth сыйлығын құруға себеп болды, ол ақымақ ережелерді қатаң сақтаған адамдарға табысталды – мысалы, аурухана тұрақтарында жүкті әйелінің босануға дайындалып тұрған күйеуінің машинасына құлып қойған адам. Содан кейін бұл термин Оксфорд сөздігіне енді.

"Осылай өмір сүру керек!" бағдарламасының күлкілі үзінділері

Көрермендер жіберген есімдері кетпейтін көкөністер "Таймс" газетінде "Осы өмір!" бағдарламасы аяқталғаннан кейін 20 жылдан астам уақыттан соң жарияланды. Бағдарламада табылған талантты жануарлар да көпке танылды, олардың ішінде футбол ойнаған иттің, пинг-понг ойнаған мысықтың, сифоннан содалы су ұстаған иттің және тіпті санай алатын жылқының да өнері көрсетілді. Жануарлардан бөлек, фортепиано, снукер және гольф ойнай алатын "талантты бүлдіршіндер" де болды. Бағдарламаның басындағы vox pops-та әр апта сайын кездесетін талантты жандардың арасында сексен жасында көше базарында табылған және жұлдызға айналған Энни Мизен де бар еді. Эстер Ранцен Солтүстік Энд Роудта vox pop жүргізу кезінде кедергі келтіргені үшін тұтқындалды. Осы оқиға туралы түсірілген фильм оның "Бұл сіздің өміріңіз" бағдарламасында маңызды орын алды, онда оны тұтқындаған офицер П. К. А. Герберт күтпеген қонақ ретінде пайда болды. 21 жылдық тарихында "Осы өмір!" бағдарламасы 1 сәуір күні үш рет көрсетілді, әр жолы көрермендерді жаңылыстыру үшін әзіл-қалжың фильмдер жасалды. Ник Хендел режиссерлік еткен алғашқы фильмде көлік жүргізе алатын ит көрсетілді. Екіншісінде Лондон зообағындағы Лирпа Луф атты жануар туралы айтылды, онда Дэвид Беллами түсірілді. Ол зоопарққа келген көптеген адамдарды қызғылт түсті нәжіс қалдыратын, жоқ жануарды іздеуге көндірді. Үшінші фильмдегі бетке жағылатын крем бұзаудың сілекейінен жасалған еді, ол беттегі әжімдерді кетіріп, оларды артқа жылдыратын болды.

"Өмір деген осы!"

1994 жылы шоу 90 минуттық арнайы бағдарламамен аяқталды, онда ең есте қаларлық сәттер еске түсіріліп, серияның нәтижесінде болған өзгерістердің тізімі берілді. "Өмір осылай!" бағдарламасын Ричард Вулф атқарушы продюсер ретінде дамытты, және оған Ранцен бұрыннан хабарсыз болған, Дэвид Фрост жүргізген күтпеген бөлім кірді. 2024 жылдың сәуір айында Кирсти Уорк BBC Radio 4 сериясының "The Reunion" бағдарламасын ұсынды, онда Джордж Лейтон, Крис Серл, Пол Хайни, Билл Бакли, Адриан Миллс, сэр Питер Базалгет, Джейн Элсдон Дью және Эстер Ранцен қонақ ретінде қатысты.

Эстер Ранценнің үй тұзағы және дұрыс әрекет ету

2018 жылдың қазан айында «Do The Right Thing» атты тұтынушыларға арналған шоу 5-ші арнада көрсетілетіні жарияланды, оны Эмонн Холмс пен Рут Лэнгсфордпен бірге Эстер Ранцен жүргізді. Channel 5 арнасының тағы бір бағдарламасы – «Эстер Ранценнің House Trap» бағдарламасы, BBC-нің ұзақ жылдар бойы көрсетіліп келе жатқан «Watchdog» бағдарламасының форматына жақынрақ түсірілді, онда жасырын камералар көмегімен алаяқ саудагерлерді актерлардың үйлерінде ұстауға тырысты. «Watchdog» бағдарламасынан айырмашылығы, бұл актерлардың барлығы зейнет жасына келген адамдар еді, әрбір эпизодта әртүрлі кәсіптік салаға назар аударылды, мысалы, егде жастағы адамдардың көбінесе құрбаны болатын құлыпшылар. «Эстер Ранценнің House Trap» бағдарламасы – Карен Пламб пен Грант Мэнсфилдтің Plimsoll Productions компаниясында Channel 5 арнасы үшін түсірген төрт бөлімдік сериал. Олар бұл шоуды «Shop Smart Save Money» және «Do the Right Thing» сияқты басқа да тұтынушыларға бағытталған бағдарламалармен бірге тапсырыс берді.