Кіріспе
Джон Лютер Адамс (John Luther Adams, 23 қаңтар 1953 жылы туған) – американдық композитор. Оның музыкасы табиғаттан, әсіресе 1978 жылдан 2014 жылға дейін тұрған Алясканың ландшафтарынан шабыттандырылған. Оның оркестрлік "Океанға айналу" шығармасы 2014 жылғы Музыка саласындағы Пулитцер сыйлығымен марапатталды.
John Luther Adams (born January 23, 1953) is an American composer whose music is inspired by nature, especially the landscapes of Alaska, where he lived from 1978 to 2014. His orchestral work Become Ocean was awarded the 2014 Pulitzer Prize for Music.
Ерте өмір
Миссисипи штатының Меридиан қаласында туған Адамс жасөспірім шағында рок-топтарда барабаншы болып музыкамен айналыса бастады. 1970-ші жылдардың басында Калифорния өнер институтында бакалавр дәрежесін алып, Джеймс Тенни мен Леонард Штайннің шәкірті болды және 1973 жылы бітірді. Бітірген соң Адамс қоршаған ортаны қорғау саласында жұмыс істей бастады, осы жұмысы арқылы 1975 жылы алғаш рет Аляскаға сапар шекті. Адамс 1978 жылы Аляскаға көшіп, 2014 жылға дейін онда тұрды. Қазір ол Нью-Йорк пен Мексикадағы Сонора шөлісі арасында уақытын бөліп жүреді, бірақ Аляскадағы өмірі оның музыкасына күшті әсер ете береді. 1982 жылдан 1989 жылға дейін Фэрбенкс симфониялық оркестрі мен Арктикалық камералық оркестрінде тимпанист және жетекші соққы аспаптар орындаушысы болып өнер көрсетті.
Мансап
Адамстың композиторлық шығармалары көптеген жанрлар мен медиаларды қамтиды. Ол теледидар, кино, балалар театры, вокал, акустикалық аспаптар, оркестр және электроника үшін шығармалар жазды. Мансабының басында Адамсқа Франк Заппаның музыкасы мен жазбалары үлкен әсер етті, оның Эдгар Варезге деген құштарлығы Адамсты қызықтырды. Варезді мұқият тыңдағаннан кейін Адамс Джон Кейдж және Карлхайнц Штокхаузен сияқты композиторлардың музыкасына қызығушылық танытып, олардың ықпалына түсті. 1998 жылдан 2002 жылға дейін Адамс Оберлин музыка консерваториясында композиция бойынша доцент болып жұмыс істеді.
Табиғаттың әсері
Адамс өзінің музыкасын "табиғи әлемнің терең ықпалымен және жерге деген мызғымас сезіммен" сипаттаған. Солтүстік аймақтың дыбыстық ландшафтының нәзік резонанстарын тыңдау арқылы, мен дыбыстық географияның аумағын зерттеуді үміттенемін – бұл жер мен мәдениет, орта және қиял арасындағы кеңістік. Табиғатқа деген сүйіспеншілігі, қоршаған ортаға деген алаңдаушылығы және нақты жерлердің дыбыстық әсеріне қызығушылығы оны дыбыстық география тұжырымдамасын дамытуға жетеледі. Бұл идеяның алғашқы мысалдары Адамстың Грузиядағы ауылдық жерлерде болған кезінде жазылған екі шығарманы қамтиды: Songbirdsongs (1974–80), пикколо мен соққы аспаптарына арналған, құстардың әндерінің еркін аудармаларына негізделген, шексіз шағын бөліктер жинағы, және Night Peace (1977), Okefenokee батпағының түнгі дыбыстық көрінісін баяу өзгеріп, сирек дыбыстық текстуралар арқылы бейнелейтін вокалдық туынды. Оның "Сила: Әлемнің тынысы" шығармасы "Су элементін" "Океан бол" шығармасында, ал "Жер элементін" – "Инуксуит" ашық ауада орындалатын соққы аспаптарына арналған шығармасында бейнелегендей, "Әуе элементін" көрсетеді. Оның айтуынша, оның музыкасы – "біз өмір сүретін әлем туралы біздің сезіміміз және әлемнің біз туралы сезімі". Оның жақындағы туындыларының бірі – Across the Distance, көптеген мүйіздерге арналған шығарма, 2015 жылдың 5 шілдесінде Шотландияның Фиф округіндегі Камбо иелігінде, Ист-Ньюк фестивалі аясында тұсаукесер өтті. Оның Ilimaq ("рухтар саяхаты") атты, жеке соққы аспаптарына арналған шығармасын, өнер музыкасының соққы аспаптарын орындайтын, композитор және Wilco тобының барабаншысы Гленн Котче орындады, ол 2015 жылдың қазан айында жарық көрді. Қазіргі заманғы классикалық музыканың, Алясканың даладан алынған жазбаларының және табиғаттан табылған дыбыстардың үйлесімінен тұратын бұл шығарма, шаманның барабанның дыбысына мініп, рухтар әлеміне саяхатын бейнелейді.